Πάνω από τον μισό πληθυσμό σε τέσσερις πρώην κομμουνιστικές χώρες της κεντρικής Ευρώπης φοβούνται ότι η ελευθερία των ΜΜΕ κινδυνεύει.
Σημαντική πλειοψηφία θέλει μέτρα από την κυβέρνηση ή την ΕΕ για την προστασία των ΜΜΕ, σύμφωνα με έρευνα.
Τα ευρήματα, από ερωτηθέντες στην Πολωνία, την Ουγγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβακία, αποκαλύπτονται σε αυτή που φέρεται να είναι η μεγαλύτερη μελέτη κοινής γνώμης για το θέμα που πραγματοποιήθηκε στις «χώρες του Βίσεγκραντ».
Τα αποτελέσματα της έρευνας θα γίνουν μέρος της διαδικασίας διαβούλευσης για ένα νομοσχέδιο για την ελευθερία του Τύπου, που προετοιμάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Το νομοσχέδιο, με επικεφαλής την αντιπρόεδρο της επιτροπής για αξίες και διαφάνεια, Věra Jourová, έχει σκοπό να διαφυλάξει τον πλουραλισμό και την ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης, εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών για ιδιοκτησία και πιθανή κυβερνητική παρέμβαση στην πληροφορία.
Αναλυτικότερα, το 52% εξέφρασε ανησυχία για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης – με το υψηλότερο ποσοστό, της τάξης του 63% να καταγράφεται στην Πολωνία, της οποίας η κυβέρνηση του δεξιού εθνικιστικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS) κατηγορείται ότι στοχεύει επιθετικά τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης.
Ποσοστό 71% σε όλες τις τέσσερις χώρες είναι υπέρ μιας νομοθεσίας από την εκάστοτε κυβέρνηση, ενώ το 59% υποστηρίζει την παραχώρηση στην ΕΕ περισσότερων εξουσιών για την προστασία των ελευθεριών των ΜΜΕ.
Ο Βρετανός δημοσιογράφος Misha Glenny, μέλος του ραδιοτηλεοπτικού φορέα και πρόεδρος της Επιτροπής Συντακτικής Ανεξαρτησίας –η οποία ανέθεσε τη μελέτη μαζί με την τσεχική επιτροπή του Διεθνούς Ινστιτούτου Τύπου– προειδοποίησε την ΕΕ να μην παραβλέπει τις παραβάσεις της Πολωνίας ως ανταμοιβή για τον ρόλο της στην εφαρμογή της δυτικής πολιτικής στον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, συγκριτικά με την Ουγγαρία, η οποία αρνήθηκε να στείλει όπλα ή να διακόψει τον ενεργειακό εφοδιασμό από τη Ρωσία.
«Αυτό που έχετε δει από την Ουκρανία είναι ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ορισμένες κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισαν ότι στοχοποιούν τον πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν και την Ουγγαρία λόγω της απερίσκεπτης θέσης τους, δίνοντας έτσι στην Πολωνία μία ελεύθερη δίοδο σε νομικά ζητήματα», είπε.
Η μελέτη των 4.069 ατόμων διεξήχθη σε μια περίοδο 16 ημερών τον Φεβρουάριο, πριν από την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η Ουγγαρία, όπου η ακροδεξιά κυβέρνηση Fidesz του Όρμπαν κέρδισε αυτόν τον μήνα για τέταρτη συνεχή θητεία, αποκάλυψε τον μεγαλύτερο αριθμό ερωτηθέντων, ποσοστό της τάξης του 47%, οι οποίοι πιστεύουν ότι τα μέσα ενημέρωσης της χώρας τους δεν είναι ελεύθερα.
Μόνο το 30% αξιολογεί τα ΜΜΕ ως ελεύθερα, σε σύγκριση με το 47% στην Τσεχική Δημοκρατία, όπου η υποστήριξη για την ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης είναι η υψηλότερη.
Η κυβέρνηση του Όρμπαν έχει τεθεί υπό έλεγχο για αδιαφανείς εξαγορές ιδιοκτησίας, με περίπου 500 ξεχωριστά μέσα ενημέρωσης να έχουν μπει κάτω από ένα ίδρυμα ομπρέλα, την Kesma, και με παρέμβαση στη δημόσια ραδιοτηλεόραση.
Σύμφωνα με τους επικριτές του, ο Όρμπαν έχει περιορίσει τους τηλεοπτικούς και ραδιοφωνικούς σταθμούς σε κανάλια προπαγάνδας, τα οποία συχνά εκφράζουν φιλορωσικές αντιλήψεις.
Η υποστήριξη για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης μεταξύ των οπαδών του Fidesz είναι σημαντικά χαμηλότερη από ό,τι μεταξύ άλλων ομάδων, δήλωσε ο Václav Štětka, ερευνητής-ειδικός στα μέσα ενημέρωσης στο πανεπιστήμιο Loughborough.
«Οι ψηφοφόροι του Fidesz είναι μια εντελώς διαφορετική φυλή», είπε. «Το 30% από αυτούς υποστηρίζει ότι οι ιδιοκτήτες των μέσων ενημέρωσης είναι υπεύθυνοι για το περιεχόμενο. Αυτός ο αριθμός δεν επαναλαμβάνεται πουθενά αλλού».
Η Veronika Munk, διευθύντρια περιεχομένου στην Telex, μια ανεξάρτητη ουγγρική ειδησεογραφική ιστοσελίδα, είπε ότι η παρακμή της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης στην Ουγγαρία χρησίμευσε ως προειδοποίηση για άλλους.
«Η Ουγγαρία δείχνει πόσο γρήγορα μπορούν να αλλάξουν τα πράγματα», είπε. «Στη λίστα των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα για το 2006, η Ουγγαρία ήταν 10η σε 160 περίπου χώρες. Τώρα είμαστε 92οι».
Ερωτηθείσα εάν φοβάται ότι τα πράγματα θα επιδεινωθούν περαιτέρω, είπε πως «Αυτή η πιθανότητα υπάρχει πάντα. Ο ιστότοπός μας χρηματοδοτείται από δωρεές αναγνωστών.
»Μια από τις ανησυχίες μου είναι τι θα συμβεί εάν η κυβέρνηση αποφασίσει να κόψει αυτόν τον οικονομικό δεσμό, κάτι που θα μπορούσε να κάνει με έναν νέο νόμο δεδομένου ότι έχει τα δύο τρίτα των εδρών στο κοινοβούλιο».
Με πληροφορίες του Guardian
