Τα εγκαίνια του καινούργιου παραρτήματος του Metropolitan Museum of Art που γίνονται την Παρασκευή 18 Μαρτίου είναι το γεγονός της χρονιάς για τους Νεοϋορκέζους φιλότεχνους και όχι μόνο. Το Met Breuer, όπως ονομάζεται, θα στεγαστεί στο εμβληματικό κτίριο της Madison Avenue που σχεδίασε ο Marcel Breuer και μέχρι πριν από ενάμιση χρόνο στέγαζε το Whitney Museum. Εδώ και τέσσερα χρόνια η Sheena Wagstaff, κορυφαία επιμελήτρια της Tate Modern, έχει αναλάβει τη διευθυντική θέση του παραρτήματος του Μουσείου, που θα επικεντρωθεί στη μοντέρνα και στη σύγχρονη τέχνη, και δεν ήταν λίγοι αυτοί που έβλεπαν το εγχείρημα με επιφύλαξη. Τα πράγματα, ωστόσο, δείχνουν ότι τα κατάφερε και το μεταπολεμικό κτίσμα του 1966, που αποτελεί τοπόσημο για την πόλη, παραδίδεται στο κοινό αποκατεστημένο με ακρίβεια και προσοχή από την αρχιτεκτονική εταιρεία Beyer Blinder Belle και αναδεικνύεται σε έργο τέχνης από μόνο του. «Βloody amazing» είναι ο χαρακτηρισμός που του έδωσε η Wagstaff σε μια συνέντευξη και, όπως φαίνεται από τις πρώτες αντιδράσεις των δημοσιογράφων που το επισκέφθηκαν, δεν έχει άδικο.
Η έκθεση περιλαμβάνει 197 έργα που χρονολογούνται από την Αναγέννηση μέχρι σήμερα, με το 40% να προέρχεται από τη συλλογή του Μουσείου, η οποία ενισχύεται από σημαντικά έργα δανεισμένα από αμερικανικά και όχι μόνο μουσεία, επιτυχία που δείχνει να οφείλεται και στη βαθιά γνώση του χώρου της μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης που έχει η Sheena Wagstaff.
Το κτίριο μπορεί να ολοκληρώθηκε και να παραδίδεται στο κοινό του, τα πρώτα έργα που θα φιλοξενήσει όμως είναι ανολοκλήρωτα, μια και αυτό ακριβώς είναι το θέμα της έκθεσης «Unfinished: Thoughts Left Visible», που θα διαρκέσει μέχρι τις 4 Σεπτεμβρίου 2016. Η έκθεση πραγματεύεται ένα θέμα ζωτικής σημασίας για την καλλιτεχνική πρακτική: το ζήτημα του πότε ένα έργο τέχνης έχει ολοκληρωθεί. Αρχίζοντας με τους δασκάλους της Αναγέννησης, αυτή η επιστημονική και καινοτόμος έκθεση εξετάζει τον όρο «ημιτελής» με την ευρύτερη δυνατή έννοια, συμπεριλαμβάνοντας δύο κατηγορίες έργων: αυτά που έμειναν ανολοκλήρωτα από τους δημιουργούς τους, συχνά λόγω του θανάτου τους, αλλά και εκείνα που υπηρετούν την αισθητική των non finito έργων, που αφήνονται σκόπιμα ημιτελή, και «παίζουν» με τις έννοιες του ανεπίλυτου και του ανολοκλήρωτου. Μερικοί από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες της Ιστορίας διερεύνησαν μια τέτοια αισθητική, μεταξύ των οποίων ο Τισιανός, ο Ρέμπραντ, ο Τέρνερ και ο Σεζάν, ενώ μοντέρνοι και σύγχρονοι ζωγράφοι όπως οι Janine Antoni, Lygia Clark, Jackson Pollock και Robert Rauschenberg την έστρεψαν σε εντελώς νέα κατεύθυνση, επεκτείνοντας τα όρια της τέχνης στον χώρο και στον χρόνο και καλώντας τους θεατές να ολοκληρώσουν τα έργα με τη φαντασία τους.
Το αν έχουν ολοκληρωθεί ή όχι τα έργα αυτής της δεύτερης κατηγορίας έχει συζητηθεί μέχρι σήμερα πολλές φορές. Σε αντίθεση με τα παλαιότερα έργα που παρουσιάζονται, τα οποία είναι πραγματικά ανολοκλήρωτα, τα έργα που χρονολογούνται από τα μέσα του 20ού αιώνα μέχρι σήμερα ανήκουν, στο σύνολό τους σχεδόν, στην κατηγορία των non finito. Χαρακτηριστική, ωστόσο, των ασαφών ορίων μεταξύ των δύο κατηγοριών είναι η συζήτηση που συνεχίζεται έως τώρα γύρω από την Αγία Βαρβάρα του Jan van Eyck (1437) και το αν ο ζωγράφος θεωρούσε το έργο ολοκληρωμένο –γεγονός ασυνήθιστο για την εποχή– ή πρόκειται για προσχέδιο.
Η έκθεση περιλαμβάνει 197 έργα που χρονολογούνται από την Αναγέννηση μέχρι σήμερα, με το 40% να προέρχεται από τη συλλογή του Μουσείου, η οποία ενισχύεται από σημαντικά έργα δανεισμένα από αμερικανικά και όχι μόνο μουσεία, επιτυχία που δείχνει να οφείλεται και στη βαθιά γνώση του χώρου της μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης που έχει η Sheena Wagstaff. Όπως τονίζει: «Είναι σπάνιο μια έκθεση που καλύπτει ένα τόσο ευρύ χρονικό διάστημα να μπορεί να εντοπίσει ένα θέμα τόσο βαθύ και ουσιώδες για τη δημιουργική διαδικασία. Αυτό το σάρωμα της ιστορίας της τέχνης φέρνει ξαφνικά στο προσκήνιο τη συνεχή ανησυχία των καλλιτεχνών για τη μη ολοκλήρωση της εργασίας τους, που τον 20ό αιώνα επελέγη ως ένα ριζοσπαστικό εργαλείο που αλλάζει την αντίληψή μας για τον μοντερνισμό»
Xρησιμοποιώντας τα έργα τέχνης, καθώς και τα λόγια των καλλιτεχνών και των κριτικών ως οδηγό, η έκθεση προσπαθεί να απαντήσει σε τέσσερις ερωτήσεις: α) Πότε ένα έργο τέχνης έχει τελειώσει; β) Σε ποιον βαθμό ένας καλλιτέχνης είναι ελεύθερος να πάρει αυτή την απόφαση; γ) Κατά τη διάρκεια ποιων περιόδων στην ιστορία της τέχνης από την Αναγέννηση μέχρι σήμερα οι καλλιτέχνες πειραματίστηκαν πιο τολμηρά με την ιδέα του ανολοκλήρωτου ή non finito; δ) Τι επιπτώσεις είχε αυτή η μεγάλη πορεία στη μοντέρνα και σύγχρονη τέχνη;
Οι πρώτες εντυπώσεις για την έκθεση είναι θετικές, με τον Peter Schjeldahl του «New Yorker» να αναφωνεί: «The Met's "Unfinished" is a great show, people!». Όπως και να έχει, το σίγουρο είναι ότι με τα εγκαίνια του νέου Whitney Museum και το εντυπωσιακό Met Breuer ξεκινά μια χρυσή εποχή για τα μουσεία τέχνης του Μανχάταν. Όλα τα βλέμματα τώρα είναι στραμμένα στο MoMA, που ετοιμάζεται να επεκταθεί και πρόσφατα αναθεώρησε τα σχέδιά του, λόγω των αρνητικών κριτικών που δέχτηκε. Ο ανταγωνισμός φαίνεται ότι κορυφώνεται, οι φιλότεχνοι χαίρονται.
