H Πατρίσια Απέργη, χορογράφος της γενιάς της κρίσης, όπως έχει χαρακτηριστεί, με τα έργα της σε διαρκή διάλογο με την εποχή και τα κοινωνικοπολιτικά δεδομένα, μετά τα έργα της στα οποία έχει καταγράψει την έλλειψη της προοπτικής, τη δυστοπία του αστικού περιβάλλοντος, επιχειρεί για ακόμα μια φορά την ανανοηματοδότηση της λέξης «ουτοπία» μέσα από το έργο «U(R)TOPIAS» που θα παρουσιάσει με την ομάδα χορού την οποία έχει ιδρύσει από το 2006, τους Αερίτες. Το έργο θα παρουσιαστεί σε παγκόσμια πρεμιέρα από τις 12 έως τις 21 Νοεμβρίου στο ιστορικό Θέατρο Ολύμπια.
Η παράσταση, με αφορμή την επέτειο για τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης, επιχειρεί να ανιχνεύσει τις σύγχρονες ουτοπίες με αναφορά στην ουτοπία της Επανάστασης του 1821, που σήμερα, 200 χρόνια μετά, μας φαίνεται αδιανόητη.
Έχοντας ως άξονα την ουτοπία και τα συστατικά της, το έργο επιδιώκει να ανακαλύψει τις ιδέες αυτές, βασιζόμενο όμως στη γνώση του παρελθόντος. Και σε αυτό το σημείο, η ουτοπία γίνεται Ur-topia, με το πρόθεμα -Ur, που σημαίνει αρχαίο, πρωτόγονο, πρωτότυπο, να συμβολίζει τον στόχο για τον ορισμό μιας νέας ουτοπίας, που επισκέπτεται την ιστορία μας.
Στο έργο «U(R)TOPIAS» μέσα από την ανακάλυψη των θραυσμάτων του παλιού κόσμου αναδύεται η συνέχειά τους στο σήμερα, η φαντασία της ανεξαρτησίας, η αντίληψη της μάχης, η αντοχή στην πτώση, σε μια επανάσταση που δεν φωνάζει ηχηρά για τις ιδέες της αλλά θα επιβάλει ότι το αύριο ανήκει σε όλους και θα κατασκευάζει το είδος των ανθρώπων που μας αξίζουν.
Στο έργο «U(R)TOPIAS» μέσα από την ανακάλυψη των θραυσμάτων του παλιού κόσμου αναδύεται η συνέχειά τους στο σήμερα, η φαντασία της ανεξαρτησίας, η αντίληψη της μάχης, η αντοχή στην πτώση, σε μια επανάσταση που δεν φωνάζει ηχηρά για τις ιδέες της αλλά θα επιβάλει ότι το αύριο ανήκει σε όλους και θα κατασκευάζει το είδος των ανθρώπων που μας αξίζουν.
Για την ιδέα του ηρωισμού και την αναλογία του στο σήμερα, τους ελεύθερους πολιορκημένους του 21ου αιώνα, τον σπόρο της αισιοδοξίας και την έννοια της σύγχρονης επανάστασης και για τις νέες ουτοπίες μιλήσαμε με την Πατρίσια Απέργη, λίγο πριν την πρεμιέρα του έργου της.
— Το πρώτο που θα ήθελα να μάθω είναι η σχέση που έχετε εσείς με την Επανάσταση του 1821 και αν αυτή άλλαξε όταν αρχίσατε να μελετάτε για να δημιουργήσετε αυτό το έργο.
Για τη δημιουργία του έργου το θέμα της Ελληνικής Επανάστασης ήταν για εμάς η αφορμή. Το έργο μιλάει για σύγχρονες ουτοπίες που όμως εμπνέονται από το παρελθόν, την ιστορία. Έτσι προκύπτει και ο τίτλος urtopias. (ur=παλιό, αρχέγονο, πρωτόγονο+ουτοπίες).
Για εμάς η Ελληνική Επανάσταση ήταν μια ουτοπία που έγινε πραγματικότητα. Όπως και πολλές άλλες επαναστάσεις της ιστορίας. Το πιο ενδιαφέρον για εμάς σημείο σε αυτήν τη θεματική είναι ότι πριν κάποιος ονομαστεί νικητής μπορεί να έχει υπάρξει πολλές φορές ηττημένος. Έτσι, πριν η ιστορία αποφασίσει το αποτέλεσμα ενός αγώνα, η προοπτική μιας νίκης μπορεί να θεωρείται ανεδαφική, ουτοπική. Και το παράδειγμα της Ελληνικής Επανάστασης δίνει έμπνευση για να τολμήσουμε να ονειρευτούμε όποιον αγώνα δεν τολμάμε ούτε καν να συλλάβουμε με τη λογική μας.
— Πιστεύετε ότι αυτός ο σπόρος της επανάστασης περνάει και στην εποχή μας; Ζούμε μια εποχή επαναστατική και αν ναι, σε ποια πεδία;
Ζούμε μια εποχή μεγάλης σιωπής και ακινησίας με μικρές εκλάμψεις ηρωισμού από λίγους, που όμως έχουν τη δύναμη να σπείρουν σπόρους αισιοδοξίας και δύναμης στις «παλάμες όλων των ελεύθερων πολιορκημένων».
— Ποια είναι η μεγαλύτερη αρετή μιας ουτοπίας;
Η δυνατότητα να κατασκευάζουμε «τόπους» που ξεκινούν από τη φαντασία μας (μη-τόποι/ου-τοπίες), έχοντας ως βάση το καλό και την ευημερία μιας κοινωνίας και στη συνέχεια οδηγούν σε όλα εκείνα τα κινήματα/ρεύματα/προσπάθειες/απόπειρες που άλλαξαν τον κόσμο.
Η ουτοπία είναι δηλαδή το πνευματικό, υπαρξιακό και συναισθηματικό κατασκεύασμα που μας επιτρέπει να αντιστεκόμαστε, να διεκδικούμε, να ονειρευόμαστε. Κυρίως όμως μια ουτοπία μας βοηθάει να τολμήσουμε, να πιστέψουμε και να δράσουμε.
— Ο άξονας του έργου σας είναι οι ουτοπίες, όπως αναφέρετε. Τι είναι για εσάς ουτοπία και πώς μεταφράζεται στη σύγχρονη ζωή;
Ουτοπία είναι το ανέφικτο που γίνεται εφικτό.
Έτσι, για εμένα αποτελείται από όλες μου τις ευτοπίες μαζί. Όλα τα άπιαστα όνειρά μου για ένα πιο φωτεινό αύριο. Όλα τα ταξίδια μου. Όλα τα πιστεύω μου. Όλοι μου οι αγώνες. Όλες μου οι σχέσεις. Όλα σε έναν τόπο. Ελεύθερα και μαζί.
— Αυτήν τη στιγμή, σε μια άλλη ιστορική στιγμή της ανθρωπότητας, υπάρχουν οι ουτοπίες, ή οι δυστοπίες έχουν καταλάβει τον μεγαλύτερο χώρο;
Η εποχή που ζούμε είναι απολύτως δυστοπική. Γι' αυτό και δεν υπάρχει πιο κατάλληλη εποχή από το να καταφύγουμε στην κατασκευή μιας νέας ουτοπίας…
— Πώς μπορούμε να συντονιστούμε και να βαδίσουμε προς μια νέα ουτοπία και τι είναι αυτό που την ορίζει;
Η ανάγκη μας να φτιάξουμε έναν κόσμο που μας αξίζει. Αν είμαστε ευχαριστημένοι με αυτό που έχουμε, τότε δεν χρειαζόμαστε καμία ουτοπία. Αναρωτιέμαι πραγματικά αν στον 21ο αιώνα θα καταφέρουμε να προτείνουμε νέους κόσμους, νέους τόπους, που θα ανταποκρίνονται στις αξίες και στις ποιότητες που μας αξίζουν και δικαιούμαστε, τιμώντας τις μάχες και τους αγώνες εκείνων που κάποτε τόλμησαν να διεκδικήσουν.
— Ποιες είναι οι δικές σας ιδέες με τις οποίες επανεφεύρετε νέους τρόπους μάχης και αντίστασης και ποιοι είναι αυτοί;
Στο έργο αυτό η βασική ιδέα με την οποία συνδιαλεγόμαστε είναι αυτό που εγώ ονομάζω «η ουτοπία της πτώσης». Πώς δηλαδή μπορούμε να αλλάξουμε/αντιστρέψουμε την προδιαγεγραμμένη πορεία της βαρύτητας που συμβαίνει στο σώμα κατά τη διαδικασία μιας πτώσης και να τη μετατρέψουμε σε όπλο, δύναμη, εργαλείο αντίστασης και υπέρβασης. Με αυτόν τον κινητικό τρόπο χτίζουμε τη δική μας ουτοπία.
Αν σκεφτούμε ότι είμαστε μια κοινωνία σε διαρκή πτώση, από την οικονομική και ανθρωπιστική κρίση μέχρι τον κορωνοϊό, τότε για εμάς έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον να χρησιμοποιήσουμε αυτή την πτώση, τη ροή προς τα κάτω, την κατρακύλα, την κατάρρευση, την ανισορροπία σε ένα μέσο που μπορεί να μας επιτρέψει να σκεφτούμε το μέλλον αλλιώς.
Για εμάς στο «U(R)TOPIAS» η επανάσταση έρχεται από κάτω. Από αυτούς που έπεσαν. Από τους φαινομενικά ηττημένους. Από αυτούς που αντέχουν να ξανασηκωθούν. Εξάλλου, όλα τα λουλούδια του κόσμου ανθίζουν σε στιγμές ταραχής. Και έτσι ξυπνάει η ιδέα του ηρωισμού. Είναι καιρός να πολεμήσουμε για ό,τι δεν προλάβαμε. Και ας πέσουμε. Σίγουρα πάντα θα υπάρχει κάποιος να φωνάξει: «Πάμε!»
— Όταν χορογραφείτε, με ποιον τρόπο θέλετε να συνδέσετε τον θεατή μέσα από την κίνηση με την ιδέα σας;
Για να μπορέσουμε με την ομάδα να φτιάξουμε το κινητικό λεξιλόγιο της παράστασης, τον κόσμο στον οποίο αυτά τα σώματα θα δρουν και θα αντιδρούν, πρέπει να ανακαλύψουμε με απόλυτη ειλικρίνεια την κίνηση που θα «μιλάει» για τις ιδέες με τις οποίες συνδιαλεγόμαστε. Εξάλλου, αυτό για εμένα είναι και ο σύγχρονος χορός. Δεν είναι τεχνική. Είναι η γλώσσα που γεννιέται και δημιουργείται σήμερα. Η γλώσσα που μιλάνε τα σώματα των σύγχρονων ανθρώπων, των σύγχρονων πολιτών. Ανεξαρτήτως φύλου, ικανότητας, διαστάσεων, ταυτότητας κ.λπ. Και αυτή είναι και η μεγαλύτερη κατά τη γνώμη μου πρόκληση στη δουλειά μας.
— Είναι ο χορός η τέχνη που μπορεί να δώσει ένα απελευθερωτικό μήνυμα σήμερα και με ποιον τρόπο;
Αν το σώμα, που όλο αυτό τον καιρό έχει υποστεί όλη αυτή την καταπίεση, τον φόβο, την ανασφάλεια, τον εγκλεισμό, την αποστασιοποίηση, δεν είναι αυτό που μπορεί να εκφράσει την αλήθεια της εποχής, τότε τι;
Ο χορός ακριβώς αυτή την ελευθερία δίνει. Να επιτρέπει στο σώμα, το μοναδικό ουσιαστικό και πραγματικό «περιουσιακό στοιχείο» που έχουμε, να εκφράζεται, να ανοίγει διάλογο, να προτείνει, να αντιδρά και να συμπορεύεται.
— Ποια είναι η πιο δύσκολη μάχη που δίνει σήμερα ένας καλλιτέχνης;
Η μάχη να προσπαθεί να πείσει ακόμη και σήμερα την υπόλοιπη κοινωνία ότι δεν είναι «ο τρελός του χωριού». Ότι αυτό που κάνει είναι επάγγελμα, ότι δεν είναι επάγγελμα πολυτελείας και ότι μαζί με την υγεία και την παιδεία ο πολιτισμός είναι το μεγαλύτερο όπλο στα χέρια κάθε ενεργού πολίτη. Η έλλειψη και η ευκολία με την οποία ο πολιτισμός «κουτσουρεύεται» κάθε χρόνο όλο και πιο πολύ προδίδει τις προθέσεις εκείνων που αναγνωρίζουν τη δύναμή του.
Ας φανταστούμε τι θα γινόταν αν από τη ζωή μας έλειπαν τελείως η συγκίνηση, η σκέψη, ο προβληματισμός, η επαφή, ο διάλογος, η μελαγχολία, ο σαρκασμός, η διακωμώδηση.
U(R)TOPIAS
Από την ομάδα σύγχρονου χορού Αερίτες, σε σύλληψη και χορογραφία της Πατρίσιας Απέργη
12-21 Νοεμβρίου
Ολύμπια – Δημοτικό Μουσικό Θέατρο Μαρία Κάλλας
Συντελεστές:
Σύλληψη – Χορογραφία: Πατρίσια Απέργη
Δραματουργία: Roberto Fratini Serafide
Μουσική σύνθεση: Δημήτρης Καμαρωτός
Σκηνικά: Δημήτρης Νασιάκος
Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος
Κοστούμια: Ειρήνη Γεωργακίλα
Βοηθός Χορογράφου: Εμμανουέλα Σακελλάρη
Εκτέλεση Παραγωγής: Έφη Πανουργιά
Παραγωγή: Τεχνηχώρος, Αερίτες.
Χορευτές: Σεβαστή Ζαφείρα, FuerzaNegra, Γιάννης Οικονομίδης, Κώστας Phoenix, Σοφία Πουχτού, Χάρης Χατζηανδρέου, Ηλίας Χατζηγεωργίου
