ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΑΣΑΝΤ ΣΤΗ ΣΥΡΙΑ, με το οποίο κάποιες ελληνικές κυβερνήσεις στο παρελθόν διατηρούσαν θερμές σχέσεις, έπεσε μετά από μισό αιώνα που βρισκόταν στην εξουσία. Το γεγονός αλλάζει ξανά τις ισορροπίες στην περιοχή και γεννάει ανησυχία για το τι θα ακολουθήσει. Οι τζιχαντιστές κατέλαβαν την εξουσία ως «αντάρτες» χωρίς να συναντήσουν καμία αντίσταση από τον στρατό του Άσαντ και η ηγεσία τους προσπαθεί τώρα να εμφανιστεί ως πιο μετριοπαθής, προκειμένου να καθησυχάσει τη Δύση και να εξασφαλίσει την ανοχή της.
Ο επικεφαλής τους, όμως, ο Μοχάμαντ αλ Τζολάνι, του οποίου το πραγματικό όνομα είναι Άχμαντ αλ Σαρά, ήταν ένας από τους πιο σκληρούς και βίαιους ισλαμιστές, ο οποίος εκπαιδεύτηκε από την Αλ Κάιντα. Στην Ιντλίμπ, τον τελευταίο θύλακα των σκληρών ισλαμιστών που είχε απομείνει μετά την ήττα τους, η οργάνωσή του, η Hayat Tahrir al-Sham (HTS), διοικούσε περίπου όπως στο ισλαμικό κράτος που είχαν φτιάξει πριν από μερικά χρόνια.
Ποιος πιστεύει σήμερα πραγματικά ότι ο πρώην κρατούμενος των Αμερικανών στις φυλακές του Ιράκ, Μοχάμαντ αλ Τζολάνι, ο οποίος ήταν επικηρυγμένος ως τρομοκράτης από τις ΗΠΑ για δέκα εκατομμύρια δολάρια, μέσα σε λίγες μέρες άλλαξε τόσο πολύ και από αυταρχικός και βίαιος φονταμενταλιστής έγινε «μετριοπαθής ισλαμιστής» που προσπαθεί να θυμίζει περισσότερο τον Φιντέλ Κάστρο παρά το ίνδαλμά του, τον Μπιν Λάντεν; Κανένας μάλλον, αλλά τη Δύση δεν την ενδιαφέρει και τόσο σε πρώτη φάση, αν ο Τζολάνι μπορεί να πείσει σε αυτόν τον ρόλο και δέχεται να παίξει τον μετριοπαθή. Και μοιάζει να είναι αρκετά ικανός για να το κάνει πειστικά.
Η Τουρκία, ως βασική υποστηρίκτρια των ισλαμιστών της Ιντλίμπ, μαζί με το Κατάρ, φαίνεται να ήταν από εκείνους που ήξεραν τις κινήσεις του Τζολάνι, αν δεν ενθάρρυναν και δεν συνέδραμαν κιόλας, κάτι που θεωρείται το πιο πιθανό.
Κάπως έτσι σκέφτονται και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία, αμήχανη και απούσα, παρατηρεί όσα συμβαίνουν χωρίς να μπορεί να επηρεάσει τις εξελίξεις. Αρχικά οι Ευρωπαίοι πανηγύρισαν για την αναπάντεχη πτώση του αυταρχικού (αλλά κοσμικού) καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ και τώρα, παρατηρώντας τους ακραίους ισλαμιστές που κατέλαβαν την εξουσία, αναρωτιούνται τι είδους καθεστώς θα πάρει τη θέση του.
Στη Συρία ο Μπασάρ αλ Άσαντ φαίνεται πως είχε απογοητεύσει τόσο πολύ, ακόμα και τους οπαδούς του, από την αδυναμία του να αναστήσει τη χώρα και να την εξυγιάνει, που ακόμα και αυτοί υποδέχτηκαν με χαρά και ελπίδα την πτώση του. Τα πρώτα δείγματα, όμως, δεν είναι καθόλου θετικά για τον βασανισμένο λαό της Συρίας, ειδικά για τους μη ισλαμιστές, παρά τις προσπάθειες του Τζολάνι να εμφανιστεί διαφορετικός. Μειονότητες, γυναίκες, Χριστιανοί, καταγγέλλουν ήδη πως άρχισαν να δέχονται απειλές και προειδοποιήσεις από τους ισλαμιστές αντάρτες της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ ότι σε λίγο καιρό θα εφαρμοστεί και στη Συρία η σαρία. Την αρχική χαρά για αλλαγή την έχει αντικαταστήσει ήδη ο προβληματισμός και ο τρόμος για το τι τους περιμένει.
Στο γενικότερο γεωπολιτικό παιχνίδι η Τουρκία μοιάζει να έχει κέρδη και να βγαίνει ενισχυμένη, με τη Ρωσία και το Ιράν να έχουν υποστεί σημαντικό πλήγμα και κάποιους να λένε ότι ο Ερντογάν έμπηξε το μαχαίρι στον Πούτιν πισώπλατα, κάτι που κάνει πολλούς στη Δύση να επιχαίρουν. Είναι πολύ νωρίς όμως για να βγουν οριστικά συμπεράσματα. Ένα πρώτο συμπέρασμα είναι ότι αρκετοί στη Δύση μοιάζει να ξαφνιάστηκαν, αλλά το αποτέλεσμα που προέκυψε εκ των υστέρων τούς ικανοποιεί για την ώρα. Η Τουρκία, ως βασική υποστηρίκτρια των ισλαμιστών της Ιντλίμπ, μαζί με το Κατάρ, φαίνεται να ήταν από εκείνους που ήξεραν τις κινήσεις του Τζολάνι, αν δεν ενθάρρυναν και δεν συνέδραμαν κιόλας, κάτι που θεωρείται το πιο πιθανό. Στους κερδισμένους από την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ είναι και το Ισραήλ, το οποίο βρήκε την ευκαιρία να βομβαρδίσει πλήθος στρατιωτικών βάσεων και να καταστρέψει σημαντικό πολεμικό εξοπλισμό.
Το καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ, που διαδέχθηκε τον πατέρα του το 2000, διασώθηκε μετά τον εμφύλιο πόλεμο που ξέσπασε στη Συρία και έχοντας απέναντί του τις ΗΠΑ, την Τουρκία, το Ισραήλ και πολλούς μεγάλους παίκτες, χάρη στην καθοριστική βοήθεια της Ρωσίας κυρίως, αλλά και του Ιράν, με τη συνδρομή και της Χεζμπολάχ. Μετά την εισβολή στην Ουκρανία, όμως, η Ρωσία μετέφερε όλες τις δυνάμεις της στο δικό της μέτωπο και η Χεζμπολάχ έχει αποδεκατιστεί από το Ισραήλ τελευταία. Έτσι οι τζιχαντιστές, που είχαν περιοριστεί στην Ιντλίμπ και είχαν επιβιώσει εκεί χάρη στο «έλεος» που έδειξε η Ρωσία και δεν τους αποτελείωσε, επειδή το ζήτησε ο Ερντογάν από τον Πούτιν (δεν ήταν βέβαια και τόσο απλό), βρήκαν την ιδανική ευκαιρία για να επιτεθούν, με τη βοήθεια των υποστηρικτών τους. Η απουσία της Ρωσίας και η γενικευμένη απογοήτευση που είχε καταλάβει ακόμα και τους στρατιωτικούς του Άσαντ έκανε τους τελευταίους να υποχωρήσουν χωρίς να δώσουν καν μάχες. Τελικά ήταν πολύ πιο εύκολο από ό,τι μπορούσαν ακόμα και να φανταστούν οι άνδρες του Τζολάνι και όσοι το σχεδίασαν.
Οι συνετοί παίκτες γνωρίζουν πόσο εύθραυστη παραμένει η κατάσταση στη Συρία και ότι ακόμα και τα κέρδη των νικητών μπορεί να αποδειχθούν προσωρινά. Η επόμενη μέρα για τον λαό της Συρίας είναι εντελώς αβέβαιη και η αρχική αισιοδοξία εξανεμίστηκε ήδη.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LIFO
