ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΣΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ κανονίζαμε ένα ταξίδι-αστραπή στη Θεσσαλονίκη για δουλειά. Είχε «πέσει» προσωρινά το site της αεροπορικής εταιρείας. «Να κλείσουμε με τρένο», είπε μια συνάδελφος. «Α χα χα, σίγουρα», απάντησα με ένα τρομερά αμήχανο γέλιο. Μετά τα Τέμπη το τρένο μού φαίνεται μια επιλογή που κάνει κανείς όταν δεν έχει απολύτως καμία άλλη εναλλακτική.
Εδώ και έναν μήνα ξεκίνησα να χρησιμοποιώ κάθε μέρα τον προαστιακό σιδηρόδρομο. Πρόκειται για μια σουρεαλιστική εμπειρία. Τα δρομολόγια είναι ελάχιστα, περίπου 2-3 την ώρα προς κάθε πλευρά. Στους σταθμούς, που συχνά είναι κουτσουλημένοι και βρόμικοι, μπαίνεις χωρίς κανέναν έλεγχο. Οι θύρες είναι μόνιμα ανοιχτές σε είσοδο και έξοδο. Οι πλατφόρμες είναι κρύες, με σπασμένα φώτα και παρατημένες στο έλεος του Θεού, με ελάχιστες θέσεις για να κάτσει κανείς.
Σε όλες τις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες τα τρένα έχουν εκτεταμένο δίκτυο και θεωρούνται ασφαλή, ακόμα και σε αυτές που πιστεύουμε, μάλλον επειδή έχουμε ακόμα αυταπάτες, πως μας μοιάζουν, όπως η Ιταλία ή η Ισπανία.
Υπάρχει η γραμμή 1 και η γραμμή 2, αλλά καμία σηματοδότηση που να δείχνει προς ποια κατεύθυνση πάει κάθε γραμμή. Σε κάποιους σταθμούς, σε μία μόνο από τις άδειες και σπασμένες προθήκες, υπάρχουν πίνακες με δρομολόγια. Μου θυμίζουν φύλλο excell: ακατάληπτα γκρι νούμερα σε γραμματοσειρά 6 ‒ η χαρά του πρεσβύωπα. Σε κάθε σταθμό υπάρχουν πίνακες τηλεματικής, όλοι διακοσμητικοί εκτός από έναν, που συνήθως σού λέει τι ώρα είναι προγραμματισμένο το δρομολόγιο, όχι τι ώρα θα έρθει, τι ώρα θα έπρεπε να έρθει.
Δεν σε ενημερώνει καν για πιθανή καθυστέρηση ή ακύρωση του δρομολογίου, είναι απλώς ένας φωτεινός πίνακας. Πολλές φορές, μάλιστα, το τρένο φτάνει και δεν υπάρχει καμία ένδειξη για το πού πάει, ούτε καν στο μπροστινό μέρος. Πρέπει με κάποιο μαγικό τρόπο να έχεις δει τον έναν πίνακα που λειτουργεί σε ολόκληρο τον σταθμό και να υποθέσεις πως αφορά το δρομολόγιο που έρχεται. Και, φυσικά, δεν πωλούνται πουθενά εισιτήρια ‒ όχι ότι έχω δει ποτέ ελεγκτή. Κατά καιρούς στο τρένο περιπλανιούνται τρομαγμένοι τουρίστες που πάνε από το αεροδρόμιο στον Πειραιά ή το αντίστροφο. Κοιτούν γύρω τους με απορημένο βλέμμα.
Όχι πως οι αντίστοιχοι προαστιακοί σιδηρόδρομοι, συνήθως συνέχεια ή κομμάτι του μετρό, των ευρωπαϊκών μητροπόλεων είναι υπέροχοι. Συχνά έχουν κάτι το παρατημένο ή θλιβερό γιατί οδηγούν σε μάλλον θλιβερά προάστια. Είναι, βέβαια, συχνά τελείως διαφορετική η εικόνα των προαστίων σε πόλεις όπως το Λονδίνο ή το Παρίσι απ’ ό,τι στην Αθήνα, όπου ο προαστιακός πηγαίνει σε εντελώς ετερόκλητα μέρη, από το Μαρούσι ως την πλατεία Αττικής και από την Κινέτα έως τους Αγίους Αναργύρους. Παρ’ όλα αυτά, σε όλες τις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες τα τρένα έχουν εκτεταμένο δίκτυο και θεωρούνται ασφαλή, ακόμα και σε αυτές που πιστεύουμε, μάλλον επειδή έχουμε ακόμα αυταπάτες, πως μας μοιάζουν, όπως η Ιταλία ή η Ισπανία.
Μακάρι αυτή η εικόνα εγκατάλειψης να χαρακτήριζε μόνο τις πλατφόρμες. Μόνο τους τελευταίους τρεις μήνες έχουν συμβεί δύο σοβαρά περιστατικά. Πριν από έναν μήνα τρένο του προαστιακού κατευθύνθηκε στο υπόγειο δίκτυο του μετρό στον σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας έπειτα από λάθη των χειριστών του ΟΣΕ. Στις 13 Σεπτεμβρίου δύο συρμοί του προαστιακού παραλίγο να συγκρούονταν μετωπικά μεταξύ Αθήνας και Αγίων Αναργύρων, καθώς κινούνταν σε μονή γραμμή λόγω έργων. Και τις δύο φορές το ατύχημα αποφεύχθηκε την τελευταία στιγμή.
Πλέον συνειδητά αποφεύγω τα πρώτα βαγόνια του προαστιακού. Μου φαίνεται τρομερά θλιβερό που αποδεχόμαστε ότι η καθημερινή μας μετακίνηση δεν είναι ασφαλής. Απλώς συνεχίζουμε μέχρι το επόμενο ατύχημα.
