Λίλι Γουατσόφσκι: «Ναι, το Matrix ήταν μια τρανς αλληγορία, αλλά όχι με τον τρόπο που φαντάζεστε»

Lilly Wachowski: «Ναι, το Matrix ήταν μια τρανς αλληγορία, αλλά όχι με τον τρόπο που φαντάζεστε Facebook Twitter
«Ως τρανς άτομο, είμαι η ζωντανή ενσάρκωση της αλλαγής και της ελπίδας». Φωτ.: Frederick M. Brown/Getty Images/Ideal Image
0

ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ 25 ΧΡΟΝΙΑ λίγοι δημιουργοί της κινηματογραφικής βιομηχανίας επαναστάτησαν δημιουργικά στις νεοφιλελεύθερες ευαισθησίες του Χόλιγουντ, όσο οι αδελφές Γουατσόφσκι.

Με κορυφαίο κοινό δημιούργημά τους την αρχική τριλογία του Matrix, κυρίως για την αλληγορική γλώσσα με την οποία μίλησαν για την τρανς κουλτούρα και ζωή, και με ταινίες όπως το έντονα αντιφασιστικό θρίλερ V for Vendetta, αλλά και η καλειδοσκοπικά queer σειρά Sense8, οι δυο τους έθεσαν προς συζήτηση δύσκολα θέματα, από εκείνα που το Χόλιγουντ πάντα αντιμετώπιζε με αμφιθυμία, αν όχι με δυσφορία, σε μια εποχή πολύ περισσότερο φοβική για θέματα φύλου και δικαιωμάτων.

Ειδικά, η Λίλι έχει επίσης γράψει, σκηνοθετήσει και κάνει παραγωγή σε δύο σεζόν του Work in Progress, ενός καυστικού και ξεκαρδιστικού πορτρέτου μιας αυτοπροσδιοριζόμενης χοντρής λεσβίας που προσπαθεί να ξεπεράσει την κατάθλιψη, την απομόνωση και πολλά άλλα.

Ένα πράγμα που μπορώ να κάνω ως δημιουργός που βρίσκεται σε αυτή τη βιομηχανία είναι να δίνω δουλειές σε queer και τρανς άτομα και σε μετανάστες μπροστά και πίσω από την κάμερα.

Τόσο η ίδια, όσο και η αδελφή της, μιλά σπάνια, ωστόσο όταν αποφασίζει να το κάνει, δίνει ξεκάθαρες απαντήσεις: για το αν στ’ αλήθεια το Matrix ήταν μία αλληγορική αφήγηση των ζωών τους πριν από τη φυλομετάβαση, για τον λεκέ της θητείας του Τραμπ στην αμερικανική ζωή, αλλά και για το έργο της ως μέντορα στον μη κερδοσκοπικό οργανισμό «QUEER | ART» που στόχο έχει να βοηθήσει τρανς άτομα να εξελιχθούν και να αντιμετωπίσουν την εχθρική πολιτική απέναντι στη ζωή και τα δικαιώματά τους.

Σε μια σπάνια συνέντευξή της η Γουατσόφσκι μίλησε για την επαναστατική υπόσχεση της queer καθοδήγησης, την πλήρη ιστορία πίσω από το Matrix και το μέλλον που οραματίζεται στο Χόλιγουντ ως «μπροστάρισσα» μίας παράξενης μάχης για το σώμα και το φύλο.

Στη συγκεκριμένη συνέντευξη στο Them, όταν η Γουατσόφσκι ερωτάται για το αν τελικά το Matrix ήταν μία τρανς αλληγορία, για πρώτη φορά δίνει μία κατηγορηματική απάντηση, κυρίως για να λήξει την παραφιλολογία που όλα αυτά τα χρόνια έχει αναπτυχθεί γύρω από την τριλογία.

«Ναι, με όλες τις αποφάσεις που πήραμε γι’ αυτή την ταινία, όλη αυτή η συζήτηση σκέπαζε τα πάντα. Έτσι, όταν κοιτάζω πίσω στον τρόπο που επιλέξαμε αυτούς τους δύο ρόλους (του Νίο και της Σουίτς, που υπό άλλες συνθήκες θα ήταν άνδρας στην πραγματική ζωή και γυναίκα στο Μάτριξ), βλέπω πόσο προφανές είναι ότι από πολλές απόψεις πρόκειται για τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Δεν ήταν συνειδητές αποφάσεις, περισσότερο βρίσκαμε τον δρόμο μας ενστικτωδώς ως δύο τρανς γυναίκες που κρύβονταν απ’ όλους και όλα. Οπότε όλα αυτά τα πράγματα για τα οποία βουίζει ο τόπος είναι απολύτως έγκυρα. Όταν οι άνθρωποι λένε, "ω, είναι μια τρανς αλληγορία", είναι σαν να τους λέμε "ναι... είναι, αλλά εμείς δεν είπαμε 'έι, ας γράψουμε μια τρανς αλληγορία'". Δεν ξεκίνησε έτσι. Γράψαμε μια ταινία δράσης και μετά βάλαμε το τρανς στοιχείο παντού!», εξηγεί η Γουατσόφσκι.

Lilly Wachowski: «Ναι, το Matrix ήταν μια τρανς αλληγορία, αλλά όχι με τον τρόπο που φαντάζεστε Facebook Twitter
O ρόλος της Σουίτς υπό άλλες συνθήκες θα ήταν άνδρας στην πραγματική ζωή και γυναίκα στο Μάτριξ.

Η ίδια έχει μία αναπάντεχη απάντηση, όταν τη ρωτούν γιατί τελικά αποφάσισε να γίνει μέντορας για τρανς νέους.

«Η άμεση σκέψη και απάντησή μου σ’ αυτή την πρόταση είναι ότι νομίζω ότι το queerness αντιστέκεται στην αυτοκρατορία. Με την ίδια μου την ύπαρξη, με το τρανς σώμα μου, αντιστέκομαι στην αυτοκρατορία. Είναι ένας άλλο τρόπος να δούμε αυτό που συμβαίνει με τον καπιταλισμό, μια αυτοκρατορία που θέλει νικητές και ηττημένους. Απαιτεί ανταγωνισμό αυτό το σύστημα διοίκησης. Η καθοδήγηση που κάνουμε στην οργάνωση αφοπλίζει την αυτοκρατορία και τον καπιταλισμό φέρνοντάς μας κοντά ως μέρος του ίδιου κοινωνικού ιστού», λέει χαρακτηριστικά και συνεχίζει:

«Ως τρανς άνθρωποι, είμαστε χτίστες του κόσμου. Είμαστε σε θέση να οραματιστούμε ένα μέλλον που ακόμη δεν υπάρχει. Και έτσι έμαθα να ζητάω περισσότερα, να θέλω να μάθω περισσότερο τις ιστορίες άλλων ανθρώπων, ιδιαίτερα τις queer ιστορίες τους».

Η Γουατσόφσκι τοποθετείται ιδιαίτερα σκληρά και για την αντι-τρανς πολιτική και νομοθεσία που επιτίθεται στα τρανς άτομα στις ΗΠΑ και εξηγεί γιατί αποφάσισε να κινητοποιηθεί εναντίον αυτής της πολιτικής που δείχνει να επεκτείνεται σε όλη τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα.

«Είναι εντελώς εξουθενωτικό αυτό που συμβαίνει και μάλιστα με πολλούς τρόπους. Αλλά ένα πράγμα που μπορώ να κάνω ως δημιουργός που βρίσκεται σε αυτή τη βιομηχανία είναι να δίνω δουλειές σε queer και τρανς άτομα και σε μετανάστες μπροστά και πίσω από την κάμερα.

Μετά τη δεύτερη σεζόν του Work in Progress, είπα: "Αυτός είναι ο λόγος για να μείνω εδώ". Η χαρά που παίρνουν αυτοί οι άνθρωποι από το να είναι ο αληθινός καλλιτεχνικός τους εαυτός, αυτό είναι η επανάσταση. Πρέπει να κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου για να φέρω τις φωνές τους στο προσκήνιο. Γιατί όταν σκέφτομαι τι συμβαίνει σε αυτή τη βιομηχανία αυτή τη στιγμή, μιλάμε για το ακριβώς αντίθετο.

Τα στούντιο έχουν μετατραπεί σε αυτούς τους απορροφητήρες πλούτου που απλά απορροφούν χρήματα, σε αυτούς τους νεκρούς αστέρες του καπιταλισμού που βρίσκονται από πάνω μας σε αυτούς τους υπερ-ομίλους. Η τελική γραμμή ήταν πάντα παρούσα, αλλά τώρα έχει γίνει το βασικό προϊόν. Αυτός είναι ο λόγος που οι σειρές μπαίνουν στο ράφι.

Ταυτόχρονα, προσπαθούν να μας βγάλουν νομοθετικά από τον δημόσιο χώρο – να μας εξαφανίσουν. Αυτές οι δύο δυνάμεις που δουλεύουν μαζί είναι απίστευτα τρομακτικές. Αλλά ως τρανς άτομο, είμαι η ζωντανή ενσάρκωση της αλλαγής και της ελπίδας. Και έτσι το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να συνεχίσω τη δουλειά μου, να συνεχίσω να κάνω την τέχνη μου, προσφέροντας έργο και ελπίδα».

Με στοιχεία από Them.us

Lgbtqi+
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τρανς ορατότητα: Το επόμενο μεγάλο στοίχημα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και της ελληνικής κοινωνίας

Ρεπορτάζ / Τρανς ορατότητα: Το επόμενο μεγάλο στοίχημα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και της ελληνικής κοινωνίας

Τριάμισι χρόνια μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου για τη νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου (ΝΑΤΦ) από τη Βουλή, κομβικό γεγονός για την τρανς ορατότητα στην Ελλάδα, είναι πολλά ακόμα αυτά που πρέπει να κατακτηθούν για μία από τις πιο «αθέατες» κοινωνικές ομάδες. Η LiFO μιλά με τρανς άτομα που προσπαθούν να βιοποριστούν, να ξεπεράσουν ανισότητες και προκαταλήψεις και να διεκδικήσουν απρόσκοπτα το δικό τους μερίδιο στην ευτυχία.
ΤΩΝ ΘΟΔΩΡΗ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ & ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΔΙΑΚΟΣΑΒΒΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Αν έχεις να συναντήσεις έναν άλλον κόσμο, ξεκίνα από το στόμα / ένα πολυποστ του Πάνου Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Αν έχεις να συναντήσεις έναν άλλον κόσμο, ξεκίνα από το στόμα / ένα πολυποστ του Πάνου Μιχαήλ

Η πραγματικότητα έχει καταντήσει τόσο επικίνδυνη, που μόνο η υπερβολή έχει το θράσος να την ξεσκεπάσει. Η Melissa McCarthy κάνει μια διαφήμιση να μοιάζει με queer exorcism, ο David Hoyle φορά Mugler σαν να δικάζει ολόκληρη την Αγγλία, και η Miss Piggy επιστρέφει για να μας θυμίσει ότι το σύμπαν κινείται με βάση το τακούνι της
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
*Aν πέσω, θα ξαναβρώ το φως. Ακόμα κι αν με κάψει πάλι / από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Aν πέσω, θα ξαναβρώ το φως. Ακόμα κι αν με κάψει πάλι ― Ένα πολυπόστ του Πάνου Μιχαήλ

Έξι ιστορίες για την επιβίωση ως πράξη ακρίβειας: από το «Sống» του Ocean Vuong μέχρι το Ponyboi, τις τρανς γυναίκες της Torvajanica, τη Lola Young, τον Nikos Karpouzis και τη σπάνια χαρά του Bad Bunny.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
*Να σου ’βαζα στο χέρι δυο λόγια τυχερά/από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Να σου ’βαζα στο χέρι δυο λόγια τυχερά/από τον Πάνο Μιχαήλ

Υπάρχουν ζωές που μαθαίνουμε μόνο όταν τελειώσουν. Η τρανς Βαγγελιώ πέθανε τρεις φορές πριν τη δούμε. Η Cookie Mueller έζησε μέσα σε τρεις εικόνες πριν γίνει μνήμη. Δύο γυναίκες, δύο σιωπές, δύο σώματα και μια κοινωνία που κατάλαβε αργά.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
Μάριος Βεάνος: «Έπαιρνα το ντέφι, ανέβαινα στο τραπέζι και γινότανε χαμός»

Queer History / Μάριος Βεάνος: «Έπαιρνα το ντέφι, ανέβαινα στο τραπέζι και γινότανε χαμός»

Ένας θρύλος της νύχτας που άφησε εποχή στα σκυλάδικα της ελληνικής περιφέρειας. Τόσο που ο Θάνος Αλεξανδρής τού αφιέρωσε ολόκληρο κεφάλαιο στο βιβλίο «Αυτή η νύχτα μένει».
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
*Aγαπηθήκαμε πριν μάθουμε τι θα μας πάρουν/ από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Aγαπηθήκαμε πριν μάθουμε τι θα μας πάρουν/ από τον Πάνο Μιχαήλ

Αυτή η ΟΑΣΗ διαβάζεται σαν χάρτης μιας ολόκληρης εποχής: από το τραύμα του AIDS που κληρονομήσαμε χωρίς να το ζήσουμε, μέχρι τη γλώσσα που καίγεται σε πραγματικό χρόνο. Τα αγόρια του Y2K, ο Ξιάρχο, οι non-binary νέοι, οι trans αφηγήσεις, η ζωγραφική της τρυφερότητας και η μαρτυρία του Παπαϊωάννου δεν μιλούν για διαφορετικά πράγματα· μιλούν για την ίδια ανάγκη: να σταθούμε στο σκαλοπάτι που μας αναλογεί χωρίς να κρύβουμε τη διαδρομή. Εδώ, η κουλτούρα δεν καταγράφεται. Συμβαίνει. Κι εμείς παρακολουθούμε πώς η μνήμη, η εικόνα, το σώμα και η επιθυμία συνθέτουν ένα καινούργιο τοπίο παρουσίας.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
ΕΠΕΞ Waacking: Ο street χορός της κουίρ κοινότητας σε ένα φεστιβάλ στην Αθήνα

Χορός / Το waacking είναι γκέι, στρέιτ, κουίρ, αγκαλιάζει τα πάντα

Χορογράφος και βασική συνεργάτιδα της Μαρίνας Σάττι, η Ειρήνη Δαμιανίδου διοργανώνει το πανευρωπαϊκό φεστιβάλ Follow the Waack, συστήνοντας στο ελληνικό κοινό το είδος που γεννήθηκε στα αμερικανικά γκέι κλαμπ.
M. HULOT
Κράτα με λίγο ακόμη. Κι εγώ θα κρατήσω εσένα/ από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Κράτα με λίγο ακόμη. Κι εγώ θα κρατήσω εσένα/ από τον Πάνο Μιχαήλ

Η queer κουλτούρα λάμπει όταν θυμάται γιατί υπάρχει: γιατί κάτω από την εικόνα υπάρχει φροντίδα, κάτω από τη φροντίδα μνήμη, και κάτω από τη μνήμη η πιο σκληρή μας επιμονή η ανάγκη να συνεχίσουμε χωρίς να μικραίνουμε. Η νέα ΟΑΣΗ κινείται στη λεπτή γραμμή όπου το camp συναντά την αγρύπνια και η τρυφερότητα γίνεται πράξη.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
*Να μη ντρέπεσαι για τον εαυτό που υπήρξες/από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Να μη ντρέπεσαι για τον εαυτό που υπήρξες ― ένα πολυπόστ του Πάνου Μιχαήλ

Το Παρά Πέντε που επιστρέφει ως pop-camp εξομολόγηση μιας γενιάς, ο queer πυρετός του Heated Rivalry, η απαλότητα της αραβικής ανδρικότητας του Al-Hosni, η ακατέργαστη νεότητα του Sorrenti και τη διαφάνεια του Βασίλη Μπούτσικου σε ένα κοινό νήμα: τις ιστορίες που μας κρατούν όταν η πραγματικότητα γίνεται αφόρητη.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
*Δεν περάσαμε και λίγες καταστροφές/ από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Δεν περάσαμε και λίγες καταστροφές/από τον Πάνο Μιχαήλ

Από το vertical ψηφιακό ορφανοτροφείο μέχρι το μεγάλο θέατρο του feed, από την εξάντληση των σωμάτων μέχρι την υπόγεια τέχνη που αρνείται να γίνει κεφάλαιο, το νέο πολυποστ της ΟΑΣΗΣ χαρτογραφεί το νέο queer τοπίο της μετα-πανδημικής ύπαρξης. Η ζωή δεν ζητά πια αφήγημα, ζητά αντοχή.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
Ήταν λοιπόν και η Ουμ Καλσούμ λεσβία; Μια νέα ταινία αναζωπυρώνει τη συζήτηση

Τι διαβάζουμε σήμερα / Ήταν λοιπόν και η Ουμ Καλσούμ λεσβία; Μια νέα ταινία αναζωπυρώνει τη συζήτηση

Η κυκλοφορία μιας νέας ταινίας έφερε ξανά στο προσκήνιο ερωτήματα ταμπού γύρω από την ιδιωτική ζωή της πιο σεβαστής πολιτισμικής μορφής της Αιγύπτου, αλλά και γύρω από το τι επιτρέπεται να ειπωθεί γι’ αυτήν.
THE LIFO TEAM
*Ακόμη και το πιο σφοδρό ξυράφι υπήρξε κάποτε λουλούδι/ από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Ακόμη και το πιο σφοδρό ξυράφι υπήρξε κάποτε λουλούδι/ από τον Πάνο Μιχαήλ

Από το σοκ της Peaches μέχρι τη σιωπηρή δύναμη σωμάτων που άντεξαν χωρίς να εξηγηθούν, ο Πάνος Μιχαήλ εξερευνά τι σημαίνει να κατοικείς το σώμα σου χωρίς διαπραγμάτευση. Ένα πολυποστ της ΟΑΣΗΣ για την επιθυμία ως πολιτισμό και την αντοχή ως μορφή αλήθειας.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
*Το δέρμα που κατοικώ/από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Το δέρμα που κατοικώ/ από τον Πάνο Μιχαήλ

Σε αυτό το πολυποστ, ο Πάνος Μιχαήλ κοιτάζει τη σύγχρονη κουλτούρα μέσα από εκείνο το μικρό σκοτεινό διάκενο όπου κάτι λείπει και ακριβώς γι’ αυτό γίνεται ορατό. Από τη Charli XCX που παλεύει να ξαναβρεί το σώμα της μέσα στο ίδιο της το είδωλο, μέχρι τη Cindy Sherman που αποκάλυψε νωρίς τη βία της μίμησης· από τη σωματική ένταση του HYACYN μέχρι τη λαϊκή, ανθρώπινη ματιά του Martin Parr. Ένα queer πολυποστ για την επιμονή της παρουσίας σε μια εποχή που δεν αντέχει την ατέλεια.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
*Αγαπώντας τα αγρίμια της ζωής σου/από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Αγαπώντας τα αγρίμια της ζωής σου/από τον Πάνο Μιχαήλ

Τι ενώνει έναν σταρ, μια πόλη, ένα κορίτσι, έναν φωτογράφο, μια θεότητα και ένα βλέμμα; Τίποτα. Και τα πάντα. Ο Skarsgård γίνεται queer χώρος από αφέλεια. Η Αθήνα θυμάται το υπόγειό της. Η Corinne Day την εφηβεία όπως ήταν. Ο Hujar μια «τίποτα-μέρα» που έγινε μνήμη. Η Blanchett αλλάζει τον αέρα. Η Schafer τον τρόμο. Η ΟΑΣΗ δεν κυνηγά queer icons, αλλά τη στιγμή που η εικόνα τους σπάει. Γιατί εκεί αρχίζει η αλήθεια.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
Όταν ο κόσμος καίγεται πιο γρήγορα από εμάς/ από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Όταν ο κόσμος καίγεται πιο γρήγορα από εμάς/ από τον Πάνο Μιχαήλ

Στο νέο πολυποστ της ΟΑΣΗΣ, έξι μορφές γίνονται έξι κάρτες ενός tarot της εποχής:ο Jonathan Anderson που κοιτάζει το μέλλον, η Metropolis που χάνει την queer αφή της, η Greer Lankton που ξαναγεννά το σώμα της, ο Udo Kier που σπάει την εικόνα, ο William E. Jones που βλέπει την ιστορία στα σώματα, και η πρώτη queer γενιά του AIDS που επιστρέφει μέσα από το κείμενο του Βρασίδα Καραλή για να ενώσει όλες τις επόμενες.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ