ΤΟ ΣΤΑΘΕΡΟ ΤΗΣ κολλητής μου από το σχολείο το θυμάμαι ακόμα. Και της μιας και της άλλης. Όπως θυμάμαι και τις φωνές των μαμάδων τους που σήκωναν το ακουστικό, είχαμε μια σύντομη στιχομυθία και μετά, χωρίς να το ζητήσω, φώναζαν τις φίλες μου να έρθουν στο τηλέφωνο. Ίσως γι’ αυτό εμείς μεγαλώσαμε με πολλές μαμάδες, αφού γνωριζόμασταν καλά, αλλά κυρίως αφού γνώριζαν τα μυστικά μας.
Πόσο χαμηλόφωνα να μιλήσεις σε ένα διαμέρισμα στο οποίο το τηλέφωνο είχε κεντρική θέση πάνω στο έπιπλο της εισόδου; Δεν συζητώ για λίγο αργότερα, που η διπλή συσκευή σε κάθε σπίτι σήμαινε ότι ανά πάσα στιγμή μπορούσε κάποιος να σηκώσει το ακουστικό και να ακούσει τα πάντα, από την κοπάνα της προηγούμενης μέρας μέχρι τα κουτσομπολιά για τον ωραίο της τάξης.
Δεν θυμάμαι –μπορεί και να το έχω αποβάλει από τη μνήμη μου– πόσο ενοχλητική ήταν αυτή η έλλειψη ιδιωτικότητας, αλλά ξέρω ότι έτσι ήταν τα πράγματα κι εμείς βολευόμασταν με ό,τι είχαμε. Σε κάθε περίπτωση η επικοινωνία ακολουθούσε μια σταθερά γραμμική διαδικασία τύπου: τηλεφωνική συσκευή - αριθμός - «τουτ τουτ» - απάντηση.
Αν αθροίσεις τα αδιάβαστα μηνύματα κάθε είδους που έχεις αφήσει να κοκκινίζουν την οθόνη του κινητού σου, θα καταλάβεις ότι δεν είμαστε προγραμματισμένοι για να απαντάμε σε όλες αυτές τις επικοινωνίες. Δεν είμαστε φτιαγμένοι για έναν τόσο μεγάλο κύκλο ανθρώπων που μπορεί να μας εντοπίσει ανά πάσα στιγμή.
Ακόμα κι αν οι φίλες μου δεν ήταν σπίτι, κάποιος μου το έλεγε. Άσε που αν έλειπαν, το πιο πιθανό ήταν να ήμασταν μαζί. Πάντως η κλήση μου δεν προωθείτο, ο συνδρομητής δεν ήταν κατειλημμένος και σίγουρα, μα σίγουρα δεν έμενα να κοιτάω το σήμα της αναπάντητης ή το custom μηνυματάκι «Δεν μπορώ να μιλήσω, θα σας καλέσω αργότερα».
Αυτό που θέλω να πω είναι πως μοιάζει τουλάχιστον ειρωνικό να έχουμε πλέον στη διάθεσή μας τόσους τρόπους επικοινωνίας −κινητά, μηνύματα, messenger, mail και social− και να μένουμε κρεμασμένοι σε ένα «delivered» ή «διαβάστηκε» περιμένοντας να λάβουμε μια απάντηση. Το σύνδρομο των αναπάντητων μηνυμάτων ή mail νομίζω λέει πολλά περισσότερα απ’ όσα θέλουμε να παραδεχτούμε.
Αν αθροίσεις τα αδιάβαστα μηνύματα κάθε είδους που έχεις αφήσει να κοκκινίζουν την οθόνη του κινητού σου, θα καταλάβεις ότι δεν είμαστε προγραμματισμένοι για να απαντάμε σε όλες αυτές τις επικοινωνίες. Δεν είμαστε φτιαγμένοι για έναν τόσο μεγάλο κύκλο ανθρώπων που μπορεί να μας εντοπίσει ανά πάσα στιγμή. Και μάλλον δεν ήμασταν έτοιμοι –εξελικτικά ίσως– να αφήσουμε πίσω μας το «Θανάσηηηη, έλα στο τηλέφωνο, σε ζητάνε» για να πάμε στην απόλυτη αδυναμία απόκρισης.
Προσωπικά αισθάνομαι πολύ τυχερή όταν κάποιος σηκώνει το τηλέφωνο στην κλήση μου, όταν παίρνω απάντηση στο mail που έστειλα και όταν βλέπω τις τρεις τελίτσες να ανεβοκατεβαίνουν, που σημαίνει ότι κάποιος απαντά στο μήνυμά μου. Τις υπόλοιπες φορές –που είναι και οι περισσότερες– δεν περιμένω τίποτα.
Καμιά απάντηση, καμιά φωνή, καμιά ακρόαση. Φυσικά και δεν είμαι μόνο θύμα αλλά και θύτης, αφού όσο μου το κάνουν, άλλο τόσο το κάνω κι εγώ, να βάζω το κινητό μου σε σίγαση όταν με καλεί κάποιος ή να λέω «θα απαντήσω αργότερα στα mail μου» κι αυτό να γίνεται μετά από μέρες. Είναι σαν ένστικτο επιβίωσης το οποίο επιστρατεύεις για να γλιτώσεις το burnout, χωρίς βέβαια να το πετυχαίνεις.
Απ’ την άλλη, ανάμεσα στις αναπάντητες κλήσεις από άγνωστους ή ανεπιθύμητους ή ακόμα και αδιάφορους αριθμούς, θα βρεις το νούμερο μιας καλής φίλης που πολύ θα ήθελες να ακούσεις, αλλά δεν πρόλαβες να το σηκώσεις. Χωρίς μαμάδες μέσα στα πόδια μας να στήνουν αυτί, η δική μας επαφή μοιάζει να καταρρέει μέσα στο πλήθος των επαφών που συνεχώς εμπλουτίζεται, δημιουργώντας μια λάθος, εντελώς ψεύτικη εικόνα κοινωνικότητας.
Λυπάμαι που οι φίλοι των παιδιών μου δεν θα καλούν στο σπίτι μας για να μπω στη θέση της αδιάκριτης μαμάς που θέλει να τα ξέρει όλα. Φοβάμαι που δεν θα τους γνωρίζω όλους και τρομάζω στην ιδέα ότι αντί να μιλάνε –έστω κρυφά−, θα πληκτρολογούν ακαταλαβίστικες συντομεύσεις. Απ’ την άλλη, το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να κρατήσω το σταθερό μας σε εκείνο το έπιπλο του σπιτιού, για να θυμίζει σε εμένα μια άλλη εποχή και να μου δίνει αφορμή να λέω στα παιδιά μου ότι το αυθόρμητο χαχάνισμα στο ακουστικό είναι καλύτερο από το να πληκτρολογείς «lol» στο Snapchat.
Αυτό και να θυμηθώ να πάρω ένα τηλέφωνο τους φίλους που έχουν μείνει στη λίστα των αναπάντητων, κατά προτίμηση καλώντας στο σταθερό τους. Δεν μπορεί, όλο και κάποιος θα το σηκώσει.
