Τζέιμς Γκρέιντι
Mad Dogs
μτφρ. Άλκηστις Τριμπέρη, Πόλις
«Φανταστείτε μας. Πέντε μανιακοί. Κατάσκοποι. Εκπαιδευμένοι, πεπειραμένοι επαγγελματίες παρανοϊκοί που έχουν προγραμματιστεί να δρουν. Φοβισμένοι πέρα από κάθε σωτηρία, αλλά και πάλι, Μια Φορά κι Έναν Καιρό Ήμασταν Κάποιοι. Δυνάμεις που πρέπει να υπολογιστούν».
Με αυτά τα λόγια συστήνει ο πανούργος Τζέιμις Γκρέιντι τους πέντε ήρωές του που στη συνέχεια, με την καθοριστική είσοδο της Κάρι, θα γίνουν έξι ‒ το σκάνε από το ψυχιατρείο όπου βρίσκονται έγκλειστοι μετά τη δολοφονία του βασικού ψυχιάτρου που τους παρακολουθεί.
Στιγματισμένοι, με ψυχικά τραύματα από τις δύσκολες αποστολές στο Ιράκ, τη Βοσνία, το Βιετνάμ και τη Μαλαισία, ο καθένας έχει τη δική του οδυνηρά σαγηνευτική ιστορία, βγαλμένη από τα πιο αμαρτωλά και αιματοβαμμένα κεφάλαια της Αμερικής. Κανείς, όμως, στο μυθιστόρημα αυτό που τρέχει με χίλια και είναι προορισμένο να σου τινάξει τα μυαλά και τις βεβαιότητες δεν είναι αθώος, όπως και κανείς δεν μπορεί να το σκάσει εύκολα από τους βρικόλακες που κατοικούν, όπως θα έλεγε ο Ίψεν, βαθιά στο ταραγμένο του μυαλό.
Ωστόσο η απόδραση των πέντε από το ψυχιατρείο και η απόφασή τους να φτάσουν στην Ουάσινγκτον είναι που μετατρέπει το βαθιά πολιτικό και συνάμα υπαρξιακό αυτό βιβλίο σε ένα απολαυστικό αφηγηματικό road trip με διαφορετικούς σταθμούς όπως βρόμικα υπόγεια, ύποπτα στέκια, ανήλιαγα γραφεία, μπουρδέλα, τα κεντρικά γραφεία της CIA στο Λάνγκλεϊ ή τα κέντρα λήψης πολιτικών αποφάσεων.
Σίγουρα είχε δίκιο ο Πελεκάνος που χαρακτήρισε το «Mad Dogs» ως ένα «εντυπωσιακό ροκ εν ρολ μυθιστόρημα» που, ουσιαστικά, πίσω από την ιστορία των πέντε αποσυνάγωγων πρακτόρων, περιγράφει την ίδια την ιστορία της Αμερικής, γεμάτη από παράνοια και σκοτεινά μυστικά τα οποία μένει να αποκαλυφθούν. Κάτι ήξερε από αυτά ο συγγραφέας του θρυλικού μυθιστορήματος «Έξι μέρες του Κόνδορα», που εδώ δίνει τον καλύτερό του εαυτό, όντας ταυτόχρονα βαθιά ποιητικός και πολιτικός.
Ένα απολαυστικό μυθιστόρημα μέχρι την τελευταία σελίδα και ίσως το απόλυτο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού.
Val McDermid
Ο πλαστός πίνακας
μτφρ. Έφη Τσιρώνη, Διόπτρα
Αν επιζητά κανείς υποβλητικές ατμόσφαιρες και περιβάλλοντα που θα μπορούσαν να αποτελέσουν το ιδανικό φόντο για ένα νουάρ μυθιστόρημα, σίγουρα πρέπει να ανατρέξει στη Σκοτία.
Δεν είναι τυχαίο το ότι στα μέρη αυτά ανθεί το «tartan noir», σημαντικότερη εκπρόσωπος του οποίου είναι η Βαλ Μακντέρμιντ, αφού οι περισσότερες από τις υποθέσεις της, που την έχουν φέρει στην πρώτη γραμμή ‒τα βιβλία της, μάλιστα, μεταφράζονται σε πολλές τις γλώσσες‒, εξελίσσονται στην ιδιαίτερη πατρίδα της ‒ η ίδια έχει τιμηθεί ήδη με το βραβείο των «Los Angeles Times» για το Βιβλίο της Χρονιάς, το Gold Dagger και το Cartier Diamond Dagger της Εταιρείας Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας.
Αν λοιπόν το πρώτο της μυθιστόρημα που κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Διόπτρα με πρωταγωνίστρια την Κάρεν Πίρι και τον τίτλο «Ο βάλτος» μας εξέπληξε ευχάριστα, ο «Πλαστός Πίνακας» κερδίζει σίγουρα μια θέση στην καρδιά των φίλων του νουάρ.
Εδώ η επιθεωρήτρια Κάρεν Πίρι έχει να αντιμετωπίσει το μυστήριο του πτώματος που ξεβράστηκε ξαφνικά στην ακτή του Φερθ ο Φορ από έναν ψαρά, αλλά δεν είναι το μόνο, καθώς λίγο αργότερα θα αποκαλυφθεί ο σκελετός μιας γυναίκας μέσα σε ένα αυτοκινούμενο. Με μια πρώτη ματιά οι δυο υποθέσεις δεν έχουν τίποτα κοινό, αλλά τίποτα δεν είναι εύκολο ή τυχαίο στα μάτια της δυναμικής επιθεωρήτριας, η οποία αποφασίζει να ανατρέξει στα παλιά της αρχεία για νέα στοιχεία. Έτσι αποκαλύπτεται ότι ο άνδρας είχε κλεμμένη ταυτότητα, ενώ παράλληλα απροσδόκητες πληροφορίες έρχονται στο φως αναφορικά με το δεύτερο πτώμα.
Πρόκειται για ένα από τα πλέον επιδραστικά βιβλία με πρωταγωνίστρια την επιθεωρήτρια Πίρι που μεταφέρθηκε με επιτυχία στην τηλεόραση και συγκεκριμένα στο αγγλικό κανάλι ITV με πρωταγωνίστρια τη Σκοτσέζα ηθοποιό Λόρεν Λάιλ.
Jo Nesbo
Το Νησί των Αρουραίων
μτφρ. Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Μεταίχμιο
Ο Τζο Νέσμπο έχει αποδείξει ότι ποτέ δεν μένει σε εύκολες συνταγές ούτε στη φήμη που του έχουν εξασφαλίσει οι νουάρ ιστορίες με ήρωα τον Χάρι Χόλε, καθώς έχει πειραματιστεί γράφοντας μυθιστορήματα με πηγή έμπνευσης τον Σαίξπηρ, ευφάνταστες παιδικές ιστορίες και διηγήματα. Το «Νησί των αρουραίων» είναι η δεύτερη συλλογή του με ιστορίες άμεσα συνδεδεμένες με το παρόν και το μέλλον σε ένα φουτουριστικό πλαίσιο που υπερβαίνει τα δεδομένα του αμιγώς αστυνομικού.
Αν λοιπόν στα τελευταία του μυθιστορήματα, π.χ. στον «Άρχοντα της ζήλιας», ο Νέσμπο έκανε μια στροφή προς το ψυχολογικό νουάρ, κάτι τέτοιο συμβαίνει και στην περίπτωση των διηγημάτων που περιλαμβάνονται στην εν λόγω συλλογή, π.χ. στα «Τζιτζίκια» περιγράφει την ιστορία δυο αδελφικών φίλων που ερωτεύονται το ίδιο κορίτσι σε ένα ταξίδι τους του στην Παμπλόνα, την οποία επισκέπτονται για να δουν τις διάσημες ταυρομαχίες.
Διάφορα συμπεράσματα για την ανθρώπινη ψυχολογία μπορεί επίσης να βγάλει κανείς και μέσω του ψυχολόγου πρωταγωνιστή του «Μαύρου Ιππότη», μίας από τις πιο σκοτεινές, αιματοβαμμένες αλλά και εμπνευσμένες ιστορίες του Νέσμπο. Ευφάνταστο και το «Αντίδοτο», όπου ο περίεργος στη συμπεριφορά του γιος επισκέπτεται τον πατέρα του σε ένα εκτροφείο φιδιών στην Αφρική.
Όσο για την πρώτη ιστορία της συλλογής, εμπλέκει άμεσα το νουάρ με το science fiction, αφού περιγράφει τους κατοίκους μιας πόλης που προσπαθούν να επιβιώσουν ενόσω η ελίτ παραμένει κλεισμένη σε έναν ουρανοξύστη, έτοιμη να εγκαταλείψει την πόλη. Μια απρόσμενη συλλογή γεμάτη εκπλήξεις, πάντα γραμμένη με τον ευφυή και υποβλητικό τρόπο του Νέσμπο.
Georges Simenon
Το τραίνο
μτφρ. Αργυρώ Μακάρωφ, Άγρα
Ένα από τα πιο σκληρά αλλά και ουσιαστικά υπαρξιακά νουάρ του Σιμενόν για τη μαύρη περίοδο της ευρωπαϊκής ιστορίας και την κυριαρχία των ναζί στη Γηραιά Ήπειρο. Στους σταθμούς των τρένων καταγράφονταν τότε εικόνες οικογενειακού σπαραγμού και αποχωρισμού, τις οποίες ο Βέλγος Σιμενόν γνώριζε από πρώτο χέρι.
Τέτοια είναι κι αυτή του Μαρσέλ Φερόν, ο οποίος, καθώς χωρίζεται από τη γυναίκα του και την κόρη του, αποφασίζει να μπει λαθραία στο ίδιο τρένο για να τις ακολουθήσει. Στο ίδιο τρένο, όμως, επιβιβάζεται και μια Τσέχα Εβραία η οποία θα παίξει καθοριστικό ρόλο στην πορεία του ίδιου του ήρωα.
Παρότι ο Φερόν υπήρξε ένας αποστασιοποιημένος και ψύχραιμος μέχρι πρότινος άνθρωπος, ο οποίος δήλωνε ότι δεν ενδιαφερόταν για την πολιτική, «ένας άνθρωπος ανάμεσα σε εκατομμύρια άλλους, που ανώτερες δυνάμεις τον ταρακουνούσαν όπως αυτές ήθελαν», με σπαρακτικό παρελθόν και ακόμα πιο αβέβαιο μέλλον, τώρα αρχίζει να διαβλέπει ότι η πολιτική πραγματικότητα έχει διαγράψει με τον τραγικότερο τρόπο το μέλλον χιλιάδων φυγάδων και κυρίως το δικό του. Καθώς νιώθει σταδιακά τις αξίες του να διαλύονται και ο ίδιος να χάνει την ανθρώπινη ταυτότητά του, καλείται να αναλάβει δράση, που θα αποβεί τραγική.
Το βιβλίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο με τον Ζαν-Λουί Τρεντινιάν και τη Ρόμι Σνάιντερ στους πρωταγωνιστικούς ρόλους, αποτυπώνοντας τη δραματική περίοδο της εκκένωσης των περιοχών κοντά στα γαλλικά σύνορα, λίγο πριν από την εισβολή των Γερμανών, μία από τις τραγικότερες περιόδους της ευρωπαϊκής ιστορίας.
Fabio Stassi
Σκοτώνω όποιον θέλω
μτφρ. Δήμητρα Δότση, Ίκαρος
Με ένα εντελώς υπαρξιακό χιούμορ που φέρνει ενίοτε στον νου τον Φελίνι και με ουσιαστικές αναζητήσεις ο φιλήσυχος, κατά τα άλλα, βιβλιοθεραπευτής, βιβλιόφιλος και βιβλιοφάγος Βίντσε Κόρσο, πρωταγωνιστής του «Σκοτώνω όποιον θέλω», δύσκολα θα μπορούσε να ταιριάξει σε ένα νουάρ μυθιστόρημα, αλλά το δαιμόνιο πνεύμα του δημιουργού του, του Ιταλού μυθιστοριογράφου Φάμπιο Στάσι, κατάφερε σε αυτήν τη συμβολική σύνδεση φανταστικού και πραγματικού, ένα στοιχείο που έτσι κι αλλιώς διαφαίνεται στις καταστάσεις που υπερβαίνουν την πραγματικότητα, να φτιάξει μια ιστορία μυστηρίου σαν τα εφιαλτικά όνειρα του Κάφκα ή αυτά που βλέπει ο ήρωας «με τις νυχτοπεταλούδες, εκατοντάδες φτερά που ανοιγόκλειναν, ζουζούνισμα εντόμων που ακολουθούσαν απρόβλεπτες διαδρομές σε μια γυάλινη πόλη».
Σε αυτές τις βόλτες στη Ρώμη όπου έρχεται αντιμέτωπος με μυστηριώδη ατυχήματα, ακόμα και με κομμένα κεφάλια σε μια σειρά από φόνους με υπογραφή, αδυνατεί, μέσα στην παραζάλη του καύσωνα και της απόγνωσης, να αντιληφθεί τι ισχύει στ’ αλήθεια και τι όχι. Αυτό που κατά κύριο λόγο φαίνεται να ισχύει είναι ότι η μοναξιά του μοιάζει μονόδρομος και σχεδόν τον αναγκάζει να βρει την απάντηση στο μυστήριο που έφτασε να τον μετατρέψει από θύμα μιας άγνωστης εισβολής σε υποψήφιο θύτη, με τα βιβλία και τα βινύλιά του κατεστραμμένα και τον αγαπημένο του σκύλο Ντζάνγκο ημιθανή σε ένα ψυχρό κτηνιατρείο.
Μια επιστολή τον οδηγεί τελικά στις φυλακές, όπου συναντά τον Κουίκουεγκ ‒ευθεία αναφορά στον ήρωα του «Μόμπι Ντικ»‒, και σε μια αναζήτηση της λύσης του μυστηρίου με άξονα τη λογοτεχνία. Άλλωστε, οι πραγματικοί βιβλιόφιλοι, που θα απολαύσουν αυτό το μετα-λογοτεχνικό νουάρ, είναι απόλυτα εξοικειωμένοι με τα μυστήρια, τις εγκεφαλικές αναζητήσεις, το ονειρικό στοιχείο και κυρίως την υπαρξιακή ματαιότητα.
Όπως λέει στον Κόρσο ο τυφλός μια βραδιά στο νεκροταφείο, κάθε αναγνώστης είναι ταυτόχρονα ντεντέκτιβ και δυνάμει μυθιστοριογράφος.
