Βλέποντας το βίντεο της Dizzy (ολόκληρο το καλλιτεχνικό της ψευδώνυμο είναι WeAreDizzy) για το «Dogo Argentino», δύσκολα μπορείς να καταλάβεις ότι είναι μόνο δεκαεπτά χρονών και πάει ακόμα σχολείο. Οι ρίμες που φτύνει σαν ριπές πολυβόλου και η έντονη προφορά το «λ» σε υποψιάζουν ότι είναι βόρεια. Και είναι όντως από τη Θεσσαλονίκη. Στην Αθήνα κατέβηκε μόνο για τη φωτογράφιση και στο στούντιο συνάντησε για πρώτη φορά την Kisla, μία επίσης ξεχωριστή ράπερ που έκανε εντυπωσιακό ντεμπούτο πρόσφατα με το «Κοίτα να δεις».
Η WeAreDizzy και η Kisla είναι ό,τι πιο φρέσκο έχουμε ακούσει τελευταία στο ελληνικό ραπ που, επιτέλους, γίνεται και γυναικεία υπόθεση. Στο φωτογραφικό session διασκεδάζουν πολύ, και η μία χαίρεται που έχει γνωρίσει την άλλη. Μπορεί να τις χωρίζουν δέκα χρόνια (η Kisla είναι 27), αλλά μοιράζονται την ίδια αγάπη για το χιπ-χοπ.
Η Kisla έχει καταγωγή από την Αλβανία και έχει σπουδάσει Νοσηλευτική Χειρουργείου. Μιλάει πέντε ξένες γλώσσες και αυτός είναι ένας λόγος που οι ρίμες της καμιά φορά είναι στα αγγλικά. Με τη μουσική ασχολείται πιο επαγγελματικά τον τελευταίο χρόνο. Από μικρή τής άρεσε ο χορός.
Γύρω στα δώδεκα είδε τον Eminem στην τηλεόραση και αυτόματα έγινε φαν. Έψαχνε τους στίχους του και προσπαθούσε να καταλάβει τι λένε. Της πήρε καιρό να ανακαλύψει πως έχει ταλέντο.
Το πρώτο της κομμάτι το έγραψε στα δεκαεπτά, με επιρροές από «την παλιάς πάστας ραπ»: Wu Tang, Xzibit και το χιπ-χοπ της Δυτικής Ακτής. Πρότυπά της είναι ο Eminem και η Lauryn Hill, αλλά ακούει και πιο σύγχρονα πράγματα, badmomzjay, Cardi B, Joyne Lucas και J Cole. To στυλ της είναι ένα κράμα από Cardi B και Leikeli47.
Χωρίς σεξιστικούς στίχους, πώς θα δείξει πόσο μεγάλος και τρανός είναι ένας άνδρας, αν δεν υποβιβάσει, έστω λεκτικά, μια γυναίκα; Εννοείται πως αρκετοί στίχοι είναι σεξιστικοί. Αυτό το κάνουν και γυναίκες. Δεν με ενοχλεί, ούτε μπορώ να κατακρίνω το πώς θέλει να μιλήσει μια γυναίκα για τον εαυτό της. Εγώ απλώς σε κάποια θέματα είμαι ίσως λίγο πιο συντηρητική.
«Η ζωή μου όλη είναι ένα μυθιστόρημα», λέει, «με μπόλικη σάλτσα, αρκετό αλάτι και δράμα. Η έμπνευσή μου είναι η ζωή μου, τα βιώματά μου, οι εμπειρίες μου και κάθε απογοήτευση που έχω περάσει όλα αυτά τα χρόνια, τα μαθήματα και οι άνθρωποι που συνάντησα, οι λάθος επιλογές. Για να γράψω κάτι βασικό ρόλο το beat.
Η ιστορία που θέλω να διηγηθώ γράφεται ανάλογα με το ηχόχρωμα ή τα νεύρα και τον θυμό που έχω μέσα μου. Δεν πιστεύω πως υπάρχει κάποια διαφορά μεταξύ ανδρικής και γυναικείας ραπ ή τραπ, ο καθένας φτιάχνει το κομμάτι του με διαφορετικό μοτίβο, διατηρώντας όμως κάποια ίδια βασικά συστατικά.
Δεν θεωρώ ότι οι γυναίκες κάνουμε κάτι καλύτερα από τους άνδρες ή το αντίστροφο, όποιος είναι να ξεχωρίσει, θα το κάνει ανεξαρτήτως φύλου. Αλλά παίζει προκατάληψη. Είναι όπως τότε με τον Eminem, δεν τον ήθελαν λόγω χρώματος, η ραπ ήταν καθαρά μόνο αφρικανική υποκουλτούρα όταν πρωτοξεκίνησε. Παίζει πολύ η ιδέα ότι το ραπ είναι ανδρικό άθλημα στην Ελλάδα, οπότε, όταν βγαίνουν γυναίκες, δεν ασχολούνται πολύ, ούτε τις προωθούν ιδιαιτέρως.
Επιπλέον, δεν είμαστε και πολλές. Αν τα βάλεις κάτω, μετά την Ίνκα αργήσαμε πολύ να ακούσουμε γυναικείο ραπ που να γίνει πολύ δημοφιλές. Τώρα, το “σούπερ-σταρ” είναι μεγάλος τίτλος για εκπρόσωπο του ραπ στην Ελλάδα, χωρίς να θέλω να προσβάλω κάποιον. Σε σχέση με άλλα είδη μουσικής, δεν έχει τόση απήχηση ώστε να μετατρέψει κάποιον σε σταρ.
Ένας λόγος που δεν έχει κατακτηθεί αυτός ο τίτλος από γυναίκα είναι επειδή δεν υπάρχει ανάλογη υποστήριξη και το κοινό, από την άλλη οι εταιρείες δεν βλέπω να κάνουν κινήσεις προς το γυναικείο ραπ. Μόνο τελευταία έχουν αρχίσει κάπως. Στην Ελλάδα, έτσι κι αλλιώς, τα είδη μουσικής που ακούγονται σε μεγαλύτερο ποσοστό είναι το λαϊκό, το ποπ και το ροκ.
Kisla - KOITA NA DEIS / LOADED GUN
Όποιος έχει γνώσεις σχετικά με τη ραπ, γνωρίζει πως ο στίχος ήταν ανέκαθεν “κακοποιητικός”, δεν συμβαίνει μόνο με τη νέα γενιά. Αρχικά τη χρησιμοποίησε ο αφρικανικός λαός ως όπλο για να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του απέναντι στην υποδούλωσή του.
Βέβαια, είναι και στο χέρι κάθε καλλιτέχνη το τι λέει με τους στίχους του. Πιστεύω όμως ότι κάθε γιν έχει και το γιαν του. Χωρίς σεξιστικούς στίχους, πώς θα δείξει πόσο μεγάλος και τρανός είναι ένας άνδρας, αν δεν υποβιβάσει, έστω λεκτικά, μια γυναίκα; Εννοείται πως αρκετοί στίχοι είναι σεξιστικοί. Αυτό το κάνουν και γυναίκες. Δεν με ενοχλεί, ούτε μπορώ να κατακρίνω το πώς θέλει να μιλήσει μια γυναίκα για τον εαυτό της. Εγώ απλώς σε κάποια θέματα είμαι ίσως λίγο πιο συντηρητική.
Στην ελληνική ραπ με ενοχλεί η ψευτιά, το φαίνεσθαι, το ότι όντως κανείς δεν κάνει τη δουλειά για την οποία φημίζεται και πληρώνεται και, πάνω απ’ όλα, το ότι δεν δίνονται ευκαιρίες σε νέους καλλιτέχνες. Αντίθετα, βλέπεις ότι αποτελεί έναν τρόπο για να βγάλεις εύκολα λεφτά, αν τα καταφέρεις, χωρίς να έχεις απαραίτητα ταλέντο αλλά πλάτες, ένα όνομα και βύσματα ‒ όπως συμβαίνει και με όλα στην Ελλάδα). Και πάλι είναι στο χέρι κάθε καλλιτέχνη το τι θέλει να προωθεί μέσω της μουσικής του.
Ας πούμε πως απαγορεύεται το drill παντού, νομίζεις ότι αυτό θα σταματήσει την προώθηση της βίας; Αντίθετα, θα συνεχιστεί με άλλο είδος μουσικής, οπότε η λύση δεν είναι να απαγορευτεί, αυτό θα ήταν λογοκρισία. Το θέμα είναι πόσο φρένο βάζει κάθε καλλιτέχνης στον γραπτό του λόγο ώστε να μη δίνει και τα λάθος μηνύματα στα πιο νέα παιδιά που τον ακούνε.
Φεμινιστική ραπ υπάρχει, απλώς δεν ακούγεται τόσο. Για μένα το φεμινιστικό ραπ είναι η εξύψωση της γυναικείας κατακραυγής για τα όσα συμβαίνουν και κανείς δεν δίνει την ελάχιστη σημασία. Μάθαμε να μιλάμε γενικά μόνο για λεφτά και αμάξια. Ωραία τα υλικά αγαθά, η ανθρωπιά όμως δεν είναι που μας λείπει τελικά;».
Η Dizzy, που το πραγματικό της όνομά είναι Δέσποινα, είναι ακόμη μαθήτρια λυκείου. Στη μουσική είχε κλίση από παιδί. «Όταν έχεις να πεις πολλά πράγματα, προφανώς και θα σε τραβήξει η ραπ, όπως καλή ώρα εμένα, επειδή είναι η μουσική με τη μεγαλύτερη ευθύτητα, αμεσότητα και αντιδραστικότητα. Μια γυναίκα ράπερ σίγουρα εκπροσωπεί τον εαυτό της αρχικά. Ο καθένας εκπροσωπεί τον εαυτό του γιατί έχει διαφορετική προσωπικότητα, έχει ζήσει διαφορετικά πράγματα και γράφει με βάση τα βιώματά του, ανεξαρτήτως φύλου. Επομένως, καλό θα ήταν να μην υπάρχουν διαχωρισμοί.
Πέρα από αυτό, όμως, σίγουρα το να είσαι γυναίκα ράπερ σε μια ανδροκρατούμενη σκηνή είναι επαναστατικό δεδομένων των σημερινών στερεοτύπων. Μπορεί στην τραπ να φαίνεται ότι όλοι οι άνδρες ασχολούνται με τον εαυτό τους, όμως πιστεύω ότι το είδος αυτό μένει μόνο στο τι φαίνεται. Πλέον η πλειονότητα κοιτάει τι κάνει ο άλλος, δίχως κάποια δημιουργικότητα. Όλοι είναι εγκλωβισμένοι σε ένα κουτάκι και κάνουν ό,τι και οι υπόλοιποι, είτε ηχητικά είτε στιχουργικά.
Το κοινό στην Ελλάδα δεν είναι δύσκολο να δεχτεί μια γυναίκα ράπερ, το πρόβλημα είναι ότι σε μεγάλο βαθμό, δυστυχώς, δεν μπορεί να δεχτεί το διαφορετικό, το καινούργιο, το πιο ασυνήθιστο. Εξάλλου αυτός είναι και ο λόγος που δεν θέλει να ξεκινήσει κάτι κανείς σε αυτήν τη χώρα, απλώς ακολουθεί ένα κύμα που φέρνει κάποιος από κάπου, προσπαθώντας να πετύχει κάτι σπουδαίο πάνω σε αυτό.
Δεν λειτουργεί έτσι, όμως. Αντιθέτως, πιστεύω πως οι εταιρείες, αντιθέτως, ψάχνουν γυναίκες στο ραπ που ακολουθούν κάποια στερεότυπα και έχουν κάποια στάνταρ που δεν αλλάζουν κάτι στην αντίληψη για τη γυναίκα στην ραπ. Ο στίχος στην τραπ και στη ραπ είναι πράγματι κακοποιητικός.
Γενικότερα, τη μουσική σου μπορείς να την κάνεις όπως θες, να περάσεις ό,τι θες. Η πλειονότητα έχει εγκλωβιστεί σε έναν σωρό στίχους, αυτούς που λένε οι πιο πολλοί, με αποτέλεσμα να έχουμε κακή μουσική και από αισθητική άποψη. Οι ιδεολογίες και οι αντιλήψεις είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας που παίζει μεγάλο ρόλο στη μουσική, διότι κι αυτές αποτυπώνονται στη μουσική σου. Αν είναι “τραγικές” οι αντιλήψεις σου, θα είναι “τραγική” και η μουσική σου. Και σε μια χώρα με τέτοια στερεότυπα αυτό πουλάει, οπότε αυτό κάνουν.
Το drill είναι ένας δυνατός ήχος για τo ραπ, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί πάρα πολύ δημιουργικά και όμορφα, κάτι που εδώ στην Ελλάδα το έχουν χάσει αρκετά. Όλοι παγιδεύτηκαν σε συγκεκριμένα flows και στίχους, με αποτέλεσμα το drill να ακούγεται ίδιο από όλους. Η μουσική από πάντα έδειχνε όλες τις πλευρές της ζωής, και τη χαρά και τη βία και τους φόβους της. Δεν νομίζω ότι κάποιος έχει το δικαίωμα να βγει και να απαγορεύσει έναν ήχο, μια μουσική, γιατί μια μουσική είναι μια κουλτούρα ολόκληρη.
Στην Ελλάδα υπάρχει φεμινιστικό ραπ. Δεν πρέπει όμως να δίνεται τόση έμφαση, να ξαφνιάζει τόσο το “μια γυναίκα ράπερ”, επειδή εκεί χάνεται και το point. Πιστεύω πως υπάρχουν γυναίκες ράπερ πολύ καλύτερες από άνδρες που είναι αρκετά γνωστοί στο ελληνικό χιπ-χοπ. Είναι θέμα ανθρώπου το αν το κατέχει κάποιος, αν έχει γεννηθεί γι’ αυτό, και όχι θέμα φύλου.
Το ψευδώνυμό μου το σκεφτήκαμε πριν από τρία χρόνια με έναν φίλο, επειδή ξεκίνησα να γράφω για όλα αυτά που με απασχολούσαν έντονα και μου ζαλίζανε το μυαλό. Είχα γράψει και έναν στίχο παλιότερα που έλεγε “είμαστε dizzy από αναμνήσεις, όχι από καταχρήσεις», οπότε wearedizzy”».
DIZZY - DOGO ARGENTINO
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
