Αλέξης Πανσέληνος Facebook Twitter
Ο μεγαλύτερός μου φόβος είναι μήπως δεν προλάβω να γράψω τα βιβλία που θέλω, μήπως με προδώσει το σώμα μου. Φωτ.: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

Αλέξης Πανσέληνος: «Ζούμε πια χωρίς να σκεφτόμαστε»

0

Γεννήθηκα το 1943 και μεγάλωσα στο κέντρο της Αθήνας, σε μια κάθετη οδό μεταξύ Ακαδημίας και Πανεπιστημίου. Εκεί είναι η πατρίδα μου: κάθε φορά που περνώ κάτω από την πολυκατοικία που στέγαζε το σπίτι και το δικηγορικό γραφείο των δικών μου, αισθάνομαι σαν να μην έχω φύγει ποτέ. Και το κάνω εδώ και πολλές δεκαετίες, περιπλανώμενος σε διάφορα σπίτια και γειτονιές. Έτσι, στα βιβλία μου η οδός Γεωργίου Γενναδίου αποτελεί σχεδόν ένα μόνιμο σκηνικό.

Θυμάμαι ότι ήταν μια γειτονιά με γραφεία, πολλούς κινηματογράφους αλλά και κατοικίες, πολύ πιο ήσυχη και καθαρή απ’ όσο είναι σήμερα. Εκείνη η εποχή ήταν σκληρή και σκοτεινή εξαιτίας του πολέμου, της Κατοχής και της πείνας. Αλλά και μια περίοδος που ανθούσαν οι παρέες και τα γράμματα. Όταν ο θάνατος σε περιτριγυρίζει, οξύνονται οι αισθήσεις και τα ένστικτα της αυτοσυντήρησης ή της δημιουργικότητας. Ωστόσο, αυτές τις γενιές πάντοτε τις θαύμαζα διότι έζησαν τρομακτικά ιστορικά γεγονότα. Κι όμως, δεν τους άκουσες ποτέ να δυσφορήσουν. Σκεφτείτε μόνον ότι ο πατέρας μου γεννήθηκε το 1903 στη Μυτιλήνη ως Τούρκος υπήκοος αλλά και τι έζησε ως το 1984 που πέθανε: φυλακίσεις, δικτατορίες, πολέμους, Εμφύλιο.

• Οι γονείς μου Ασημάκης και Έφη Πανσελήνου ήταν δυο σπουδαίοι άνθρωποι και εξαιρετικοί γονείς, σ’ αυτούς χρωστάω αυτό που έχω γίνει. Ήταν δυο ακραία διαφορετικοί και ισχυροί χαρακτήρες και έχω κληρονομήσει χαρακτηριστικά και από τους δύο. Επίσης, όπως οι πιο πολλοί άνθρωποι της γενιάς τους, ήταν πολιτικοποιημένοι και πολύ φιλότεχνοι. Ο Αιμίλιος Βεάκης έλεγε για τον πατέρα μου ότι θα μπορούσε να γίνει ηθοποιός. Πράγματι, είχε ιδιαίτερη αίσθηση του χιούμορ, λάτρευε τη σάτιρα, τον καγχασμό, διηγούνταν καταπληκτικά αμέτρητες ιστορίες και έγραφε σε περιοδικά της αριστερής διανόησης.

Το σπίτι ήταν γεμάτο βιβλία, το διάβασμα ήταν η κοινή μας απόλαυση και τα δώρα που έπαιρνα παιδί ήταν σχεδόν αποκλειστικά βιβλία. Οι παρέες τους ήταν άνθρωποι της τέχνης, ποιητές, ζωγράφοι, πεζογράφοι. Μάλιστα, το Θέατρο Τέχνης ιδρύθηκε στο γραφείο του πατέρα μου, που συνέταξε το καταστατικό. Με τον Κάρολο Κουν ήταν πολύ φίλοι και έχω ακόμα το έγγραφο εκείνο, όπως και την πρώτη σφραγίδα του θεάτρου. Από τους γονείς μου κρατώ την αφιλοκερδή και θαρραλέα εμπλοκή τους στα πολιτικά πράγματα και τους αγώνες που τους έβαλαν σε κίνδυνο. Συγκρατώ, επίσης, το γονίδιο της συγγραφής που προέρχεται και από τους δύο, καθώς και τα πολύ σημαντικά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο δούλευαν τα βιβλία τους.

Όσον αφορά το επίπεδο του πολιτισμού στη χώρα μας; Βυθιζόμαστε σταθερά. Ο πολιτισμός απαιτεί παιδεία και η παιδεία μας είναι τρύπια. Τα σχολεία βγάζουν αστοιχείωτους τελειόφοιτους που έχουν διδαχτεί από αστοιχείωτους δασκάλους και καθηγητές. 

• Ως παιδί με καθόρισαν πολλά απ’ τα βιβλία που ευτύχησα να διαβάσα, συγγραφέων όπως ο Βερν, ο Δουμάς, ο Σκοτ ή ο Κούπερ. Βέβαια, κάτι ακόμα που μου έχει αποτυπωθεί είναι ο χωρισμός των γονιών μου, το 1957. Αυτό έχει ως συνέπεια να αλλάζεις διαρκώς σπίτια, να επηρεάζεται η ψυχοσύνθεσή σου και να χάνεις την πιο σημαντική σταθερά της ζωής σου. Από την άλλη, είχε και τις θετικές του πλευρές, αφού έλαβα πολύ μεγάλη αγάπη και από τους δύο, είχα την αποδοχή τους και μπορούσα να είμαι αρκετά ανεξάρτητος. Είχα μια ευτυχισμένη παιδική ηλικία. Πολλές φορές αναπολώ τα όμορφα καλοκαίρια που περνούσα στην Κηφισιά, στο σπίτι όπου κατοικώ σήμερα, τα οποία ήταν γεμάτα από παιχνίδι, κυνηγητό, πετροπόλεμο, ποδήλατο αλλά και παιδικούς έρωτες.

• Γράφω από παιδί. Η επιθυμία μου για σπουδές στη μουσική ήταν σε μια περίοδο της πρώιμης εφηβείας, αλλά ο πατέρας μου, πολύ ανήσυχος (και δικαίως) για τις ισχνές τότε επαγγελματικές προοπτικές ενός μουσικού στην Ελλάδα, με έπεισε να μην προχωρήσω. Δεν το μετάνιωσα. Άλλωστε, η αφοσίωσή μου στο γράψιμο ήταν από την ίδια εκείνη εποχή ένας δρόμος που διαρκώς πλάταινε και κυριαρχούσε στην καθημερινότητά μου.

Σπούδασα στη Νομική Σχολή Αθηνών. Όμως, η δικηγορία δεν με κέρδισε ακριβώς, ήταν η αναγκαία λύση για μια επαγγελματική καριέρα που θα με συντηρούσε. Την άσκησα όσο μπορούσα καλύτερα, όσο πιο συμβατά γινόταν με την απασχόλησή μου, το γράψιμο, και την εγκατέλειψα με την πρώτη ευκαιρία, το 1996. Ήταν το έτος που το μαχαίρι είχε φτάσει στο κόκαλο και έπρεπε να διαλέξω αν θα τη συνέχιζα, με βαρύ κόστος για την υγεία μου και την αφοσίωση με την οποία ήθελα να συνεχίσω να γράφω, ή αν θα τη διέκοπτα. Τελικά, επέλεξα να ζήσω.

KOYTSOS AGGELOS
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ: Αλέξης Πανσέληνος, Ο Κουτσός Άγγελος, εκδόσεις Μεταίχμιο

• Έκτοτε ασχολήθηκα μόνο με τη συγγραφή. Είχε προηγηθεί ήδη το πρώτο μου βιβλίο, το 1982, η συλλογή Ιστορίες με σκύλους. Έπειτα ακολούθησαν η Μεγάλη Πομπή, τα μυθιστορήματα Βραδιές μπαλέτου, Ζαΐδα, Η καμήλα στα χιόνια, Ο κουτσός άγγελος, Σκοτεινές επιγραφές, Η κρυφή πόρτα και τα Ελαφρά ελληνικά τραγούδια αλλά και το Μία λέξη, χίλιες εικόνες.

• Ακόμα και σήμερα διαβάζω πάντα ως μαθητής. Η συγγραφή για μένα είναι η ζωή μου. Ο τρόπος να αισθάνομαι καλά και ο τρόπος να νιώθω πως κάτι αφήνω πίσω μου. Θεωρώ ότι η λογοτεχνία αποτελεί το βάλσαμο για κάθε δυστυχία, μας προσφέρει ξεκάθαρη θέα στην ομορφιά και την αγάπη, μας μαθαίνει τι αξίζει στη ζωή, ακονίζει το μυαλό και απαλύνει την ψυχή του αναγνώστη.

Γράφοντας ανακαλύπτω τον εαυτό μου, ακόμα και όταν θέλω να κρυφτώ. Ανακαλύπτω τις εμμονές μου και καταλήγω στο συμπέρασμα πως δεν απαλλάσσεσαι από αυτές γράφοντας, παρά τις αναγνωρίζεις σαν τα χαρακτηριστικά του προσώπου σου και κοιτάς να τους δώσεις την έκφραση που τους αξίζει. Επιστρέφω συχνά σε αγαπημένους συγγραφείς όπως ο Τολστόι, ο Τσέχοφ, ο Τόμας Μαν ή ο Προυστ.

• Δυστυχώς, στην Ελλάδα το αναγνωστικό κοινό έχει συρρικνωθεί. Νομίζω ότι αυτό οφείλεται στην έλλειψη παιδείας, τη διαρκώς υποβαθμιζόμενη αισθητική αλλά και στους ρυθμούς της ζωής, την οικονομική δυσχέρεια και την αβεβαιότητα για το αύριο, που δεν επιτρέπουν στους ανθρώπους την πολυτέλεια της ανάγνωσης. Αν και η ανάγνωση μπορεί να μας βγάλει από το σκοτάδι πολύ πιο εύκολα και πολύ πιο αποτελεσματικά απ’ όσο η εικόνα, η τηλεόραση και ο κινηματογράφος. Γιατί η ανάγνωση ενεργοποιεί το μυαλό και τη σκέψη και μόνο έτσι μπορεί κανείς να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της ψυχής και της γήινης ύπαρξής του.

Αλέξης Πανσέληνος Facebook Twitter
Δυστυχώς, στην Ελλάδα το αναγνωστικό κοινό έχει συρρικνωθεί. Νομίζω ότι αυτό οφείλεται στην έλλειψη παιδείας, τη διαρκώς υποβαθμιζόμενη αισθητική αλλά και στους ρυθμούς της ζωής, την οικονομική δυσχέρεια και την αβεβαιότητα για το αύριο, που δεν επιτρέπουν στους ανθρώπους την πολυτέλεια της ανάγνωσης. Φωτ.: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

• Δύσκολο να χαρακτηρίσεις σήμερα την εποχή μας. Το μόνο που μπορώ να πω είναι πως χαίρομαι που δεν θα είμαι για πολύ ακόμα παρών στη διάρκειά της. Θα μπορούσα να την πω μεταβατική, αλλά όλες οι εποχές μεταβατικές ήταν ‒ ο κόσμος προχωρά διαρκώς και διαρκώς αλλάζει και το διάστημα της ζωής του καθενός μας αποτελεί μια στιγμή στη διάρκεια μιας εποχής. Κανένα χθες δεν είναι σαν το σήμερα και κανένα σήμερα δεν θα είναι σαν το αύριο που ξημερώνει. Η πανδημία θα αφήσει πίσω της τη συνειδητοποίηση πως οι κοινωνίες, έτσι όπως έχουν εξελιχθεί, δεν θα μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις καταστροφές που σπέρνει ο πολιτισμός μας στη γη και πως για να επιζήσουμε πρέπει να αλλάξουμε πάρα πολλά πράγματα που είναι δύσκολο να αλλάξουν.

• Πιστεύω ότι ζούμε σε μια περίοδο που έχουμε σταματήσει να σκεφτόμαστε. Είναι σχεδόν σίγουρο αυτό. Και δεν είναι ελληνικό το πρόβλημα αλλά διεθνές. Η παντοδυναμία της εικόνας κατάφερε να αφαιρέσει από τους ανθρώπους την ικανότητα να σκέφτονται στοιχειωδώς. Η εκπαίδευση έχει αποκτήσει έναν καθαρά χρησιμοθηρικό χαρακτήρα, παράγονται εξειδικευμένοι άνθρωποι που μένουν αποκομμένοι από τη γενική εικόνα των πραγμάτων.

Στη χώρα μας η παιδεία αποτελεί παραπαίδι της πολιτικής, όλες οι κυβερνήσεις κοιτάνε να απαλλαγούν το ταχύτερο από τη φροντίδα της, καθ μία εφαρμόζει από μια δική της μεταρρύθμιση που μένει στα χαρτιά και, στον βαθμό που εφαρμόζεται, γρήγορα αποδεικνύεται εσφαλμένη. Στην Ελλάδα, άλλωστε, υπουργούς Παιδείας και Πολιτισμού οι κυβερνήσεις τοποθετούν ό,τι πιο άχρηστο διαθέτουν από την κοινοβουλευτική τους ομάδα.

• Στην ελληνική πραγματικότητα με ενοχλεί η αμορφωσιά του κόσμου καθώς και η έλλειψη οποιασδήποτε συνείδησης πως ο καθένας μας ανήκει σε ένα σύνολο απέναντι στο οποίο έχει μερικές βασικές υποχρεώσεις. Η επιθετικότητα των ανθρώπων που αυξάνεται. Η απελπιστική κατάσταση των νέων που δεν έχουν ή δεν βρίσκουν δουλειά και όταν βρίσκουν αμείβονται με εξευτελιστικούς μισθούς, αν δεν εξαπατηθούν από τον εργοδότη με τον πιο απροκάλυπτο και στυγνό τρόπο.

• Αυτά είναι μερικά απ’ όσα με εκνευρίζουν στη δημόσια σφαίρα. Συγχρόνως, δημόσια σφαίρα είναι και το πώς φτάσαμε στην κρίση του ’10 και αναγκαστικά αναθέσαμε σ’ εκείνους που μας βούλιαξαν να μας βγάλουν από τη θάλασσα. Ως τότε οι κυβερνήσεις μας δρούσαν σε ένα προστατευμένο περιβάλλον, αφού οι θεμελιώδεις αποφάσεις λαμβάνονταν αλλού και το μόνο που είχαν να κάνουν ήταν να εκτελούν τις εντολές και να βολεύουν τους κομματικούς τους φίλους όπου και όπως.

Όταν το 2015 χρειάστηκε μια κυβέρνηση να έρθει σε επαφή σώμα με σώμα με τον εξωτερικό παράγοντα και να διαπραγματευτεί τα συμφέροντά μας, ασκώντας αναγκαστικά εθνική πολιτική, στο τιμόνι βρέθηκε μια παράταξη μαθημένη να κάνει αντιπολίτευση, αλλά ανέτοιμη να διαχειριστεί το οικονομικό πρόβλημα, με αποτέλεσμα διάφορους αυτοσχεδιασμούς που λίγο έλειψε να μας ρίξουν τελείως στα βράχια. Τους διαδέχτηκε μια κυβέρνηση από το παλιό πολιτικό κατεστημένο, που, αν μη τι άλλο, διαθέτει στοιχειώδη κυβερνητική τεχνογνωσία και αποκατέστησε σε έναν βαθμό την αξιοπιστία μας ως κράτους.

Δεν περιμένω πολλά, γιατί τα πράγματα ζόρισαν κι άλλο πρόσφατα ‒ κινδυνεύουμε από τους Τούρκους που ονειρεύονται μια νέα Οθωμανική Αυτοκρατορία και έχουν απέναντί τους μόνο αποδυναμωμένες τις κάποτε μεγάλες δυνάμεις, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση παραπαίει συνεχώς, προσπαθώντας να ενηλικιωθεί σε υπολογίσιμη δύναμη.

Αλέξης Πανσέληνος Facebook Twitter
Όσον αφορά το επίπεδο του πολιτισμού στη χώρα μας; Βυθιζόμαστε σταθερά. Ο πολιτισμός απαιτεί παιδεία και η παιδεία μας είναι τρύπια. Φωτ.: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

• Επομένως, οι πολιτικοί δεν είναι τίποτε άλλο παρά διαχειριστές καταστάσεων που υπαγορεύονται από τα παιχνίδια των μεγάλων οικονομιών και πασχίζουν να αρθούν στο ύψος των πολύ αυξημένων απαιτήσεων. Γι’ αυτό, άλλωστε, παντού τη δουλειά την κάνουν διάφορες μετριότητες.

• Φέτος, έχουμε τον εορτασμό των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση. Κάποτε είχα γράψει ότι: «Από την εποχή της ίδρυσής του το ελληνικό κράτος αποτέλεσε ένα παράξενο κρατικό και πολιτικό μόρφωμα». Πράγματι, την Ιστορία μας δεν τη γνωρίζουμε παρά ως τραύμα. Έχουμε πτωχεύσει επανειλημμένως, έχουμε εμπλακεί επτά φορές σε πολέμους, έχοντας νικήσει μόνο σε έναν απ’ αυτούς, και έχουμε ζήσει τέσσερις συνολικά εμφυλίους, με χειρότερο εκείνον του 1944, όταν ο υπόλοιπος κόσμος πραγματοποιούσε την ανοικοδόμησή του.

Αυτός ο εορτασμός των 200 χρόνων από την Επανάσταση του ’21 ομολογώ πώς με έχει αφήσει τελείως αδιάφορο – και δεν ξέρω αν είμαι ο μόνος. Μάλλον γιορτάζουμε το γεγονός πως εξακολουθούμε να υπάρχουμε, παρ’ όλα όσα έχουμε πράξει για να βουλιάξουμε άλλη μια φορά. Οι φουστανέλες και τα φέσια του ’21 αποτελούν, χωρίς να φταίνε βέβαια, ένα πεδίο αισθητικής που μέσα μου έχει συνδεθεί με την Εκκλησία και τον στρατό και τις καταθέσεις στεφάνων στους ανδριάντες από κουστουμαρισμένους που παριστάνουν κάθε τόσο τους επισήμους. Να μου λείπει!

ελαφρά ελληνικά τραγούδια
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ: Αλέξης Πανσέληνος, Ελαφρά Ελληνικά Τραγούδια, εκδόσεις Μεταίχμιο

• Όσον αφορά το επίπεδο του πολιτισμού στη χώρα μας; Βυθιζόμαστε σταθερά. Ο πολιτισμός απαιτεί παιδεία και η παιδεία μας είναι τρύπια. Τα σχολεία βγάζουν αστοιχείωτους τελειόφοιτους που έχουν διδαχτεί από αστοιχείωτους δασκάλους και καθηγητές, κάθε πόλη έχει αποκτήσει από ένα πανεπιστήμιο που χορηγεί πτυχία που δεν αξίζουν ούτε το χαρτί όπου είναι τυπωμένα και η αμορφωσιά ξεχειλίζει από τις στήλες των εφημερίδων και των περιοδικών, από τις οθόνες της τηλεόρασης, από τα happenings που παριστάνουν τις θεατρικές παραστάσεις και τα εικαστικά installations. Θα γέλαγα αν δεν μου ερχόταν να κλαίω.

• Η Αθήνα είναι μια υπέροχη πόλη που βασανίζεται από τους κατοίκους της και τους βασανίζει κι αυτή με τη σειρά της. Με κουράζει ο θόρυβος και η ατελείωτη κίνηση. Δεν μπορώ να κατανοήσω παρεμβάσεις όπως ο Μεγάλος Περίπατος. Ποιος μπορεί να περπατήσει δίπλα στο άφθονο καυσαέριο των αυτοκινήτων; Δυστυχώς, κάθε δήμαρχος θέλει να αφήσει τη σφραγίδα του με κάγκελα, μπάρες ή περιπάτους. Και είδαμε τα αποτελέσματα.

Ταυτόχρονα, αγαπώ τους δρόμους και τις γειτονιές της, αγαπώ τα παλιά της κτίρια και τα χαμηλά σπιτάκια που έχουν απομείνει στις παρυφές της, αγαπώ το κλίμα της, που σπάνια παύει να χαμογελάει και μας προσφέρει τη δυνατότητα να περνούμε ένα μεγάλο μέρος της ζωής μας έξω από το σπίτι, στους δρόμους, στα πεζοδρόμια και στις πλατειούλες της. Διαχρονικά, το αγαπημένο μου σημείο στην πόλη παραμένει η γειτονιά όπου γεννήθηκα, κι ας μην είναι πια γειτονιά.

• Ο μεγαλύτερός μου φόβος είναι μήπως δεν προλάβω να γράψω τα βιβλία που θέλω, μήπως με προδώσει το σώμα μου. Στη ζωή μου έχω αντιμετωπίσει πολλές δυσκολίες, αλλά δεν θα ήθελα να αναφερθώ σε αυτές. Οι πληγές είναι αυτές που μας καθορίζουν. Το πρόσωπό μας είναι φτιαγμένο από τις ρυτίδες μας, όπως και οι ουλές στο δέρμα μας, αυτές μας ακολουθούν.

Οφείλω να πω ότι μια βαθιά πληγή που με ακολουθεί ακόμη είναι ότι δεν βρέθηκα πλάι σε δυο αγαπημένα μου πρόσωπά την ώρα που πέθαιναν, να τους κρατώ το χέρι. Ο ένας ήταν ο πατέρας μου. Όταν μπήκε στο νοσοκομείο ήμουν σε διακοπές στην Πάρο. Έπαθε μια οξεία παγκρεατίτιδα, τον πήγαν στο Υγεία, γύρισα με ελικόπτερο από το νησί, αλλά σε μερικές μέρες έφυγε από τη ζωή. Ήταν πολύ δραστήρια και ζωντανή προσωπικότητα, με έντονη παρουσία του πνεύματος. Παρόλο που ήταν ογδόντα ενός ετών, δυσκολεύτηκα αρκετά να αποδεχτώ την απουσία του.

Το δεύτερο πρόσωπο ήταν η πρώτη μου σύζυγος, Αύρα Μοσχονά. Ήμασταν παντρεμένοι για περίπου τριάντα πέντε χρόνια και αποκτήσαμε έναν γιο, τον Κωνσταντίνο. Δυστυχώς, έφυγε «χτυπημένη» από τον καρκίνο. Από την πρώτη μέρα που αρρώστησε ήμουν διαρκώς στο πλάι της. Κάποια στιγμή έφυγα από δίπλα της και πήγα για λίγο στο σπίτι, αλλά με ειδοποίησαν ότι έπρεπε να επιστρέψω αμέσως. Όταν έφτασα, το σώμα της ήταν ακόμη ζεστό. Αλλά δεν είχα προλάβει. Τα επόμενα δέκα χρόνια δεν μπόρεσα να ξαναγράψω τίποτα. Από το 2012, είμαι παντρεμένος με τη συγγραφέα Λουκία Δέρβη.

• Έχω ταξιδέψει πολύ κι έχω ζήσει πολλά απ’ αυτά που επιθυμούσα. Νιώθω τυχερός και ευγνώμων. Υπάρχουν πολλά για τα οποία έχω μετανιώσει, αλλά είμαι σίγουρος ότι αν ξαναζούσα, τις ίδιες αποφάσεις θα έπαιρνα και τα ίδια λάθη θα έκανα. Διαφορετικά, θα ήμουν κάποιος άλλος. Ευτυχία για μένα είναι η καλή ζωή, η απόλαυση, ο έρωτας και η τέχνη. Προσωπικά, η λέξη Θεός σηματοδοτεί όλα εκείνα που αγνοούμε για τον κόσμο.

Στην ηλικία που είμαι προφανώς και τρομάζουν η φθορά του χρόνου και το τέλος. Είμαι, πλέον, αρκετά μεγάλος και συνειδητοποιώ πως κάποια στιγμή θα έρθει το βιολογικό μου τέλος. Ωστόσο, το μόνο που εύχομαι είναι να είναι ξαφνικό και όχι η κατάληξη της φθοράς. Αλλά αυτά είναι ευχές μονάχα. Ό,τι είναι να γίνει, θα γίνει. Η αγάπη είναι αυτό που μας φέρνει κοντά με τους άλλους, ακόμα και όταν εκείνοι δεν προσφέρουν τη δική τους. Και ο έρωτας είναι η δύναμη που μας φέρνει δίπλα στο άλλο μισό μας, γιατί είμαστε διαρκώς σε αναζήτησή του, για να αισθανθούμε ολοκληρωμένοι ως άνθρωποι.

• Περισσότερο απ’ όλα μού λείπει να έχω κοντά μου ανθρώπους χωρίς υστεροβουλίες και ατζέντες. Μου έχουν απομείνει δυο φίλοι από την παιδική μου ηλικία και η σχέση μ’ αυτούς είναι πολύτιμη και ουσιαστική. Τέλος, σημαντικά στη ζωή θεωρώ τον ήλιο και τη θάλασσα. Τον καθαρό αέρα της εξοχής. Τον σκοτεινό ουρανό που αφήνει να διακρίνεις τα αστέρια. Ζούμε στην πόλη κάτω από έναν βουβό ουρανό, κόκκινο από τις ανταύγειες του ηλεκτρικού και δεν βλέπουμε έτσι ποια είναι η θέση μας στο σύμπαν.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

To νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.

0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Μικρή μου, ας τους αφήσουμε αυτούς τους κερατάδες τους καλόγερους»

Lifo Videos / «Μικρή μου, ας τους αφήσουμε αυτούς τους κερατάδες τους καλόγερους»

Η Αγλαΐα Παππά διαβάζει ένα απόσπασμα από τις βέβηλες και αμφιλεγόμενες «120 Μέρες των Σοδόμων» του Μαρκησίου ντε Σαντ, ένα βιβλίο αναγνωρισμένο πλέον ως αξεπέραστο λογοτεχνικό αριστούργημα και χαρακτηρισμένο ως «εθνικός θησαυρός» της Γαλλίας.
THE LIFO TEAM
Το «προπατορικό αμάρτημα» του Τζο Μπάιντεν

Βιβλίο / Ποιο ήταν το θανάσιμο σφάλμα του Τζο Μπάιντεν;

Ένα νέο βιβλίο για τον πρώην Πρόεδρο αποτελεί καταπέλτη τόσο για τον ίδιο όσο και για τη δουλοπρεπή κλίκα πιστών και μελών της οικογένειάς του, που έκαναν το παν για να συγκαλύψουν τον ραγδαίο εκφυλισμό της γνωστικής του ικανότητας.
THE LIFO TEAM
ΕΠΕΞ Συγγραφείς/ Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου

Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου / 8 Έλληνες συγγραφείς ξαναγράφουν τους μύθους και τις παραδόσεις

Η Λυσιστράτη ερμηνεύει τις ερωτικές σχέσεις του σήμερα, η Ιφιγένεια διαλογίζεται στην παραλία και μια Τρωαδίτισσα δούλα γίνεται πρωταγωνίστρια: 8 σύγχρονοι δημιουργοί, που συμμετέχουν με τα έργα τους στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, συνομιλούν με τα αρχαία κείμενα και συνδέουν το παρελθόν με επίκαιρα ζητήματα.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Τζούντιθ Μπάτλερ: «Θέλουμε να ζήσουμε με ανοιχτή ή με κλειστή καρδιά;»

Τζούντιθ Μπάτλερ / «Θέλουμε να ζήσουμε με ανοιχτή ή με κλειστή καρδιά;»

Μια κορυφαία προσωπικότητα της σύγχρονης παγκόσμιας διανόησης μιλά στη LiFO για τo «φάντασμα» της λεγόμενης ιδεολογίας του φύλου, για το όραμα μιας «ανοιχτόκαρδης κοινωνίας» και για τις εμπειρίες ζωής που της έμαθαν να είναι «ένας άνθρωπος ταπεινός και ταυτόχρονα θαρραλέος».
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Ντίνος Κονόμος

Βιβλίο / «Ο κύριος διευθυντής (καλό κουμάσι) έχει αποφασίσει την εξόντωσή μου…»

Ο Ντίνος Κονόμος, λόγιος, ιστοριοδίφης και συγγραφέας, υπήρξε συνεχιστής της ζακυνθινής πνευματικής παράδοσης στον 20ό αιώνα. Ο συγγραφέας Φίλιππος Δ. Δρακονταειδής παρουσιάζει έργα και ημέρες ενός ανθρώπου που «δεν ήταν του κόσμου τούτου».
ΦΙΛΙΠΠΟΣ Δ. ΔΡΑΚΟΝΤΑΕΙΔΗΣ
Η ζωή του Καζαντζάκη σε graphic novel από τον Αλέν Γκλικός

Βιβλίο / Ο Νίκος Καζαντζάκης όπως δεν τον είχαμε ξαναδεί σε ένα νέο graphic novel

Ο ελληνικής καταγωγής Γάλλος συγγραφέας Αλέν Γκλικός καταγράφει την πορεία του Έλληνα στοχαστή στο graphic novel «Καζαντζάκης», όπου ο περιπετειώδης και αντιφατικός φιλόσοφος και μυθιστοριογράφος ψυχαναλύεται για πρώτη φορά και συστήνεται εκ νέου στο ελληνικό κοινό.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
«Πετρίτης»: Το πιο γρήγορο πουλί στον κόσμο και η άγρια, αδάμαστη ομορφιά του

Ηχητικά Άρθρα / Πετρίτης: Το πιο γρήγορο πουλί στον κόσμο και η άγρια, αδάμαστη ομορφιά του

Ο Τζoν Άλεκ Μπέικερ αφιέρωσε δέκα χρόνια από τη ζωή του στην παρατήρηση ενός πετρίτη και έγραψε ένα από τα πιο ιδιαίτερα βιβλία της αγγλικής λογοτεχνίας – μια από τις σημαντικότερες καταγραφές της άγριας ζωής που κινδυνεύει να χαθεί για πάντα. Κυκλοφόρησε το 1967 αλλά μόλις τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια οι κριτικοί και το κοινό το ανακάλυψαν ξανά.
M. HULOT
Μπενχαμίν Λαμπατούτ: «Ας μην αφήνουμε τον Θεό στους πιστούς» 

Βιβλίο / Μπενχαμίν Λαμπατούτ: «Αν αξίζει ένα πράγμα στη ζωή, αυτό είναι η ομορφιά»

Εν όψει της εμφάνισής του στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, στις 21 Μαΐου, ο Λατινοαμερικανός συγγραφέας-φαινόμενο Μπενχαμίν Λαμπατούτ μιλά στη LiFO για τον ρόλο της τρέλας στη συγγραφή, τη σχέση επιστήμης και λογοτεχνίας και το μεγαλείο της ήττας – και δηλώνει ακόμα φανατικός κηπουρός και εραστής της φύσης.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Το πίσω ράφι/ Άντονι Μπέρτζες: «Έρνεστ Χέμινγουεϊ»

Το Πίσω Ράφι / Ο Χέμινγουεϊ ήταν ένας φωνακλάς νταής αλλά κι ένας σπουδαίος συγγραφέας του 20ού αιώνα

Η βιογραφία «Έρνεστ Χέμινγουεϊ - Μια ζωή σαν μυθοπλασία» του Βρετανού συγγραφέα Άντονι Μπέρτζες αποτυπώνει όχι μόνο την έντονη και περιπετειώδη ζωή του κορυφαίου Αμερικανού ομοτέχνου του αλλά και όλο το εύρος της αντιφατικής προσωπικότητάς του.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
21η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης

Βιβλίο / 21η ΔΕΒΘ: Εξωστρέφεια και καλύτερη οργάνωση αλλά μένουν ακόμα πολλά να γίνουν

Απολογισμός της 21ης ΔΕΒΘ που πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά υπό την αιγίδα του νεοσύστατου ΕΛΙΒΙΠ. Σε ποιο βαθμό πέτυχε τους στόχους της και ποια στοιχήματα μένει ακόμα να κερδίσει;
ΚΟΡΙΝΑ ΦΑΡΜΑΚΟΡΗ
Η ποίηση όχι μόνο αλλάζει τον κόσμο, τον δημιουργεί» ​​​​​​/Μια νέα ανθολογία ελληνικής queer ποίησης μόλις κυκλοφόρησε στα ισπανικά /11 Έλληνες ποιητές σε μια νέα ισπανική queer ανθολογία /Queer ελληνική ποίηση σε μια νέα δίγλωσση ισπανική ανθολογία

Βιβλίο / Μια Ισπανίδα καθηγήτρια μεταφράζει ελληνική queer ποίηση

Η María López Villalba, καθηγήτρια Νέων Ελληνικών στο Πανεπιστήμιο της Μάλαγα, μετέφρασε 11 ελληνικά ποιήματα, σε μια πρόσφατη ανθολογία που προσφέρει στο ισπανόφωνο κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει τη σύγχρονη ελληνική queer –και όχι μόνο– ποίηση.
M. HULOT
«Κανείς δεν μας επέβαλε να έχουμε όλοι μια μονστέρα στο σαλόνι»

Βιντσέντζο Λατρόνικο / «Κανείς δεν μας επέβαλε να έχουμε όλοι μια μονστέρα στο σαλόνι»

Ο Ιταλός συγγραφέας και υποψήφιος για το βραβείο Booker, Βιντσέντζο Λατρόνικο, μιλά στη LIFO για το πολυσυζητημένο βιβλίο του «Τελειότητα», στο οποίο αποτυπώνει την αψεγάδιαστη αλλά ψεύτικη ζωή μιας ολόκληρης γενιάς ψηφιακών νομάδων στην Ευρώπη, καθώς και τη μάταιη αναζήτηση της ευτυχίας στην ψηφιακή εποχή.
M. HULOT
Μεσσαλίνα: Ακόλαστη μέγαιρα ή πολύ έξυπνη για την εποχή της;

Ηχητικά Άρθρα / Μεσσαλίνα: Ακόλαστη μέγαιρα ή πολύ έξυπνη για την εποχή της;

Το όνομά της έχει συνδεθεί με την εικόνα μιας αδίστακτης, σεξουαλικά ακόρεστης και επικίνδυνης γυναίκας. Ένα νέο βιβλίο, όμως, έρχεται να αμφισβητήσει αυτή τη στερεοτυπική αφήγηση και να φωτίσει μια διαφορετική εκδοχή της ιστορίας της.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Rene Karabash

Βιβλίο / Rene Karabash: «Θέλω πίσω τη γυναικεία δύναμη που μου στέρησαν οι άνδρες»

Η Βουλγάρα συγγραφέας Rene Karabash μιλά για το μυθιστόρημά της «Ορκισμένη», που τιμήθηκε με το βραβείο Ελίας Κανέτι, και στο οποίο εστιάζει στην ιστορία των «ορκισμένων παρθένων» γυναικών των Βαλκανίων που επέλεξαν να ζήσουν ως άνδρες.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Δυο γυναίκες συγγραφείς αποκαλύπτουν τα κρυφά μυστικά της γραφής

Βιβλίο / Όλες οι γυναίκες του κόσμου στο νέο βιβλίο της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Στο «Μακρύ ταξίδι της μιας μέσα στην άλλη», η μητρότητα γίνεται ο συνδετικός κρίκος που ενώνει όλες τις μητέρες και όλες τις κόρες με τις γυναίκες της Ιστορίας που θαυμάσαμε, αλλά και τις ανώνυμες «Παναγίες» που κράτησαν στους ώμους τους τα βάρη της ανθρωπότητας.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
«Ένας μύθος λέει πως αν χάσεις κάτι στην Αθήνα, θα το βρεις στον Ελαιώνα»

Βιβλίο / «Ένας μύθος λέει πως αν χάσεις κάτι στην Αθήνα, θα το βρεις στον Ελαιώνα»

Στο νέο του βιβλίο, «Lost Things Found», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Hyper Hypo, ο εικαστικός φωτογράφος Αντώνης Θεοδωρίδης εξερευνά τον μαγικό κόσμο της υπαίθριας αγοράς του Ελαιώνα.
ΙΩΝΑΣ ΚΑΛΛΙΜΑΝΗΣ
Ντιντιέ Εριμπόν: «Καιρός για ένα κίνημα των ηλικιωμένων!»

Ντιντιέ Εριμπόν / Ντιντιέ Εριμπόν: «Να πάψουμε να βλέπουμε τους ηλικιωμένους ως κοινωνικούς παρίες»

Από τους σημαντικότερους και πιο επιδραστικούς σύγχρονους Γάλλους στοχαστές, ο Ντιντιέ Εριμπόν συνδύασε στα βιβλία του τα δύσκολα βιώματα της νεότητάς του με μια εμπεριστατωμένη, αλλά και εικονοκλαστική, κοινωνικοπολιτική «ακτινογραφία» της γαλλικής κοινωνίας. 
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ