Νωρίς το πρωί της 6ης Νοεμβρίου, καθώς η Ευρώπη χώνευε το αποτέλεσμα των αμερικανικών προεδρικών εκλογών, τρία υψηλόβαθμα στελέχη της γερμανικής κυβέρνησης συνωστίζονταν για συνομιλίες κρίσης στο Βερολίνο.
Όμως ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς, ο αντικαγκελάριος Ρόμπερτ Χάμπεκ και ο υπουργός Οικονομικών Κρίστιαν Λίντνερ δεν σχεδίαζαν την απάντηση στους δασμούς που υποσχέθηκε ο Ντόναλντ Τραμπ, ούτε επεξεργάζονταν τον τρόπο με τον οποίο η Γερμανία θα μπορούσε να αντισταθμίσει την απώλεια της αμερικανικής υποστήριξης προς την Ουκρανία. Αντ' αυτού, αποφάσιζαν αν θα ανατινάξουν τον φθαρμένο κυβερνητικό συνασπισμό της Γερμανίας.
Μόλις 12 ώρες αργότερα, όλα είχαν τελειώσει - και πώς. Σε μια καταιγιστική ομιλία που εκφώνησε μετά την αποτυχία των συνομιλιών συνασπισμού της τελευταίας στιγμής, ο κ. Σολτς, από τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD), κατακεραύνωσε τον κ. Λίντνερ, επικεφαλής των φιλοεπιχειρηματικών Ελεύθερων Δημοκρατών (FDP), για τον «εντελώς ακατανόητο εγωισμό του» και για το «σπάσιμο της εμπιστοσύνης μου». Απέλυσε τον κ. Λίντνερ, ανακοίνωσε κοινοβουλευτική ψήφο εμπιστοσύνης τον Ιανουάριο και δήλωσε ότι αναμένει ότι οι εκλογές που επρόκειτο να διεξαχθούν τον ερχόμενο Σεπτέμβριο θα επισπευσθούν για τον Μάρτιο. Έτσι, μία από τις πιο αντιδημοφιλείς κυβερνήσεις στη σύγχρονη γερμανική ιστορία φτάνει στο άδοξο τέλος της.
Γερμανία: Γιατί κατέρρευσε ο συνασπισμός
Τα τρία κόμματα του συνασπισμού «φωτεινού σηματοδότη», ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα το 2021 υποσχόμενος να εκσυγχρονίσει τη χώρα, έχουν προ πολλού εξαντλήσει την υπομονή τους μεταξύ τους. Αλλά η άμεση αιτία της κατάρρευσης ήταν ένα σύνολο αιτημάτων για αλλαγές στη φορολογική, κοινωνική και κλιματική πολιτική που εξέδωσε ο κ. Λίντνερ στα τέλη της περασμένης εβδομάδας.
Οι οικονομολόγοι εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για ορισμένες από αυτές - η λιμνάζουσα οικονομία της Γερμανίας χρειάζεται απεγνωσμένα μια επανεκκίνηση. Αλλά ο κ. Λίντνερ, του οποίου το κόμμα ήταν το μικρότερο της τριάδας, θα γνώριζε ότι οι προτάσεις του ήταν αδύνατες για το SPD και τους Πράσινους του κ. Χάμπεκ. Το έγγραφό του έμοιαζε με πρόσχημα για να εγκαταλείψει την κυβέρνηση. Σε απάντηση ο κ. Σολτς επιδίωξε έναν συμβιβασμό που θα υποχρέωνε τον κ. Λίντνερ να συμφωνήσει στην αναστολή του «φρένου χρέους» της Γερμανίας που περιορίζει το έλλειμμα - μια κόκκινη γραμμή για το FDP -, εν μέρει για να καταστεί δυνατή η παροχή μεγαλύτερης στήριξης στην Ουκρανία. Όταν ο υπουργός του δίστασε, ο κ. Σολτς τον έσπρωξε πριν πηδήξει.
Λίγοι θα θρηνήσουν το τέλος του μη αγαπητού συνασπισμού του κ. Σολτς. Ωστόσο, η κίνηση του καγκελάριου εγείρει τουλάχιστον τόσα ερωτήματα όσα απαντά. Το κυριότερο από αυτά είναι το πώς η Γερμανία θα ψηφίσει τον προϋπολογισμό για το 2025. Με ένα χρηματοδοτικό κενό περίπου 8-9 δισ. ευρώ (8,6-9,7 δισ. δολάρια) που πρέπει να καλυφθεί, ήταν ήδη ασαφές πώς η Μπούντεσταγκ θα προλάβαινε την προθεσμία της 14ης Νοεμβρίου. Τώρα, χωρίς λειτουργική πλειοψηφία, ο κ. Σολτς ίσως χρειαστεί να συνάψει συμφωνία με τους Χριστιανοδημοκράτες της αντιπολίτευσης (CDU). Ο κ. Σολτς δήλωσε ότι ελπίζει επίσης να συνεργαστεί με το cdu για να περάσει άλλα μέτρα, μεταξύ άλλων για τις συντάξεις και τη μετανάστευση, πριν από τις διακοπές των Χριστουγέννων.
Ωστόσο, ο Φρίντριχ Μερτς, επικεφαλής του CDU, δεν θέλει να χορέψει στον ρυθμό του κ. Σολτς. Το πρωί μετά την κατάρρευση του συνασπισμού δήλωσε ότι η ψήφος εμπιστοσύνης θα πρέπει να επισπευσθεί για την επόμενη εβδομάδα. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι, μαζί με το αδελφό κόμμα της Βαυαρίας, θα τις κέρδιζε άνετα, ανεβάζοντας τον κ. Μερτς στην καγκελαρία, αν και πιθανότατα επικεφαλής ενός άλλου αμήχανου συνασπισμού.
Τι έπεται για την κυβερνητική μάχη της Γερμανίας
Εν τω μεταξύ, τα κυβερνητικά κόμματα θα προετοιμαστούν για τη μάχη. Ο κ. Λίντνερ ελπίζει ότι οι ψηφοφόροι θα ανταμείψουν το στοίχημά του, ανεβάζοντας το ασθενές κόμμα του πάνω από το όριο του 5% που απαιτείται για την είσοδο στο κοινοβούλιο και παρουσιάζοντάς το ως αξιόπιστο εταίρο συνασπισμού για τον κ. Μερτς. Ο κ. Χάμπεκ, ο οποίος σύντομα θα δηλώσει την υποψηφιότητά του για την καγκελαρία, θα προσπαθήσει να τονώσει το πεσμένο ηθικό του κόμματός του και να επουλώσει ένα αναδυόμενο ρήγμα μεταξύ της μετριοπαθούς και της ριζοσπαστικής του πτέρυγας. Και ο Σολτς, ένας από τους λιγότερο δημοφιλείς καγκελάριους της σύγχρονης εποχής, θα πρέπει να πείσει τους βουλευτές του SPD ότι η δική του υποψηφιότητα δεν θα τους οδηγήσει στην εκλογική λήθη. Όλοι θα ελπίζουν ότι το πολιτικό χάος δεν θα παίξει στα χέρια δύο περιθωριακών σχημάτων, της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία και της νέας «αριστεροσυντηρητικής» Συμμαχίας Σάρα Βάγκεκνεχτ.
Η εμπειρία της διαχείρισης ενός τρικομματικού συνασπισμού - πολύ ασυνήθιστη σε ομοσπονδιακό επίπεδο - ήταν ένας «εφιάλτης», αναστενάζει ένας ανώτερος αξιωματούχος του SPD. Στην πραγματικότητα, η κυβέρνηση είχε καλύτερες επιδόσεις από ό,τι θα μπορούσε να υποδηλώνει η φήμη της. Διαχειρίστηκε την ενεργειακή κρίση και πέρασε σημαντικές κοινωνικές και κλιματικές μεταρρυθμίσεις. Και παρόλο που ορισμένοι σύμμαχοι ήλπιζαν ότι ο κ. Σολτς θα μπορούσε να κάνει περισσότερα, η κυβέρνησή του παρέμεινε γενναιόδωρος και σταθερός υποστηρικτής της Ουκρανίας. (Από την πλευρά του, ο κ. Μερτς υποσχέθηκε πιο σθεναρή υποστήριξη στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι).
Ωστόσο, καθώς περνούσε ο καιρός, η κυβέρνηση αποδείχθηκε ανίκανη να οργανώσει μια σωστή απάντηση στην οικονομική σήψη της Γερμανίας. Το φρένο του χρέους άρχισε να δαγκώνει, καθώς τα έσοδα μειώθηκαν και οι πιέσεις στις δαπάνες αυξήθηκαν, καθιστώντας αφόρητες τις ιδεολογικές διαφορές μεταξύ του FDP και των προοδευτικών εταίρων του. Ο συνασπισμός του φωτεινού σηματοδότη ήταν το πρώτο θύμα ενός πολιτικού κατακερματισμού στη Γερμανία που έχει καταστήσει τη δημιουργία συνεκτικών συνασπισμών διαβολεμένα δύσκολη υπόθεση. Μπορεί να μην είναι το τελευταίο.
Με πληροφορίες από Economist
