Το 2020 μπορεί να περιγραφεί για μουσεία του κόσμου με μια λέξη: Καταστροφικό. Η πανδημία έδειξε τα δόντια της από το πρώτο διάστημα: έναν χρόνο νωρίτερα και με το ξεκίνημα των παγκόσμιων lockdowns τα μουσεία πίσω από τις κλειστές πόρτες άρχισαν να προβληματίζονται για τη βιωσιμότητά τους.
Είναι η πρώτη φορά στη μεταπολεμική παγκόσμια ιστορία που τα μουσεία έχουν μείνει κλειστά για τόσο μεγάλο διάστημα, ενώ εκτός από τις απολύσεις προσωπικού, τις περικοπές, τις αναβολές εγκαινίων και τις ακυρώσεις εκθέσεων, πολλά, ακριβώς μια χρονιά από το ξέσπασμα της πανδημίας, σε όλο τον κόσμο, δυστυχώς για την τέχνη, τους επισκέπτες και τους φιλότεχνους, αναγκάζονται να κλείσουν τις πόρτες τους και είναι άγνωστο πότε θα μπορέσουν να ανακάμψουν.
Πριν από λίγες ημέρες 100 διευθυντές γαλλικών μουσείων απηύθυναν έκκληση στον πρωθυπουργό, ενώ βλέπουν την ημερομηνία της επαναλειτουργίας τους να απομακρύνεται διαρκώς. Στη Μεγάλη Βρετανία, τα μουσεία δεν πρόκειται να ανοίξουν μέχρι τον Μάιο, ενώ η κυβέρνηση σε μια απελπισμένη προσπάθεια τόνωσης της οικονομίας ανοίγει μπαρ και καταστήματα τον Απρίλιο.
«Η κυβέρνηση έχει προτεραιότητες αλλά γιατί η τέχνη έρχεται τελευταία;» λένε κορυφαίοι διευθυντές και επιμελητές μουσείων που ήδη αρχίζουν να αισθάνονται ότι σε συνδυασμό με το Μπρέξιτ, οι χρονιές θα είναι δύσκολες.
Το Instagram περισσότερο από όλα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποδείχτηκε ο πιο πολύτιμος σύμμαχος των μουσείων αφού ο κόσμος, ακόμα και αν δεν έκανε τουρισμό ή επισκέψεις σε αυτά λόγω των απαγορεύσεων των μετακινήσεων, ανέσυρε τις αναμνήσεις τους και ξαναθύμισε σε όλους όχι μόνο μια ανέμελη εποχή αλλά και το ότι τα μουσεία θα αποτελούν πάντα έναν πολύ δημοφιλή προορισμό.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού η αρθρογραφία που αφορά τα μουσεία επικεντρώνεται στον κίνδυνο που προκύπτει από την πώληση έργων αφού πολλά μεγάλα μουσεία προβαίνουν σε πωλήσεις και δημοπρασίες προκειμένου να κερδίσουν χρόνο και χρήμα για τα λειτουργικά τους έξοδα. Τα αμερικανικά μουσεία έχουν προβεί από την πρώτη στιγμή σε μεγάλες περικοπές προσωπικού και όλοι αναρωτιούνται με ποιο τρόπο θα μπορέσουν να λειτουργήσουν όταν γίνει η άρση των μέτρων κατά του κορωνοϊού και πόσο έτοιμα θα είναι για αυτή τη διάδοχη κατάσταση.
Αυτό που έσωσε κυριολεκτικά τα μουσεία από το να βρεθούν ξεχασμένα, κάτω από τη χιονοστιβάδα των ειδήσεων και της επικαιρότητας, είναι το Διαδίκτυο. Μουσεία όπως το Rijksmuseum του Άμστερνταμ μετέφεραν όλη τη δραστηριότητά τους στα social media, κυρίως στο Instagram. Ακόμα και η πολυσυζητημένη συντήρηση της Νυχτερινής περιπόλου του Ρέμπραντ, που γινόταν σε μια σχεδόν καλλιτεχνική εγκατάσταση μπροστά στα μάτια του κοινού, μεταφέρθηκε στα σόσιαλ και το διαδίκτυο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα το μουσείο, που μετρά κάθε χρόνο εκατομμύρια επισκέπτες, είχε τη χαμηλότερη προσέλευση από το 1964, με 686.553 επισκέπτες.
Το πλέον αισιόδοξο σημάδι ήταν η ισχυρή διαδικτυακή παρουσία του, συμπεριλαμβανομένης και μιας συνολικής ανανέωσης του site του μουσείου που παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο. Το μουσείο κατάφερε να μεταφέρει εκατομμύρια κόσμου στο Διαδίκτυο με εικονικές επισκέψεις και με μια στρατηγική που αύξησε κατά 23% τον αριθμό των ακολούθων του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε 1,4 εκατομμύρια, ενώ είχε 5,5 εκατομμύρια μοναδικές επισκέψεις στον ιστότοπό του, συμπεριλαμβανομένων 2,2 εκατομμυρίων επισκέψεων στο Rijksstudio, την εικονική του συλλογή.
Το Instagram περισσότερο από όλα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποδείχτηκε ο πιο πολύτιμος σύμμαχος των μουσείων αφού ο κόσμος, ακόμα και αν δεν έκανε τουρισμό ή επισκέψεις σε αυτά λόγω των απαγορεύσεων των μετακινήσεων, ανέσυρε τις αναμνήσεις τους και ξαναθύμισε σε όλους όχι μόνο μια ανέμελη εποχή αλλά και το ότι τα μουσεία θα αποτελούν πάντα έναν πολύ δημοφιλή προορισμό.
Πρόσφατα η CartridgeSave.co.uk έδωσε στη δημοσιότητα τα πιο Instagrammed μουσεία στον κόσμο, αφού εξέτασε δημοφιλή ιδρύματα τέχνης σε όλο τον κόσμο και ανέλυσε τον αριθμό των δημοσιεύσεων στο Instagram που σχετίζονται με καθένα από αυτά. Στη συνέχεια κατέταξε τα αποτελέσματα, τα οποία δεν διαφέρουν πολύ από αυτό που έδειχναν τα στοιχεία για τη δημοφιλία των μουσείων όταν οι πόρτες τους ήταν ανοιχτές.
Η λίστα με τα πιο Instagrammed μουσεία περιλαμβάνει φυσικά το κοσμαγάπητο Λούβρο, το Μητροπολιτικό μουσείο της Νέας Υόρκης και την Tate Modern, ενώ στη λίστα φιγουράρει και το Ερμιτάζ.
Αναλυτικά, το Λούβρο έρχεται πρώτο με 4 εκατομμύρια hashtags στους λογαριασμούς του. Το Λούβρο έχει ενθαρρύνει τα τελευταία χρόνια τους επισκέπτες να βγάζουν φωτογραφίες με το hashtag του μουσείου που πολλές φορές ανεβάζει και στον επίσημο λογαριασμό του.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν, οι Η.Π.Α. φιλοξενούν τα περισσότερα Instagrammable μουσεία τέχνης στα κορυφαία 20, ακολουθούμενες από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η λίστα με τα μουσεία με τα περισσότερα hashtags αναλυτικά:
1. Μουσείο του Λούβρου, Γαλλία 4.029.777
2. Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, ΗΠΑ 2.514.885
3. Tate Modern, Ην. Βασίλειο 1,151,090
4. Los Angeles County Museum of Art, ΗΠΑ 862.148
5. Κρατικό Μουσείο Ερμιτάζ, Ρωσία 836.395
6. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, ΗΠΑ 695.201
7. Εθνική Πινακοθήκη, Ην. Βασίλειο 560,285
8. Musée d'Orsay, Γαλλία 488.477
9. Κέντρο Πομπιντού, Γαλλία 476.215
10. The Broad, ΗΠΑ 460.837
Τη λίστα συμπληρώνουν άλλα δέκα μουσεία που συγκεντρώνουν κυριολεκτικά τους θησαυρούς της τέχνης όλου του κόσμου, ανάμεσά τους τα Μουσεία του Βατικανού, μέσα σε πολλές αίθουσες των οποίων απαγορεύεται η φωτογράφιση, το Μουσείο Βαν Γκογκ, το περίφημο Victoria and Albert και το Εθνικό Μουσείο της Κορέας.
11. Μουσεία του Βατικανού, Ιταλία 460.374
12. Η Πινακοθήκη Ουφίτσι, Ιταλία 439.831
13. Victoria and Albert Museum, Ην. Βασίλειο 436.974
14. Εθνική Πινακοθήκη Βικτώριας, Αυστραλία 403,432
15. Μουσείο Αμερικανικής Τέχνης Whitney, ΗΠΑ 334.100
16. Somerset House, Ην. Βασίλειο 249.247
17. Tretyakov Gallery, Ρωσία 243.542
18. Van Gogh Museum, Ολλανδία 215,474
19. Art Institute of Chicago, ΗΠΑ 186,228
20. Εθνικό Μουσείο της Κορέας, Κορέα 167,990
Η μέθοδος
Η CartridgeSave.co.uk συγκέντρωσε μια λίστα με τα δημοφιλή μουσεία τέχνης από όλο τον κόσμο. Στη συνέχεια χρησιμοποίησαν τα αναλυτικά στοιχεία του Instagram για να υπολογίσουν τον αριθμό εικόνων / βίντεο που δημοσιεύθηκαν με το hashtag κάθε μουσείου τέχνης, ενώ έχουν ληφθεί υπόψιν και οι παραλλαγές όπως #thelourvemuseum ή #vaticianmuseum αντί για #louvre ή #museivaticani.
