Ένα από τα πιο διάσημα ζευγάρια στην ιστορία της τέχνης ο François-Xavier Lalanne και η Claude Lalanne -γνωστοί ως "Les Lalanne" υποστήριζαν ότι «Η ύψιστη τέχνη, είναι η τέχνη της ζωής».
Από τη ζωή, το ζωικό και φυτικό βασίλειο, από τη φύση και τη δική τους ζωή γύρω από το σπίτι τους στο Ury, μια μποέμικη όαση, δύο από τους πιο παραγωγικούς δημιουργούς του 20ού αιώνα άντλησαν απεριόριστη έμπνευση.
Η γαλλική ύπαιθρος τους ενέπνευσε να δημιουργήσουν αντικείμενα που πολλά από αυτά προορίζονταν να ενσωματωθούν στην καθημερινή ζωή.
Πάνω απ' όλα, τα έργα των Λαλάν αψηφούν την κατηγοριοποίηση. Υπάρχουν έξω από το χρόνο, περιέχουν απόηχους της αρχαιότητας και νύξεις στον υπερρεαλισμό, ενώ κινούνται πέρα από οποιοδήποτε κίνημα ή ταμπέλα. Με αυτόν τον τρόπο το ζευγάρι έσπρωξε τα όρια του τι θεωρείται τέχνη, δημιουργώντας αντικείμενα που δεν προορίζονται απλώς για να τα κοιτάμε και να τα θαυμάζουμε, αλλά έχουν τις ρίζες τους στην καθημερινή μας ύπαρξη.
Παρά το συλλογικό ψευδώνυμο, οι συνεργασίες τους ήταν σπάνιες. Αντίθετα, μοιράστηκαν μια κοινή ζωή, δουλεύοντας χωριστά αλλά παράλληλα ο ένας με τον άλλον για σχεδόν 50 χρόνια στο ατελιέ τους στο σπίτι τους στην αγροτική γαλλική πόλη Ury. Εκεί άνθισαν οι ιδέες τους και ασχολήθηκαν με την τέχνη της ζωής στο έπακρο.
Παρά το συλλογικό ψευδώνυμο, οι συνεργασίες τους ήταν σπάνιες. Αντίθετα, μοιράστηκαν μια κοινή ζωή, δουλεύοντας χωριστά αλλά παράλληλα ο ένας με τον άλλον για σχεδόν 50 χρόνια στο ατελιέ τους στο σπίτι τους στην αγροτική γαλλική πόλη Ury. Εκεί άνθισαν οι ιδέες τους και ασχολήθηκαν με την τέχνη της ζωής στο έπακρο.
Η κόρη τους που μέρος της συλλογής των έργων που έχει κληρονομήσει βγαίνει σε δημοπρασία στον οίκο Christie's της Νέας Υόρκης με τίτλο Sculpting Paradise: The Collection of Marie Lalanne θυμάται ότι ο πατέρας της συνήθιζε να της λέει ότι «τα έργα τέχνης έπρεπε να αποτελούν μέρος της καθημερινής ζωής». Τα έργα των γονιών της δεν ήταν ιερά αντικείμενα αλλά μάλλον σύντροφοι ζωής με τους οποίους να αλληλοεπιδρούν και να συνομιλούν. Στο Ury, οι Λαλάν δημιούργησαν έναν δικό τους κόσμο. Ανάμεσα στους καταπράσινους κήπους και τη γύρω ύπαιθρο, τόσο η Κλοντ όσο και ο Φρανσουά βρήκαν μια πηγή έμπνευσης. "Ήταν παρόντες και σε συνεχή διάλογο με τη φύση όπου κι αν πήγαιναν", έγραψε η Μαρί για τους γονείς της, και αυτό είναι εμφανές στα συλλογικά τους έργα.
Το Ury ήταν το προσωπικό πεδίο δοκιμών των Λαλάν που έφτιαξαν κοπάδια από γλυπτά πρόβατα, μαχαιροπήρουνα με κισσούς και στοιχεία της βοτανικής ζωής, κομοδίνα με ελέφαντες, ένα χάλκινο πουλί που λειτουργεί ως φωτιστικό, ένα γυάλινο τραπέζι στερεωμένο πάνω στα κέρατα ενός κριού ή έναν μνημειώδη πίθηκο που στέκεται φρουρός στην αυλή του σπιτιού. Στη δημοπρασία βγαίνει και ένα εξαιρετικό σερβίτσιο με μαχαιροπήρουνα του φίλου και γκαλερίστα τους Αλέξανδρου Ιόλα, από ασήμι, που αποτελείται από 60 κομμάτια με έμπνευση από φύλλα, μίσχους, λουλούδια και φτερά λιβελούλας. Τα έργα των Λαλάν ήταν παραμυθένια, με την ποίηση να εκρήγνυται με τα χαρούμενα πυροτεχνήματά της, οι δημιουργίες γύρω από το σπίτι τους ήταν μια απόδειξη της βιωσιμότητας της τέχνης τους.
Μέχρι τον θάνατό της το 2019, η Κλοντ συνέχισε να εργάζεται καθημερινά στο εργαστήριό της, διατηρώντας ένα αυστηρό πρόγραμμα και περιτριγυρισμένη από την οικογένεια, τους φίλους και τους βοηθούς της. Στα χέρια της, η βλάστηση της Ury έγινε το πρότυπο για το έργο της. Στο έργο Lanterne Papillons (2018), ένας πολυέλαιος έχει στριφογυριστά κλαδιά στολισμένα με πεταλούδες που φτερουγίζουν. Το Petit Banc Crocodile (2016) δείχνει έναν επιχρυσωμένο κροκόδειλο μπλεγμένο σε φυλλώματα κάτω από ένα παγκάκι. Σε κάθε περίπτωση, η συμπάθειά της για τη φύση υποστηρίζεται από έναν ιδιόρρυθμο σουρεαλισμό.
Ο Φρανσουά είχε δυο εργαστήρια ένα στο οποίο φιλοτέχνησε πηλό και ένα άλλο μεγαλύτερο όπου δούλευε με μέταλλο. Ένα γλυπτό ταύρου από μπρούντζο και μέταλλο σε φυσικό μέγεθος μπορεί να ανοίγει για να αποκαλύψει ένα μυστικό χώρο, που έχει δημιουργηθεί για να φιλοξενεί είδη μπαρ, όπως στο Taureau I Bar (1994), ή ένας ιπποπόταμος μπορεί να μεταμορφωθεί σε μπανιέρα.
Το Ury ήταν, από πολλές απόψεις, απομονωμένος από την κοινωνία, αλλά οι διαρκείς φιλίες των Λαλάν με καλλιτέχνες και οι στενοί δεσμοί με τις τέσσερις κόρες τους δημιουργούσαν μια πλούσια κοινότητα. Κοντά τους βρίσκονταν ο Μαρσέλ Ντισάν και η Τζάκι Ματίς, Marcel, εγγονή του Ανρί Ματίς. Η ατμόσφαιρα στο Ury ήταν ζεστή και γεμάτη φαντασία.
Πέρα από τους ντόπιους, οι Λαλάν συχνά φιλοξενούσαν τον ευρύ κύκλο τους στο σπίτι, με στενούς φίλους και καλλιτέχνες να τους επισκέπτονται όλα αυτά τα χρόνια. «Συζητούσαν πάντα τα σχέδιά τους γύρω από ένα καλό γεύμα και μερικές φορές προσκαλούσαν γκαλερίστες, συλλέκτες, συγγενείς ή φίλους», θυμάται η κόρη τους. «Το βράδυ, συχνά πήγαιναν σε παριζιάνικα δείπνα και την επόμενη μέρα, όλα ξεκινούσαν από την αρχή».
Το κτήμα έσφυζε από ζωή με τους βοηθούς τους και τους συνεργάτες τους να έχουν ενσωματωθεί σε ένα εργαστήριο αλλά και στο σπίτι τους, στην οικογένειά τους, στο σύμπαν τους. « Ήταν μια μοναδική εμπειρία, όπως ακριβώς και το έργο τους» λέει ο Σιμόν Μπόργκα, πρώην μέλος του Atelier Lalanne.
Ενώ ο Φρανσουά αφηνόταν στο περιβάλλον του, αναδιαμορφώνοντας τις μορφές μέσω της γλυπτικής, η Κλοντ αποστάζει το υλικό γύρω της σε έργα τέχνης. Μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται ηλεκτρολυτική επιμετάλλωση, έλουζε αντικείμενα από τον κήπο της σε θειικό οξύ και θειικό χαλκό, τα οποία κάλυπταν το υλικό με ένα λεπτό στρώμα χαλκού πριν το επεξεργαστεί με το χέρι σε κοσμήματα, γλυπτά ή έπιπλα.
Στο Très Grand Choupatte (2014), η Κλοντ συγχωνεύει τον ζωικό και τον φυτικό κόσμο του κήπου της χρησιμοποιώντας χαλκό. Ένα κεφάλι λάχανου (chou) είναι σκαρφαλωμένο πάνω στα πόδια μιας κότας (pattes), η υβριδικότητά του υπογραμμίζει τα δεδομένα της φύσης που θεωρούμε δεδομένα. Ένα από τα πιο διάσημα δημιουργήματά της, το γλυπτό ενσωματώνει τόσο την ιδιόρρυθμη αίσθηση του χιούμορ όσο και τον μοναδικό τρόπο που βλέπει τον κόσμο.
Στα έργα του Φρανσουά, βλέπουμε τη φύση να μην αιωρείται στον χαλκό αλλά να προσαρμόζεται σε αυτόν, να εξομαλύνεται στις άκρες του και να μαλακώνει τις υφές του. Παίρνει τη μορφή ενός ζώου και την αναδιαμορφώνει σε κάτι εντελώς διαφορετικό. Στο έργο Petit Chien Héroïque II (Loulou) (2002), ένας μικρός σκύλος, κατά το πρότυπο ενός από τα σκυλιά τους, ισορροπεί στα πίσω πόδια του. Μέσω της στάσης του, ο Φρανσουά ανυψώνει τον σκύλο σε μια ανώτερη μορφή, ενσαρκώνοντας τον ηρωισμό που διακηρύσσεται στον τίτλο.
Το ίδιο ισχύει και για το Les Trois Grands Moutons de Peter (2007). Εδώ τρία πρόβατα - μία προβατίνα και δύο κριάρια - αποδίδονται σε επίχρυσο χαλκό. Τα συνηθισμένα ζώα της υπαίθρου του Ury, που γίνονται μεγαλοπρεπή κάτω από το βλέμμα του Φρανσουά, μετατρέπονται σε δυναμικά αντικείμενα μεγάλης σημασίας.
Οι δυο καλλιτέχνες αποτυπώνουν τη χαρά της ζωής στα έργα τους και αυτό και μόνο τα κάνει ακαταμάχητα. Αποτυπώνουν κάτι από την αθωότητα της παιδικής φαντασίας - μια θέα στον κόσμο όπου όλα είναι δυνατά και όλα μετατρέπονται σε διασκεδαστική εμπειρία. Δεν είναι τυχαίο ότι οι κριτικοί τα πρώτα χρόνια συνέδεαν το έργο τους με τα φαντασιακά τοπία της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων, μάλιστα τα έβρισκαν λίγο αφελή, λίγο ανόητα και καθόλου χρήσιμα και τους αγνόησαν εντελώς.
Η κληρονομιά τους συνεχίζει να αντηχεί στον κόσμο της μόδας, της τέχνης και της διακόσμησης αποδεικνύοντας τη δύναμη της καλλιτεχνικής φαντασίας τους, την εντυπωσιακή τους γνώση της τεχνικής και τη διαρκή οπτική ελκυστικότητα των έργων τους. Η γοητεία του οικείου και του λειτουργικού ζυμώθηκε στα έργα τους με ζωηρή φαντασία, χιούμορ και ποίηση.Οι θεατές των έργων τους εξακολουθούν μέχρι σήμερα να βρίσκουν διασκεδαστικά ακόμα και τα πιο πολύπλοκα έργα τους, κάτι που θα ευχαριστούσε πολύ τους δημιουργούς τους.
