Εσωτερικά έγγραφα της αστυνομίας του Νεπάλ φέρνουν στο φως τη μαζική χρήση θανατηφόρας βίας στις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις της 8ης και 9ης Σεπτεμβρίου, όταν το κίνημα της «Generation Z» κατέκλυσε τους δρόμους του Κατμαντού και άλλων πόλεων. Σύμφωνα με τα αρχεία, σε διάστημα δύο ημερών καταγράφηκαν 13.182 πυροβολισμοί, εκ των οποίων 2.642 με πραγματικά πυρά, 1.884 με πλαστικές σφαίρες και 6.279 εκτοξεύσεις δακρυγόνων.
Η έρευνα του Ιατρικού Ινστιτούτου του Πανεπιστημίου Tribhuvan επιβεβαιώνει ότι οι περισσότεροι από τους 75 νεκρούς έφεραν τραύματα από όπλα υψηλής ταχύτητας, όπως SLR, INSAS και πιστόλια. Δέκα πυροβολισμοί βρήκαν στόχο στο κεφάλι, 18 στο στήθος, τέσσερις στην κοιλιά και δύο στον λαιμό. Μόνο ένα θύμα αποδεδειγμένα χτυπήθηκε από πλαστική σφαίρα. «Η χρήση φονικών όπλων σε διαδηλωτές ξεπερνά κάθε διεθνές πρωτόκολλο για τον έλεγχο πλήθους», τονίζει η πρώην επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Μόχνα Ανσάρι.
Η αστυνομία ισχυρίζεται ότι οι σφαίρες ερρίφθησαν μόνο αφού οι διαδηλωτές έσπασαν τον αστυνομικό κλοιό και επιχείρησαν να εισβάλουν στο κοινοβούλιο. Ωστόσο, βίντεο από τα γεγονότα δείχνουν τραυματίες να πυροβολούνται ακόμη και ενώ μεταφέρονταν με φορεία.
Αποτυχία πληροφοριών και λανθασμένοι χειρισμοί
Ανώτεροι αξιωματικοί παραδέχονται ότι η συλλογή πληροφοριών πριν από τις κινητοποιήσεις υπήρξε ανεπαρκής. Η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών και οι στρατιωτικές δομές δεν παρείχαν σαφή εικόνα για το εύρος της συμμετοχής, με αποτέλεσμα οι δυνάμεις να αιφνιδιαστούν. Οι αρχικές εκτιμήσεις μιλούσαν για 4–5 χιλιάδες διαδηλωτές, όμως η πραγματική συμμετοχή ξεπέρασε κάθε πρόβλεψη.
Η απόφαση του τότε υπουργού Εσωτερικών Ραμές Λέκακ να διατηρηθεί «ελάχιστη παρουσία» της αστυνομίας στους δρόμους αποδείχθηκε καταστροφική. Όταν οι διαδηλωτές, συντονισμένοι μέσω Discord και Reddit, κατευθύνθηκαν στο κοινοβούλιο, οι δυνάμεις καταστολής αντέδρασαν με σφοδρά πυρά.
Στις πρώτες ώρες της εξέγερσης, 19 άνθρωποι σκοτώθηκαν στο Κατμαντού και δύο στην επαρχία Κόσι. Την επόμενη μέρα οι διαδηλώσεις διογκώθηκαν, με τον συνολικό απολογισμό να φτάνει τους 75 νεκρούς και πάνω από 2.000 τραυματίες. Ανάμεσα στα θύματα υπήρχαν και ανήλικοι, ενώ 20 άνθρωποι πέθαναν από πυρκαγιά στο σούπερ μάρκετ Bhatbhateni. Τρεις αστυνομικοί έχασαν επίσης τη ζωή τους από ξυλοδαρμό.
Στις 9 Σεπτεμβρίου επιβλήθηκε απαγόρευση κυκλοφορίας στο Κατμαντού, ενώ η Εθνική Επιτροπή Ασφαλείας συνεδρίασε εκτάκτως. Ο τότε πρωθυπουργός Κ.Π. Σάρμα Όλι εμφανίστηκε εξοργισμένος, λέγοντας ότι «ποτέ άλλοτε δεν υπήρξε τόσο μεγάλης κλίμακας αιματοχυσία». Λίγες ημέρες αργότερα υπέβαλε την παραίτησή του.
Κλήσεις για λογοδοσία
Νομικοί ειδικοί επισημαίνουν ότι, σύμφωνα με τον Νόμο περί Τοπικής Διοίκησης, τα όπλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο ως έσχατη λύση και με προειδοποίηση, ενώ οι βολές πρέπει να στοχεύουν χαμηλά. Στην περίπτωση του Σεπτεμβρίου, οι περισσότερες σφαίρες βρήκαν στόχο πάνω από τη μέση. Ο ΟΗΕ και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ζητούν ανεξάρτητη έρευνα και λογοδοσία για τη χρήση υπερβολικής βίας.
Η προσωρινή κυβέρνηση της Σουσίλα Κάρκι έχει ήδη συστήσει τριμελή επιτροπή διερεύνησης. Ωστόσο, η κοινωνία του Νεπάλ παραμένει σε αναβρασμό, με το κίνημα της νεολαίας να δηλώνει ότι δεν θα σταματήσει μέχρι να υπάρξουν σαφείς πολιτικές αλλαγές και απόδοση ευθυνών.
