Το Βρετανικό Μουσείο ανακοίνωσε πριν λίγες ώρες μια νέα έκθεση με τίτλο «Arctic: culture and climate», η οποία θα πραγματοποιηθεί από τις 28 Μαΐου έως και τις 20 Αυγούστου του 2020. Κεντρικό θέμα της παραπάνω έκθεσης θα είναι η ζωή και ο πολιτισμός που έχει αναπτυχθεί στην βορειότερη περιοχή του πλανήτη, την Αρκτική.
Στην έκθεση αυτή, θα έχει κανείς τη δυνατότητα να θαυμάσει από κοσμήματα ελεφαντόδοντου ηλικίας 28.000 ετών μέχρι και σύγχρονα οχήματα για το χιόνι. Ασφαλώς, όλα αυτά τα αντικείμενα αποκαλύπτουν τη δημιουργικότητα και την επινοητικότητα των αυτοχθόνων λαών της Αρκτικής. Η εντυπωσιακή έκθεση έχει γίνει σε συνεργασία με κοινότητες της περιοχής και ουσιαστικά αποτελεί έναν φόρο τιμής για την ανθεκτικότητα αυτών των λαών μέσα στην ιστορία.
Ωστόσο, η ανθεκτικότητα και η προσαρμοστικότητα που έχουν αναπτύξει όλα αυτά τα χρόνια φαίνεται πως πλέον βρίσκεται υπό κίνδυνο, καθώς η κλιματική αλλαγή έχει συμβάλει στο λιώσιμο των πάγων χωρίς προηγούμενο. H άνοδος της θερμοκρασίας, το λιώσιμο των πάγων και η αύξηση της στάθμης των θαλασσών αποτελούν πλέον καθημερινότητα, πράγμα που σημαίνει ότι οι δραματικές αυτές αλλαγές είναι όντως πρωτόγνωρες για τους γηγενείς.
H συγκεκριμένη έκθεση θα λειτουργήσει και ως μια μικρή υπενθύμιση για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και για το ποια μαθήματα μπορούμε να πάρουμε ως άνθρωποι από αυτό το φλέγον περιβαλλοντικό ζήτημα.
Στο μυαλό των περισσότερων, η Αρκτική φαντάζει σαν ένας παρθένος, άδειος και ασφαλώς παγωμένος τόπος, που κατά κάποιον τρόπο έχει παγώσει και στον χρόνο. Ωστόσο, όσο ρομαντική κι αν ακούγεται αυτή η ιδέα, δεν ισχύει. Και ο λόγος που δεν ισχύει οφείλεται ασφαλώς στις μεγάλες επιπτώσεις που έχει υποστεί λόγω της κλιματικής αλλαγής, σύμφωνα με το IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change).
Επομένως, η συγκεκριμένη έκθεση θα λειτουργήσει και ως μια μικρή υπενθύμιση για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και για το ποια μαθήματα μπορούμε να πάρουμε ως άνθρωποι από αυτό το φλέγον περιβαλλοντικό ζήτημα.
Πού βρίσκεται η Αρκτική;
H Αρκτική είναι η βορειότερη περιοχή της Γη και καλύπτει το 4% της συνολικής της επιφάνειας. Πρόκειται για μια περιοχή με τεράστιο πολιτισμικό πλούτο και απέχει κατά πολύ από την αφιλόξενη, παγωμένη έκταση που συχνά νομίζουμε ότι είναι.
Το κέντρο της, ο Βόρειος Πόλος, βρίσκεται στον Αρκτικό Ωκεανό, ο οποίος μέχρι πρόσφατα ήταν καλυμμένος από θαλάσσιους πάγους ολόκληρο τον χρόνο. Σε γενικές γραμμές, οι χειμώνες στην Αρκτική είναι αρκετά σκοτεινοί, πράγμα που σημαίνει ότι παρόλο που το φως του φεγγαριού αντανακλά πάνω στο χιόνι και προσφέρει μια αίσθηση λάμψης, η ζωή των κατοίκων είναι κατά βάση προσαρμοσμένη στο σκοτάδι.
Αντιθέτως, τα καλοκαίρια το φως του ήλιου είναι αρκετά λαμπερό και οι άνθρωποι γεμάτοι ενέργεια. Σήμερα, οι κάτοικοι που ζουν στην Αρκτική φορούν καπέλα και γυαλιά ηλίου στην προσπάθειά τους να προστατέψουν τα μάτια τους από τις βλαβερές ακτίνες του ήλιου, κυρίως κατά τους ανοιξιάτικους μήνες.
Υπάρχουν εποχές στην Αρκτική;
Λόγω του ότι στην Αρκτική το χιόνι κυριαρχεί όλο τον χρόνο, πολλοί λανθασμένα πιστεύουν ότι σ'αυτήν την περιοχή του πλανήτη δεν υπάρχουν ξεχωριστές εποχές και είναι μόνιμα χειμώνας. Κάτι τέτοιο βέβαια δεν ισχύει, αν και τους χειμερινούς μήνες είναι γεγονός ότι τα πάντα καλύπτονται από ένα πυκνό σκοτάδι, με τις θερμοκρασίες να φτάνουν ακόμη και τους - 40.
Όμως, τις περιόδους που η θερμοκρασία δε φτάνει σε τόσο ακραία επίπεδο, το φως του ήλιου συμβάλει στην άνθιση φυκών, τα οποία διαμορφώνουν την τροφική αλυσίδα για πολλά θαλάσσια πτηνά και θηλαστικά.
Ποιοι ζουν στην Αρκτική;
Σήμερα ζουν στην Αρκτική τέσσερα εκατομμύρια άνθρωποι, οι οποίοι είναι διασκορπισμένοι σε οκτώ διαφορετικές χώρες: Ρωσία, Η.Π.Α., Καναδάς, Δανία/Γροιλανδία, Ισλανδία, Νορβηγία, Σουηδία και Φινλανδία. Μόνο το 10% εξ αυτών (δηλαδή συνολικά 400.000) θεωρούνται γηγενείς, με τους περισσότερους να ανήκουν σε μία ή και περισσότερες πολιτιστικές ομάδες. Συγκεκριμένα, οι Sámi είναι οι μόνοι γηγενείς της Αρκτικής και ζουν κατά βάση στη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Φινλανδία, τη βορειοδυτική Ρωσία και τη βόρεια Σιβηρία.
Οι Ινουίτ είναι μια ομάδα ιθαγενών που μοιράζονται κοινή γλώσσα, κουλτούρα και ιστορία και ζουν κυρίως στη Ρωσία, τις Η.Π.Α., τον Καναδά και τη Γροιλανδία. Μάλιστα, στον Καναδά και τη Γροιλανδία ο όρος «Εσκιμώος» θεωρείται υποτιμητικός και δόθηκε από ανθρώπους που δεν ανήκαν στην κοινότητα των Ινουίτ για να περιγράψουν «όσους τρώνε ωμό κρέας». Βέβαια, σύμφωνοι με τους γλωσσολόγους, ο όρος αυτός χρησιμοποιήθηκε από τους Ojibwe (τους ιθαγενείς του Καναδά και της Βόρειας Αμερικής) για τους Ινουίτ που έχουν καθαρά χιονοπέδιλα.
Πώς παραμένουν ζεστοί οι άνθρωποι;
Η ζεστή ένδυση είναι ουσιαστικής σημασίας για τους ανθρώπους στην Αρκτική, γι'αυτό άλλωστε φορούν γούνες από το τρίχωμα ταράνδων. Η θερμότητα που τους προσφέρει αυτό το τρίχωμα είναι αναγκαία για τις μεταφορές τους με τα ειδικά οχήματα χιονιού κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Πέρα όμως από την πρακτική και χρηστική πλευρά αυτών των ρούχων, λειτουργούν επίσης και σαν μια μορφή ταυτότητας για όσους τα φορούν.
Πού εργάζονται;
Πολλοί άνθρωποι που ζουν σε πόλεις της Αρκτικής εργάζονται στη βιομηχανία του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, τον τουρισμό και την αλιεία. Όσοι βέβαια ζουν σε πιο μικρές κοινότητες, κατά βάση ασχολούνται με την τοπική οικονομία.
Info:
Η έκθεση «Arctic: culture and climate» θα διαρκέσει από τις 28 Μαΐου – 23 Αυγούστου του 2020 στο Βρετανικό Μουσείο.
