LIVE!

Τάσσος: Η ζωή και το έργο του μεγάλου Έλληνα χαράκτη Facebook Twitter
Ο τρελός, 1939-42, Δίχρωμη ξυλογραφία 33,4Χ28,8 εκ.

Τάσσος: Η ζωή και το έργο του μεγάλου Έλληνα χαράκτη

0

Ο Αναστάσιος Αλεβίζος, γιος βασιλόφρονα αγρότη, απογόνου οπλαρχηγών της Επανάστασης του 1821, γεννήθηκε στη Λευκοχώρα Μεσσήνης, στις 25 Μαρτίου 1914. Με τη μητέρα του, Σταυρούλα, και τον αδελφό του, Πάτροκλο, μετακομίζουν στο Δουργούτι το 1918, ακολουθώντας τον πατέρα του Αντώνη, που είχε ήδη εγκατασταθεί εκεί.


Στο σχολείο διακρίνεται στην ιχνογραφία και με τη βοήθεια του φιλόλογου και ιστορικού του ελληνικού θεάτρου, Γιάννη Σιδέρη, που πίστεψε σ' αυτόν, παίρνει τα πρώτα του μαθήματα ζωγραφικής από τον κομμουνιστή ζωγράφο Γιώργο Κωτσάκη.


Αν και ο πατέρας του αντιδρά, δίνει εξετάσεις το 1930 στη Σχολή Καλών Τεχνών και γίνεται δεκτός σε ηλικία δεκαέξι ετών. Παρακολουθεί μαθήματα γλυπτικής και ζωγραφικής στα εργαστήρια των Επαμεινώνδα Θωμόπουλου, Ουμβέρτου Αργυρού και Κωνσταντίνου Παρθένη και από το 1933 μέχρι το 1939, οπότε και αποφοίτησε, διδάσκεται χαρακτική από τον μαρξιστή χαράκτη Γιάννη Κεφαλληνό. Θα ακολουθήσουν σπουδές στο Παρίσι, τη Ρώμη και τη Φλωρεντία.

Το ΕΑΜ Καλλιτεχνών θα αποφασίσει να πάρει το ρίσκο της συμμετοχής στην Πανελλήνια Έκθεση το 1944, προκαλώντας την οργή των κατακτητών. Οι Γερμανοί θα βάλουν λουκέτο στην έκθεση και θα κλείσουν για σαράντα μέρες στις φυλακές Αβέρωφ τους Τάσσο, Κεφαλληνό, Κορογιαννάκη και Κανά, ξεσηκώνοντας θύελλα διαμαρτυριών στον εικαστικό κλάδο, που τελικά θα οδηγήσει στην αποφυλάκισή τους.


Από μαθητής έχει αρχίσει να δραστηριοποιείται πολιτικά στην Εργατική Λέσχη Δουργουτίου. Παραμονές της Πρωτομαγιάς του 1930, θα συλληφθεί «προληπτικά» για μιάμιση μέρα και θα παραδοθεί στον πατέρα του, με τη σύσταση να συμμορφωθεί. «Και συμμορφώθηκα. Την άλλη μέρα κιόλας έγινα μέλος της ΟΚΝΕ...», αφηγούνταν ο χαράκτης. Σε όλη του τη ζωή θα μείνει πιστός στην ιδεολογία του, που θα σφραγίσει τη ζωή και το έργο του.

Τάσσος: Η ζωή και το έργο του μεγάλου Έλληνα χαράκτη Facebook Twitter
Ο Α. Tάσσος δουλεύοντας τη σύνθεση «17 Νοεμβρίου 1973» στις 10 Ιουνίου 1974. Φωτ: Σπάρου Καραχρήστου. Για το μνημειακών διαστάσεων (90*528 εκ.) έργο του αυτό –το μεγαλύτερο που έγινε ποτέ από χαράκτη– σε τρία τμήματα ο Τάσσος έγραφε: «Άρχισε να δουλεύεται στις 20/11/1973 και τελείωσε στη μορφή που παρουσιάζεται σήμερα τον Σεπτέμβριο του 1975».


Στον αποχαιρετισμό του στον Τάσσο, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Τέχνη και Λόγος» (τεύχος 3, 1985), ο χαράκτης Τάκης Κατσουλίδης γράφει χαρακτηριστικά: «Είχα ακούσει για τον Τάσσο από ένα συμμαθητή μου, όταν ήμουν ακόμα στο Γυμνάσιο. Αυτός ήταν από το ίδιο χωριό που καταγόταν και ο Τάσσος. Μου είχε πει επί λέξει: "Είναι καταπληκτικός. Χαράζει παραστάσεις πάνω σε ξύλο από ελιά και τις τυπώνει· αλλά τι να το κάνεις; έχει το μικρόβιο". "Ποιο μικρόβιο;", τον ρωτάω με κάποια ανησυχία, "είναι άρρωστος;". "Όχι, είναι κομμουνιστής", μου απάντησε».


Το 1938 παρουσιάζει στην Αθήνα έξι μεγάλου μεγέθους ξυλογραφίες στην Πανελλήνια Έκθεση Κλασικών Τεχνών και κερδίζει το Α' Βραβείο Χαρακτικής, χωρίς αυτό να τον γλυτώσει από την πρώτη του σύλληψη από τη μεταξική δικτατορία. Το 1940 θα τιμηθεί με το Α' Κρατικό Βραβείο Χαρακτικής.


Με την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, ο Τάσσος, μαζί με άλλους μαθητές του χαράκτη, φιλοτεχνεί στο επιστρατευμένο από τη δικτατορία εργαστήρι του Κεφαλληνού προπαγανδιστικές αφίσες για την ενίσχυση του μετώπου και την εμψύχωση του ελληνικού λαού.


Ο Ιωάννης Μεταξάς θα επιλέξει προσωπικά, μετά από επίσκεψη στο εργαστήριο, την αφίσα του Τάσσου με την εικόνα ενός τσολιά που ρωτά επιτακτικά, με τεντωμένο δείκτη: «Εσύ τι έδωσες;». Η ίδια αφίσα θα βρεθεί στον τάφο του δικτάτορα λίγους μήνες αργότερα και, ελλείψει άλλου υπόπτου, ο χαράκτης θα ξανασυλληφθεί.

Τάσσος: Η ζωή και το έργο του μεγάλου Έλληνα χαράκτη Facebook Twitter
H αφίσα του 1940-1941. «Έδωσες εσύ;».


Τα γερμανικά στρατεύματα εισβάλλουν στην Ελλάδα, τον Σεπτέμβρη του 1941 ιδρύεται το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο και ο Τάσσος πρωτοστατεί στη συγκρότηση του ΕΑΜ Καλλιτεχνών. Καλλιτέχνες όπως η Βάσω Κατράκη, ο Κώστας Γραμματόπουλος, η ισόβια σύντροφος του Τάσσου, Λουκία Μαγγιώρου, ο Γιώργος Γουναρόπουλος, ο Φώτης Ζαχαρίου, ο Αγήνωρ Αστεριάδης, ο Γιώργος Σικελιώτης, ο Σπύρος Βασιλείου και ο Χρίστος Δαγκλής, θέτουν την τέχνη τους στην υπηρεσία της Εθνικής Αντίστασης και υμνούν τον Απελευθερωτικό Αγώνα.

Το ΕΑΜ Καλλιτεχνών θα αποφασίσει να πάρει το ρίσκο της συμμετοχής στην Πανελλήνια Έκθεση το 1944, προκαλώντας την οργή των κατακτητών. Οι Γερμανοί θα βάλουν λουκέτο στην έκθεση και θα κλείσουν για σαράντα μέρες στις φυλακές Αβέρωφ τους Τάσσο, Κεφαλληνό, Κορογιαννάκη και Κανά, ξεσηκώνοντας θύελλα διαμαρτυριών στον εικαστικό κλάδο, που τελικά θα οδηγήσει στην αποφυλάκισή τους.


Μετά την απελευθέρωση, τα θέματα του χαράκτη εμπλουτίζονται με νεκρές φύσεις, γυμνά και πορτρέτα, ενώ αρχίζει να χρησιμοποιεί και χρώμα. Θα αναλάβει την καλλιτεχνική διεύθυνση του εκδοτικού οίκου του ΚΚΕ, «Τα Νέα Βιβλία», και μετά το κλείσιμό του, το 1948, θα αρχίσει να συνεργάζεται με τον Οργανισμό Εκδόσεως Σχολικών Βιβλίων, εικονογραφώντας σχολικά βιβλία για το Δημοτικό και το Γυμνάσιο.


«Ο τρόπος που ξεφύλλιζε το βιβλίο έδειχνε τον άνθρωπο που αγαπούσε το υλικό, το χαρτί, που χαιρόταν την εκτύπωση, που ριγούσε τη στιγμή που έβγαινε το πρώτο τύπωμα, και, ξυλογράφος όπως ήταν, πιστός στα διδάγματα των μεγάλων δασκάλων της χαρακτικής, μας έδωσε απαράμιλλα δείγματα εικονογραφίας και τέχνης του βιβλίου», γράφει ο Τάκης Κατσουλίδης.

Τάσσος: Η ζωή και το έργο του μεγάλου Έλληνα χαράκτη Facebook Twitter
Τάσσος (Αναστάσιος Αλεβίζος)-Μεσημέρι, 1958


Αναλαμβάνει καλλιτεχνικός σύμβουλος του λιθογραφείου «Ασπιώτη–Έλκα» το 1948 και ασχολείται με την εικονογράφηση βιβλιοφιλικών εκδόσεων. Το 1950 συμπεριλαμβάνεται στα ιδρυτικά μέλη της καλλιτεχνικής ομάδας «Στάθμη», συνεχίζοντας την ΕΑΜική πολιτιστική παράδοση.


Σημαντικό είναι το έργο του που σχετίζεται με τα γραμματόσημα, καθώς συνεργάστηκε με τα Ελληνικά Ταχυδρομεία από το 1954 έως το 1967, αποσπώντας πλήθος διακρίσεων, ενώ σχεδίαζε γραμματόσημα και για την Κυπριακή Δημοκρατία από το 1962 μέχρι τον θάνατό του. Ασχολείται, επίσης, με την αγιογραφία και τη χάραξη μεταλλίων.


Αν και ήταν χαρισματικός δάσκαλος, δεν έγινε ποτέ καθηγητής στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, ανέλαβε, ωστόσο, τη διεύθυνση του Τμήματος Γραφικών Τεχνών στο Αθηναϊκό Τεχνολογικό Ινστιτούτο το 1959, διδάσκοντας εκεί μέχρι το 1967.


«Αυτοεξορίζεται» στο Πεταλίδι Μεσσηνίας καθ΄όλη τη διάρκεια του στρατιωτικού καθεστώτος της 21ης Απριλίου, «επιστρέφοντας» στα χρόνια των απελευθερωτικών αγώνων. Το Πολυτεχνείο, η Κύπρος και το Βιετνάμ συναντιούνται με την Εθνική Αντίσταση στα έργα αυτής της ταραγμένης εποχής – ήταν, εξάλλου, πάντα ένας στρατευμένος καλλιτέχνης, όπως έλεγε ο ίδιος.


Με την πτώση της δικτατορίας εκθέτει περισσότερα από 125 έργα του στην Εθνική Πινακοθήκη, γίνεται μέλος του διοικητικού της συμβουλίου και λίγο πριν από τον θάνατό του της δωρίζει 150 χαρακτικά του. Το 1977 πρωτοστατεί στην ίδρυση της Πανελλήνιας Πολιτιστικής Κίνησης, το «νέο αγωνιστικό ταμπούρι του», όπως έλεγε, με σκοπό να φτάσει η τέχνη και στο τελευταίο ελληνικό χωριό.

 Κατά τη διάρκεια της ζωής του, ο Τάσσος απέσπασε συνολικά δέκα διεθνή βραβεία και πραγματοποίησε δεκαοκτώ ατομικές εκθέσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό. Το 1963 αναγορεύθηκε επίτιμος ακαδημαϊκός της Accademia del Αrte del Disegno της Φλωρεντίας.

Τάσσος: Η ζωή και το έργο του μεγάλου Έλληνα χαράκτη Facebook Twitter
Η Σωτηρία Μπέλλου και ο Α. Τάσσος το 1977. Με τη μεγάλη λαϊκή τραγουδίστρια ο Τάσσος συνδέθηκε φιλικά το 1966 και εικονογράφησε εξώφυλλα δίσκων της μέχρι το 1980. Φωτ.: Γιάννης Μαΐλλης.

Πεθαίνοντας στις 13 Οκτωβρίου 1985, άφησε πίσω του έναν μεγάλο αριθμό χαρακτικών, με κάποια από αυτά που δημιουργήθηκαν για λογαριασμό του ΕΑΜ να είναι δυσεύρετα ή χαμένα. Περισσότερα από εκατό είναι τα βιβλία που εικονογράφησε και πάνω από εκατόν είκοσι τα γραμματόσημα που φιλοτέχνησε –ενενήντα από τα οποία έχουν βραβευτεί. Εμβληματικό είναι το τεράστιο ψηφιδωτό που δώρισε στο ΚΚΕ και βρίσκεται στην έδρα του κόμματος, στον Περισσό.


«Η καλλιτεχνική του δημιουργία ξεκινάει ανάμεσα από δυο πολέμους και μια δικτατορία, συνεχίζεται μέσα από το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο, ξαναδοκιμάζεται από μια δεύτερη δικτατορία και φτάνει μέχρι σήμερα, καταγράφοντας τα πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα, τα πάθη, τις βιαιότητες, τις χαρές και τις λύπες μιας ρευστής κοινωνίας, που εύκολα φτάνει στις ακρότητες, που κανένας δεν αναγνωρίζει κανέναν, που αξίες ποδοπατούνται αλόγιστα.


Ο Τάσσος σαν κοινωνικός σεισμογράφος καταγράφει, εικονογραφεί, παριστάνει με μαύρες φόρμες ό,τι τον αγγίζει, ό,τι τον συγκινεί. Η τεχνική του, η εκρηκτικότητα του μαύρου-άσπρου, τον ξεχωρίζει και προσδίδει στο έργο του μια ιδιαιτερότητα» τονίζει ο Τάκης Κατσουλίδης. [«Τέχνη και Λόγος», τεύχος 3, 1985]

Τάσσος: Η ζωή και το έργο του μεγάλου Έλληνα χαράκτη Facebook Twitter
Ο Δημήτρης Κουτσούμπας φωτογραφημένος για τη LiFO μπροστά στο εμβληματικό τεράστιο ψηφιδωτό που δώρισε ο Τάσσος στο ΚΚΕ και βρίσκεται στην έδρα του κόμματος, στον Περισσό. Φωτ.: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
 

Εικαστικά
0

LIVE!

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Stephen Antonakos, ο καλλιτέχνης που έκανε ποίηση με νέον

Εικαστικά / Stephen Antonakos, ο καλλιτέχνης που έκανε ποίηση με νέον

Εκατό χρόνια από τη γέννησή του, το Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη τιμά τον σπουδαίο εικαστικό με μια μεγάλη έκθεση που φέρνει το έργο του σε δημιουργικό διάλογο με κορυφαίες μορφές της διεθνούς πρωτοπορίας.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
ΕΠΕΞ Έξι χώροι τέχνης των Εξαρχείων ενώνουν τις δυνάμεις τους με θέμα το νερό

Εικαστικά / Έξι γκαλερί των Εξαρχείων, έξι εκθέσεις για το νερό

Μια διαδρομή σε έξι χώρους τέχνης μέσα από τα έργα 46 καλλιτεχνών/καλλιτέχνιδων διαμορφώνει μια συνολική εμπειρία που αναδεικνύει το κέντρο της πόλης σε τόπο παραγωγής, συνομιλίας και πνευματικής κίνησης.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
«The End»: Το εμβληματικό έργο του Νίκου Αλεξίου εκτίθεται ξανά

Εικαστικά / «The End»: Το εμβληματικό έργο του Νίκου Αλεξίου εκτίθεται ξανά

Η γκαλερί Ζουμπουλάκη οργανώνει μια έκθεση τιμώντας τον πρόωρα χαμένο καλλιτέχνη, στην οποία θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε την εμβληματική εγκατάσταση που μας εκπροσώπησε το 2007 στην Μπιενάλε της Βενετίας.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Diriyah Biennale 2026: Ράπερ, αραβικό χιπ χοπ και σύγχρονη τέχνη

Αποστολή στο Ριάντ / Diriyah Biennale 2026: Ράπερ, αραβικό χιπ χοπ και σύγχρονη τέχνη

Η LiFO ταξίδεψε στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας για την 3η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Ντιρίγια. Από τις μνήμες της προσφυγιάς έως τα σύγχρονα εικαστικά τοπία, η φετινή διοργάνωση εξερευνά την κίνηση ως θεμελιώδη εμπειρία της εποχής μας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Επιτύμβιο του Νίκου Στεφάνου

Guest Editors / Επιτύμβιο του Νίκου Στεφάνου

Mε αφορμή το έργο του «Νεκρή φύση σε άσπρο τραπέζι», θυμόμαστε τον σπουδαίο εικαστικό που χάθηκε πριν από μερικούς μήνες, τον τρόπο που τα τοπία του υπαινίσσονται την πραγματικότητα, χωρίς να υπενθυμίζουν τον χυδαίο χαρακτήρα της.
Ν. Π. ΠΑΪ́ΣΙΟΣ
Μια αποκαλυπτική επιστολή του Γιάννη Τσαρούχη από το μακρινό 1951

Εικαστικά / «Υπέροχη κόλαση, η Αθήνα»: Μια αποκαλυπτική επιστολή του Γιάννη Τσαρούχη από το 1951

Ο μεγάλος Έλληνας ζωγράφος γράφει από το Παρίσι στη φίλη του και ζωγράφο Ελένη Σταθοπούλου για την εμπειρία της έκθεσής του στην Πόλη του Φωτός, τονίζοντας τη νοσταλγία του για την «υπέροχη κόλαση, την Αθήνα».
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Οι «Άηχοι διάλογοι» του Νίκου και του Γιώργου Χουλιαρά

Εικαστικά / Μια έκθεση φέρνει κοντά το έργο του Νίκου και του Γιώργου Χουλιαρά

Τα έργα των δύο Ηπειρωτών δημιουργών παρουσιάζονται στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων με τον τίτλο «Άηχοι Διάλογοι». Παρότι οι καλλιτεχνικές τους διαδρομές αποκλίνουν, ένα κοινό ρεύμα τις διαπερνά, επιτρέποντας μια διακριτική αλλά ουσιαστική «συνομιλία» ανάμεσά τους.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Μαρία Τσαντσάνογλου: «Θα ήθελα η ρωσική πρωτοπορία να λειτουργήσει ως ύμνος για τον άνθρωπο και την ανάγκη για έναν ανατρεπτικό τρόπο σκέψης»

Εικαστικά / Μαρία Τσαντσάνογλου: «Στη Μόσχα έλεγαν τον Κωστάκη "τρελοέλληνα"»

Λίγο πριν από την έκθεση για τη ρωσική πρωτοπορία με έργα από τη Συλλογή Κωστάκη στην Εθνική Πινακοθήκη, η διευθύντρια του του ΜΟΜus – Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης, που φιλοξενεί τη συλλογή, μιλάει για τη σημασία της.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ο Φλεβάρης έχει πολλές καλές εκθέσεις - ψυχραιμία!

Εικαστικά / Ο Φλεβάρης έχει πολλές καλές εκθέσεις - ψυχραιμία!

Από τη μεγαλειώδη αναδρομική του Ακριθάκη στο Μπενάκη και την αντίστοιχη για τον Αλεξίου μέχρι την έκθεση για τους αδελφούς Χουλιαρά και τη γλυπτική του Τζούροβιτς, τα μουσεία και οι γκαλερί της πόλης έχουν πολλά να δείξουν.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ