ΟΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΕΣ αναδύονται και καταρρέουν τόσο γρήγορα που είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι κάποια από αυτές θα μπορούσε να διαρκέσει μισό αιώνα, κι όμως αυτό έχει συμβεί στην περίπτωση της Apple. Tο 1976, δύο εικοσάρηδες ονόματι Στιβ (Τζομπς και Βόζνιακ) αμφότεροι ζήτησαν από τον 41χρονο μέντορά τους, τον Ρον Γουέιν, να υποβάλει τα απαραίτητα έγγραφα για την ίδρυση της εταιρείας Apple Computer. Όπως οι περισσότεροι άνθρωποι που φτάνουν στη μέση ηλικία, έτσι και η Apple έχει μια περίπλοκη ιστορία. Η διαδρομή από μια ομάδα νέων που συναρμολογούσαν υπολογιστές σε ένα γκαράζ στη Σίλικον Βάλεϊ μέχρι τον διεθνή κολοσσό που είναι σήμερα η εταιρεία δεν ήταν καθόλου γραμμική. Οι πρώτες επιτυχίες στον καθορισμό και στη διάδοση του προσωπικού υπολογιστή ακολουθήθηκαν από μια ταραχώδη εφηβεία που σχεδόν αποδείχτηκε μοιραία. Αυτή η κρίσιμη στιγμή δημιούργησε την ευκαιρία για μια θρυλική αναγέννηση, θέτοντας την Apple στην τροχιά που την έκανε μία από τις πιο κερδοφόρες εταιρείες αυτού του αιώνα, με τρέχουσα αξία κοντά στα 4 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Το iPad ήταν το τελευταίο σημαντικό προϊόν της Apple, του οποίου ο σχεδιασμός καθοδηγήθηκε από τον Τζομπς πριν από το θάνατό του το 2011. Πάνω από δεκαπέντε χρόνια μετά την εμφάνισή του, το tablet της Apple εξακολουθεί να είναι το απόλυτο προϊόν στην κατηγορία του.
Το βιβλίο «Apple: The First 50 Years» αφηγείται τις ιστορίες που κρύβονται πίσω από τις δεκάδες τεχνολογικές δημιουργίες της Apple. Ο συγγραφέας του, Ντέιβιντ Πογκ, έχει ζήσει από κοντά πολλές από τις δημιουργίες αυτές, γράφοντας για το περιοδικό «Μacworld» πριν γίνει αρθρογράφος των «New York Times». Οι επιτυχίες της Apple είναι γνωστές, αλλά ο συγγραφέας δεν αποφεύγει να συζητήσει και για τις αποτυχίες ή τις δυσλειτουργίες της εταιρείας. Ενώ τα τεχνολογικά μέσα ενημέρωσης τείνουν να επικεντρώνονται στα νέα προϊόντα και στις ισχυρές προσωπικότητες, το βιβλίο του είναι μια βιογραφία της ίδιας της Apple Inc., μίας από τις πιο ιδιαίτερες περιπτώσεις στην ιστορία των αμερικανικών επιχειρήσεων.
Αρχικά, η Σίλικον Βάλεϊ ήταν ακόμα γεμάτη με οπωρώνες και η Apple ήταν πολύ μακριά από τον προσεκτικά σχεδιασμένο εταιρικό γίγαντα που θα γινόταν. Ο Στιβ Τζομπς και ο Στιβ Βόζνιακ αποτελούσαν ένα τέλειο (αν και απροσδόκητο) ζευγάρι. Ο Βόζνιακ πραγματοποιούσε μια σειρά από τεχνικά θαύματα κατά τον σχεδιασμό των εξαρτημάτων των πρώτων υπολογιστών της Apple, ενώ ο Τζομπς αξιοποιούσε την έμφυτη έφεσή του στο μάρκετινγκ με στόχο την πώληση προ-συναρμολογημένων υπολογιστών σε πλαστικές θήκες. Αυτή η επιλογή έκανε τις συσκευές πολύ πιο ελκυστικές για τους καταναλωτές που δεν θα σκέφτονταν ποτέ να συναρμολογήσουν έναν οι ίδιοι.
Οι πρώτοι υπολογιστές της Apple λειτουργούσαν όπως όλοι οι υπολογιστές της εποχής: οι χρήστες πληκτρολογούσαν εντολές μέσω ενός πληκτρολογίου. Ωστόσο, ακριβώς όταν το Apple II άρχισε να κερδίζει έδαφος, ο Τζομπς και άλλοι υπάλληλοι της Apple (κυρίως ο Τζεφ Ράσκιν) βρήκαν έμπνευση σε εφευρέσεις που δημιουργούνταν σε ερευνητικά εργαστήρια όπως το κοντινό Xerox PARC, το προσωπικό του οποίου κατασκεύαζε συσκευές με εντελώς διαφορετικές διεπαφές (interfaces). Αυτοί οι υπολογιστές επέτρεπαν στον χρήστη να καθοδηγεί έναν δείκτη με ένα ποντίκι, κάνοντας κλικ σε στοιχεία της διεπαφής και επιλέγοντας εντολές από ένα κυλιόμενο μενού.
Μπορεί σύμφωνα με τον μύθο ο Mac να βγήκε έτοιμος από το μυαλό του Στιβ Τζομπς, αλλά, όπως περιγράφει λεπτομερώς ο Πογκ στο βιβλίο του, η αλήθεια ήταν πολύ πιο περίπλοκη. Ένας διαφορετικός υπολογιστής της Apple με την ονομασία Lisa είχε windowing interface, αλλά ήταν τόσο ακριβός που η παραγωγή του αποδείχτηκε αποτυχία από την πρώτη μέρα. Η ομάδα Macintosh του Ράσκιν εργαζόταν για την κατασκευή ενός πολύ απλούστερου και φθηνότερου υπολογιστή, αλλά ο Τζομπς ανέλαβε ο ίδιος το έργο απολύοντας τον Ράσκιν. Ο Τζομπς επαναπροσδιόρισε τον Mac ως μια μικρότερη, περιορισμένη εκδοχή του Lisa, και αυτός ο σχεδιασμός έκανε το ντεμπούτο του σε ένα διαφημιστικό που σκηνοθέτησε ο Ρίντλεϊ Σκοτ και προβλήθηκε στο ημίχρονο του Super Bowl το 1984, αλλάζοντας την αντίληψη του κοινού για τη λειτουργία των υπολογιστών. Την επόμενη χρονιά, όμως, ο Τζομπς απομακρύνθηκε από τον διευθύνοντα σύμβουλο που ο ίδιος είχε προσλάβει. Στη συνέχεια ίδρυσε την NeXT Computer, αγόρασε την εταιρεία κινουμένων σχεδίων Pixar και επέστρεψε στην Apple όταν η εταιρεία βρισκόταν πλέον στο χείλος της χρεοκοπίας.
Στη δεκαετία του '80 και του '90, η μικρή βάση χρηστών της Apple βρισκόταν κυρίως στα πανεπιστήμια και στα τμήματα σχεδιασμού διαφόρων εταιρειών. Μόνο με την επιστροφή του Τζομπς το 1997 η εταιρεία υιοθέτησε μια στρατηγική που θα την έκανε ελκυστική σε ένα πολύ μεγαλύτερο κοινό. Η Apple παρουσίασε σχεδόν αμέσως το σφαιρικό και ημιδιαφανές iMac, ένα επιτυχημένο προϊόν που έδωσε στην εταιρεία την απαραίτητη ρευστότητα για να επιβιώσει μέχρι να καταφέρει να αναμορφώσει ολόκληρη την τεχνολογική βιομηχανία.
Αν η επιστροφή του Τζομπς δεν είναι το σημείο καμπής στην ιστορία της Apple, αυτός ο τίτλος πιθανώς ανήκει στην παρουσίαση του iPod το 2001. Το φορητό μουσικό σύστημα της Apple οφείλει σε μεγάλο βαθμό την ύπαρξή του σε μια τυχαία συνάντηση των στελεχών της Apple με τον κατασκευαστή ενός μικροσκοπικού σκληρού δίσκου που δεν φαινόταν να έχει καμία πρακτική εφαρμογή. Όπως θυμάται ο Τζον Ρούμπινσταϊν, στέλεχος τότε της Apple: «Μας είπαν “έχουμε αυτό το πράγμα. Δεν ξέρουμε τι να το κάνουμε”». Αλλά η ομάδα της Apple ήξερε ότι «ένας σκληρός δίσκος στο μέγεθος ενός γεμιστού μπισκότου» θα ήταν η τέλεια πλατφόρμα για ένα φορητό music player και διαπραγματεύτηκαν αμέσως την αποκλειστική πρόσβαση στον δίσκο.
Το iPod ξεπέρασε τα όρια των παραδοσιακών προϊόντων της Apple, έγινε mainstream επιτυχία και οδήγησε τους πελάτες στα νέα καταστήματα λιανικής πώλησης της εταιρείας. Ακολούθησε μια σημαντική αύξηση των πωλήσεων των Mac, πάνω απ' όλα όμως το iPod ήταν εκείνο που έκανε τον Τζομπς να οραματιστεί ένα μέλλον στο οποίο η Apple δεν θα κατασκεύαζε μόνο προσωπικούς υπολογιστές αλλά και μικρές, φορητές συσκευές.
Το αποκορύφωμα του βιβλίου είναι πιθανώς η εμφάνιση του iPhone (το 2007), του πρωτοποριακού smartphone που παραμένει ο πυρήνας της δραστηριότητας της Apple, αλλά ο συγγραφέας αφήνει χώρο και για κάποιες από τις επιτυχίες της εταιρείας που ακολούθησαν. Το iPad ήταν το τελευταίο σημαντικό προϊόν της Apple του οποίου ο σχεδιασμός καθοδηγήθηκε από τον Τζομπς πριν από το θάνατό του το 2011 και πάνω από δεκαπέντε χρόνια μετά την εμφάνισή του, το tablet της Apple εξακολουθεί να είναι το απόλυτο προϊόν στην κατηγορία του. Η εποχή του διαδόχου του Τζομπς, του Τιμ Κουκ, είναι δύσκολο να κατανοηθεί ακόμα από ιστορική άποψη. Προς το παρόν, είναι κυρίως γνωστή η αδιάκοπη προσπάθειά της εταιρείας για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και για την αυξημένη εστίαση στις συνδρομητικές υπηρεσίες, οι οποίες είναι ευνοϊκές για τα οικονομικά της εταιρείας, αλλά δεν περιλαμβάνουν τόσο συναρπαστικές ιστορίες όσο η εποχή του Στιβ Τζομπς.
Με στοιχεία από τη «Wall Street Journal»
