ΚΑΙΡΟΣ

«Η κωμωδία των παρεξηγήσεων» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: Μαριονέτες που δραπέτευσαν

«Η κωμωδία των παρεξηγήσεων» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: Μαριονέτες που δραπέτευσαν Facebook Twitter
Η παράσταση οικοδομεί ένα σύμπαν εξωπραγματικό, φανταστικό, που κατοικείται από πλάσματα του τσίρκου, αλλά πιο στυλάτα, ντυμένα με τα «κονστρουκτιβιστικά» παστέλ κοστούμια της Βασιλικής Σύρμα, λαχταριστά ζαχαρωτά εν κινήσει. Φωτο: Μιχάλης Κλουκίνας
0

Καταφθάνεις κουρασμένος σε μια άγνωστη πόλη. Το ένστικτό σου σε οδήγησε εκεί. Αναζητάς τον δίδυμο αδελφό και τη μητέρα σου που τους έχασες όταν ήσουν νήπιο σε μια τρικυμία που έκοψε το καράβι σας στη μέση.


Ξεκινάς την περιήγησή σου. Πάντα ελπίζεις σε απρόσμενες συναντήσεις, τα πράγματα όμως αυτήν τη φορά εξελίσσονται πιο περίεργα από ποτέ. Ο υπηρέτης σου αρνείται πως του έδωσες χρήματα και μιλάει ασυνάρτητα. Μια απαιτητική γυναίκα ισχυρίζεται πως είναι σύζυγός σου, ενώ μια άλλη, η αδελφή της, σε καλεί μεθυστικά σαν σειρήνα. Λαχταράς να παραδοθείς στα χέρια της, της ζητάς να διορθώσει τα λάθη της ζωής σου, εκείνη όμως αρνείται πεισματικά να σε κλέψει από την αδερφή της.


Αποφασίζεις να φύγεις απ' αυτό το αλλόκοτο μέρος γεμάτο μάγισσες και στρίγκλες. Όπου κι αν πας, σε αναγνωρίζουν, σε αποκαλούν με το όνομά σου, εσύ όμως δεν τις γνωρίζεις. Η κυρία Σατανά ζητάει πίσω το δαχτυλίδι της. «Είναι η κόλαση εδώ, η γη, ο ουρανός;» αναρωτιέσαι. «Κοιμάμαι ή περπατάω; / Είμαι καλά ή το μυαλό μου δεν ορίζω; Αυτές με ξέρουν κι εγώ τον εαυτό μου δεν γνωρίζω!». ¹

Γιατί τα κάνουν όλα αυτά; Ποιος νομίζουν ότι είσαι; Θέλεις να φύγεις μακριά, να επιστρέψεις στην προηγούμενη ζωή σου, αλλά μοιάζει αδύνατο. Ο Χρόνος έχει χρεοκοπήσει. Οι ώρες πάνε προς τα πίσω. Η μαούνα «Καθυστέρηση» περιμένει στο λιμάνι. Προσπαθείς να επιβιβαστείς, αλλά καταλήγεις να κρύβεσαι κυνηγημένος σ' ένα μοναστήρι.


Σε καλούν σ' ένα αρχοντικό σπίτι και σου προσφέρουν γεύμα πλούσιο. Σου χαρίζουν μια χρυσή καδένα. Ένας ράφτης σού παίρνει τα μέτρα για κοστούμι. Γιατί τα κάνουν όλα αυτά; Ποιος νομίζουν ότι είσαι; Θέλεις να φύγεις μακριά, να επιστρέψεις στην προηγούμενη ζωή σου, αλλά μοιάζει αδύνατο. Ο Χρόνος έχει χρεοκοπήσει. Οι ώρες πάνε προς τα πίσω. Η μαούνα «Καθυστέρηση» περιμένει στο λιμάνι. Προσπαθείς να επιβιβαστείς, αλλά καταλήγεις να κρύβεσαι κυνηγημένος σ' ένα μοναστήρι.


Τίποτα δεν βγάζει νόημα. Γιατί δεν αναγνωρίζεις τη γυναίκα σου; Πότε αγόρασες αυτή την καδένα; Όλα τίθενται υπό αμφισβήτηση: ακόμη κι ο υπηρέτης σου έχει γίνει κάποιος άλλος· σε αψηφά, σε κλέβει, σε κοροϊδεύει. Κι αυτός που στέκεται απέναντί σου, έξω από το μοναστήρι, σου μοιάζει απειλητικά. Μάλλον έχεις πιει απ' το κρασί της Κίρκης και τα βλέπεις όλα διπλά. Ο κόσμος σάς κοιτάζει σαστισμένος. «Μα, οι άνθρωποι αυτοί είναι ολόιδιοι» λένε... «Ποιος είναι ο πραγματικός και ποιος το πνεύμα;».


Το μυστήριο λύνεται. Η ηγουμένη ενώνει τα κομμάτια του παζλ. Είναι, βλέπεις, η μητέρα σου. Αυτός που σου μοιάζει σαν σταγόνα νερό είναι ο αδελφός σου. Η αλυσίδα των παρεξηγήσεων λαμβάνει τέλος. Τα χαμένα κομμάτια σου που χρόνια αναζητούσες στέκονται ολοζώντανα μπροστά σου. Ανακτώντας το παρελθόν, διεκδικείτε –εσύ και σύσσωμη η οικογένειά σου πλέον− μια ολότητα ψυχική και πνευματική που σας διέφευγε απεγνωσμένα.

«Η κωμωδία των παρεξηγήσεων» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: Μαριονέτες που δραπέτευσαν Facebook Twitter
Οι ηθοποιοί κερδίζουν οπωσδήποτε τον θαυμασμό μας όσον αφορά την ακρίβεια και την προσήλωση με τις οποίες εκτελούν τις κινήσεις τους. Φωτο: Μιχάλης Κλουκίνας


Κι όμως, αυτή η ιστορία που μοιάζει αρχικά λυπητερή μεταπλάθεται από τον Σαίξπηρ σε μια κωμωδία παραδομένη στη φάρσα, το σλάπστικ, τα ξέφρενα λογοπαίγνια, την τρέλα, την απολαυστική παράνοια.


Έχουμε εδώ την αποθέωση του διπλασιασμού και προπαντός έναν ήρωα που λαχταρά να αντικρίσει το είδωλό του στον «καθρέφτη», προκειμένου να συγκροτηθεί ως εγώ – όπως θα έλεγε ο Λακάν.

Θα μπορούσαμε να πούμε, συνεπώς, ότι η «Κωμωδία των παρεξηγήσεων» δεν είναι μια ρομαντική αλλά μια ναρκισσιστική κωμωδία. Όλη της η ανάπτυξη μας προετοιμάζει όχι για την ένωση άνδρα και γυναίκας –η αντίληψη του έργου για τον γάμο είναι μάλλον πεσιμιστική– αλλά για την επανένωση των διδύμων μεταξύ τους και με τους γονείς τους, ένα είδος επανακαθιέρωσης της πυρηνικής οικογένειας που αποδεικνύεται τόσο σημαντική στα τελευταία έργα του Σαίξπηρ. Ο αδελφός δεν είναι ένας αδελφός, αλλά ένας άλλος εαυτός, το ιδεώδες εγώ, το οποίο η μητέρα πρωτοδημιουργεί για εμάς και το οποίο πασχίζουμε να φτάσουμε. ²


Υπό αυτό το πρίσμα, η ιδέα της Κατερίνας Ευαγγελάτου να συμπτύξει τους δύο Αντίφιλους σε έναν αποδεικνύεται ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και ερεθιστική, έτσι όπως προτάσσει την αντίληψη ότι ο άλλος εαυτός βρίσκεται μέσα μας: ναι, θα τον συγκροτήσουμε, αρκεί να ψάξουμε αρκετά βαθιά και να ενώσουμε τα κομμάτια μας.

«Η κωμωδία των παρεξηγήσεων» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: Μαριονέτες που δραπέτευσαν Facebook Twitter
Οφείλουμε ν' αναγνωρίσουμε την πρωτοτυπία του εγχειρήματος, την ευφάνταστη σκηνοθετική προσέγγιση, καθώς και την ειλικρινή προσπάθεια εξερεύνησης του σλάπστικ, ενός είδους εξαιρετικά απαιτητικού, στην εκτέλεση του οποίου το ελληνικό θέατρο υστερεί σημαντικά (γι' αυτό και το βλέπουμε σπανιότατα). Φωτο: Μιχάλης Κλουκίνας


Το alter ego του Αντίφιλου των Συρακουσών παρουσιάζεται εδώ ως μάγκας πολλά βαρύς, επιλογή παράξενη, αλλά στην πράξη λειτουργική, εφόσον εξυπηρετεί την ανάγκη του ξεκάθαρου διαχωρισμού των δύο ρόλων επί σκηνής και παράλληλα εμπνέει αρκετό γέλιο.


Η παράσταση οικοδομεί ένα σύμπαν εξωπραγματικό, φανταστικό, που κατοικείται από πλάσματα του τσίρκου, αλλά πιο στυλάτα, ντυμένα με τα «κονστρουκτιβιστικά» παστέλ κοστούμια της Βασιλικής Σύρμα, λαχταριστά ζαχαρωτά εν κινήσει. Όμως, σε υπερβολικό βαθμό...


Ασταμάτητα στροβιλίσματα, ρυθμικοί βηματισμοί, ανοίγματα, άλματα, γέφυρες, επικύψεις κ.ά. εναλλάσσονται με κλασικά νούμερα του σλάπστικ (ανάποδο περπάτημα, μπανάνες που βγαίνουν από τον ποπό, απότομες πτώσεις, χαστούκια κ.ά.) προκειμένου να υπηρετήσουν το concept του τσίρκου.


Αυτή η γενικότερη, αδιάκοπη και αγχωτική υπερκινητικότητα, σε συνδυασμό με τον καταιγισμό από ηχητικά gags –καμπανάκια, σφυρίγματα, καραμούζες κ.ά.–, οδηγεί τον θεατή σε σύγχυση από πολύ νωρίς. Πώς ν' ακούσουμε και να κατανοήσουμε τον σαιξπηρικό ποιητικό λόγο, όταν κάθε φράση υπογραμμίζεται από την έκταση ενός ποδιού, το buzz ενός κουδουνιού, την περιστροφή του σκηνικού, το σκάσιμο ενός μπαλονιού και τους ηθοποιούς να φωνάζουν για να τα υπερκαλύψουν όλα αυτά;

«Η κωμωδία των παρεξηγήσεων» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: Μαριονέτες που δραπέτευσαν Facebook Twitter
Απολαυστικός ο Νίκος Κουρής στον διπλό ρόλο του Αντίφιλου. Φωτο: Μιχάλης Κλουκίνας


Όταν, μάλιστα, δυναμώνει η ένταση της μουσικής, ο θεατής βυθίζεται σε ένα πανδαιμόνιο. Ουδέποτε του επιτρέπεται να πάρει ανάσα, ουδέποτε του χαρίζεται μια γόνιμη παύση για ν' αφομοιώσει τα τεκταινόμενα.


Επιπροσθέτως, η απόσταση που μας χωρίζει από τη σκηνή αποδεικνύεται τόσο μικρή ώστε βλέπουμε καθαρά τον ιδρώτα στο πρόσωπο των ηθοποιών. Κι αυτό είναι, φυσικά, το αντίθετο του επιθυμητού σε μια τέτοια παράσταση. Ας μην παρεξηγηθώ: οι ηθοποιοί (Δήμητρα Βλαγκοπούλου, Αμαλία Νίνου, Ερρίκος Μηλιάρης, Νίκος Πυροκάκος, Γιώργος Νούσης, Βαλάντης Φράγκος, Στέλιος Παυλόπουλος, Ελίζα Σκολίδη, Πάνος Ζυγούρος, Μαριάμ Ρουχάτζε) κερδίζουν οπωσδήποτε τον θαυμασμό μας όσον αφορά την ακρίβεια και την προσήλωση με τις οποίες εκτελούν τις κινήσεις τους.


Η εξοντωτική προετοιμασία τους είναι πασιφανής, όπως και το ομαδικό πνεύμα που τους διαπνέει, χαρίζοντας μια αίσθηση ομοψυχίας στο εγχείρημα. Αν όμως πρόκειται να πιστέψουμε ότι έχουμε μπροστά μας μαριονέτες που έσπασαν τα νήματα και δραπέτευσαν, αν είναι να συντονιστούμε με το καλοκουρδισμένο σύμπαν τους, τότε δεν πρέπει να τους λυπόμαστε ούτε ν' ανησυχούμε για την κούρασή τους. Η συμπόνια μουδιάζει το γέλιο.


Από κει και πέρα, οφείλουμε ν' αναγνωρίσουμε την πρωτοτυπία του εγχειρήματος, την ευφάνταστη σκηνοθετική προσέγγιση, καθώς και την ειλικρινή προσπάθεια εξερεύνησης του σλάπστικ, ενός είδους εξαιρετικά απαιτητικού, στην εκτέλεση του οποίου το ελληνικό θέατρο υστερεί σημαντικά (γι' αυτό και το βλέπουμε σπανιότατα).


Απολαυστικός ο Νίκος Κουρής στον διπλό ρόλο του Αντίφιλου, ειδικότερα από τη μέση και μετά, όταν παράγει τους περισσότερους κωμικούς καρπούς του. Απόλυτα χαριτωμένος ο Ορφέας Αυγουστίδης, ο υπηρέτης που κόβεται στα δύο. Ευφυής και ευρηματική, τέλος, η μετάφραση του Διονύση Καψάλη – όση τουλάχιστον καταφέραμε να ακούσουμε.

 

«Η κωμωδία των παρεξηγήσεων» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: Μαριονέτες που δραπέτευσαν Facebook Twitter
Απόλυτα χαριτωμένος ο Ορφέας Αυγουστίδης, ο υπηρέτης που κόβεται στα δύο. Φωτο: Μιχάλης Κλουκίνας

«Η κωμωδία των παρεξηγήσεων» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: Μαριονέτες που δραπέτευσαν Facebook Twitter
Φωτο: Μιχάλης Κλουκίνας
«Η κωμωδία των παρεξηγήσεων» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: Μαριονέτες που δραπέτευσαν Facebook Twitter
Φωτο: Μιχάλης Κλουκίνας
«Η κωμωδία των παρεξηγήσεων» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: Μαριονέτες που δραπέτευσαν Facebook Twitter
Φωτο: Μιχάλης Κλουκίνας
«Η κωμωδία των παρεξηγήσεων» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: Μαριονέτες που δραπέτευσαν Facebook Twitter
Φωτο: Μιχάλης Κλουκίνας

Info

Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, Η κωμωδία των παρεξηγήσεων

Νέα Μετάφραση: Διονύσης Καψάλης

Σκηνοθεσία: Κατερίνα Ευαγγελάτου

Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη

Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα

Κίνηση-Χορογραφία: Πατρίσια Απέργη

Μουσική Σύνθεση: Γιώργος Πούλιος

Σχεδιασμός Φωτισμών: Ελευθερία Ντεκώ

Κατασκευή Κοστουμιών: Δέσποινα Μακαρούνη

Βοηθός Σκηνοθέτη: Χριστίνα Ματθαίου

Φωτογραφίες: Πάνος Γιαννακόπουλος

Διεύθυνση Παραγωγής: Όλγα Μαυροειδή

Βοηθός Παραγωγής: Πάνος Σβολάκης

Παραγωγός: Γιώργος Λυκιαρδόπουλος

Διανομή: Νίκος Κουρής, Ορφέας Αυγουστίδης, Δήμητρα Βλαγκοπούλου, Αμαλία Νίνου, Ερρίκος Μηλιάρης, Νίκος Πυροκάκος, Γιώργος Νούσης, Βαλάντης Φράγκος, Στέλιος Παυλόπουλος, Ελίζα Σκολίδη, Πάνος Ζυγούρος, Μαριάμ Ρουχάτζε

Νέο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου

Τετάρτη, Πέμπτη & Παρασκευή 21.00 | Είσοδος 17, 15, 12 & 10 ευρώ

Σάββατο 18.00 | Είσοδος 20, 17, 14 & 12 ευρώ

Κυριακή 21.00 | Είσοδος 20, 17, 14 & 12 ευρώ

Διάρκεια Παράστασης: 100 λεπτά

———

1. Από τη μετάφραση της Χριστίνας Μπάμπου-Παγκουρέλη (εκδόσεις Ανεμοδείκτης)

2. W. Thomas MacCary, «"The Comedy of Errors": A different kind of comedy»

Θέατρο
0

ΚΑΙΡΟΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τόσκα

Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2024 / «Τόσκα»: Η ιστορία της θρυλικής όπερας του Πουτσίνι

Ανατρέχουμε στο παρασκήνιο και στα πρώτα ανεβάσματα της διάσημης όπερας του Τζάκομο Πουτσίνι, με αφορμή την παραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής που παρουσιάζεται στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
«Ιφιγένεια η εν Αυλίδι» στην Επίδαυρο: Η πρώτη συνάντηση του Τιμοφέι Κουλιάμπιν με τους ηθοποιούς

Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2024 / «Ιφιγένεια η εν Αυλίδι» στην Επίδαυρο: Η πρώτη συνάντηση του Τιμοφέι Κουλιάμπιν με τους ηθοποιούς

Ο σπουδαίος Ρώσος σκηνοθέτης βασίζεται σε μια σειρά ανατριχιαστικών γεγονότων του παρασκηνίου της εξουσίας και του πολέμου σε αντιστοιχία με τον αρχαίο μύθο της Ιφιγένειας και του Αγαμέμνονα και ετοιμάζει για την Επίδαυρο μια πολιτικά φορτισμένη παράσταση της «Ιφιγένειας εν Αυλίδι» του Ευριπίδη.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Κριστόφ Βαρλικόφσκι: «Διάλεξα το θέατρο για να εξαφανιστώ απ’ την κανονική ζωή»

Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2024 / Κριστόφ Βαρλικόφσκι: «Διάλεξα το θέατρο για να εξαφανιστώ απ’ την κανονική ζωή»

Ο κορυφαίος Πολωνός σκηνοθέτης ανοίγει το φετινό ξένο ρεπερτόριο της Πειραιώς 260 επιστρέφοντας στην Ελίζαμπεθ Κοστέλο, την αγαπημένη του λογοτεχνική ηρωίδα που δημιούργησε η πένα του νομπελίστα J.M. Coetzee, με τη συναρπαστική νέα παράσταση «Επτά μαθήματα και πέντε παραβολές».
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
Το πρωτοποριακό θέατρο της Ιόλης Ανδρεάδη και του Άρη Ασπρούλη καθιερώνεται στη Νέα Υόρκη

Θέατρο / Το πρωτοποριακό θέατρο της Ιόλης Ανδρεάδη και του Άρη Ασπρούλη καθιερώνεται στη Νέα Υόρκη

Η LiFO ταξίδεψε στο Μανχάταν και παρακολούθησε από κοντά τη νέα παράσταση των Ελλήνων δημιουργών, οι οποίοι επέστρεψαν για πέμπτη συνεχή χρονιά στο φημισμένο The Tank Theater, δείχνοντας τον δρόμο για την ουσιαστική εξωστρέφεια του ελληνικού θεάτρου. Διακεκριμένοι Αμερικανοί που παρακολούθησαν την παράσταση περιγράφουν τις εντυπώσεις τους.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Η τραγική ιστορία του Βαγγέλη Γιακουμάκη γίνεται θεατρική παράσταση

Θέατρο / Η σοκαριστική ιστορία του Βαγγέλη Γιακουμάκη έγινε θεατρική παράσταση

Η παράσταση-ντοκουμέντο «801,5 μ.» βασίζεται στην υπόθεση του αδικοχαμένου φοιτητή της Γαλακτοκομικής Σχολής Ιωαννίνων και ανεβαίνει από το ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων στο Θέατρο Τζένη Καρέζη.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Η οδύνη που δεν εκλύεται

Θέατρο / Η οδύνη που δεν εκλύεται

Μέσα από μια πολυπρισματική θεατρική αφήγηση ο συγγραφέας του έργου «Το πιο όμορφο σώμα που έχει βρεθεί ποτέ σε αυτό το μέρος» επιχειρεί να αναδείξει το πολυσύνθετο τοπίο καταπίεσης και εκφοβισμού που οδηγεί σε ακραία φαινόμενα βίας.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
Φωκάς Ευαγγελινός: «Με ζουρνάδες έχω μεγαλώσει, στις ντίσκο χόρευα επειδή χόρευαν γύρω μου»

Οι Αθηναίοι / Φωκάς Ευαγγελινός: «Με ζουρνάδες έχω μεγαλώσει, στις ντίσκο χόρευα»

Από τους πιο αγαπητούς χορευτές και χορογράφους της Ελλάδας, ο Φωκάς Ευαγγελινός αφηγείται την πορεία του από τις εποχές που η τέχνη του χορού δεν έχαιρε μεγάλης αναγνώρισης μέχρι σήμερα που -ευτυχώς- τα πράγματα έχουν αλλάξει πολύ.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Αργύρης Ξάφης: «Η φράση “πάμε κι ό,τι γίνει” είναι ενδεικτική μιας νοοτροπίας που μας έχει γαμήσει σε αυτή τη χώρα σε κάθε επίπεδο»

Θέατρο / Αργύρης Ξάφης: «Να μου προτείνουν τι; Να αναλάβω το Εθνικό; Δεν με ενδιαφέρει»

Το «Πιο όμορφο σώμα που έχει βρεθεί ποτέ σε αυτό το μέρος» είναι από τις πιο επιτυχημένες παραστάσεις της σεζόν και με την ευκαιρία βρεθήκαμε με τον Αργύρη Ξάφη στο θέατρο Θησείο.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ