Πόλη Δίχως Εβραίους Facebook Twitter
Πέρα απ' το χαμένο τέλος, εξαιρετικό ενδιαφέρον έχουν και άλλες κομμένες σκηνές που δείχνουν την καθημερινότητα των Εβραίων στη Βιέννη και τον αντισημιτισμό που έπρεπε να υποστούν.

Πόλη Δίχως Εβραίους

0

Ενώ ο αντισημιτισμός ήταν πολύ συνηθισμένος στα πολιτικά πράγματα της Αυστρίας ήδη απ' τα τέλη του 19ου αιώνα -ειδικά στη Βιέννη όπου ζούσε η πλειονότητα των Εβραίων- το Σύνταγμα του 1867 είχε καταργήσει τους νόμους που επέτρεπαν τις διακρίσεις εναντίον των Εβραίων. 

Όμως, όπως γράφει το thehistoryblog, το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, η πτώση της μοναρχίας των Αψβούργων και η επακόλουθη πολιτική και οικονομική αβεβαιότητα βοήθησαν να αναδυθεί μια νέα, πιο βίαιη και οργανωμένη μορφή αντισημιτισμού. Το Antisemitenbund (αντισημιτική ομάδα) ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 1919 και τον ίδιο μήνα οκτώ ομιλητές ζήτησαν ενώπιον του Δημάρχου της Βιέννης την εκδίωξη όλων των Εβραίων απ' την πόλη. 5.000 θεατές χειροκρότησαν ενθουσιασμένοι. Όταν το Antisemitenbund οργάνωσε διάσκεψη το 1921 πάνω από 40,000 άνθρωποι συμμετείχαν.

Δεν επρόκειτο απλώς για λόγια. Επιφανείς Εβραίοι -συγγραφείς, διανοούμενοι, εκδότες- έπεφταν θύματα άγριων ξυλοδαρμών στους δρόμους, και τα δικαστήρια δεν προστάτευαν τα θύματα. Ο δημοφιλής συγγραφέας Hugo Bettauer έγινε στόχος των αντισημιτικών κομμάτων (που δεν ήταν και λίγα - μιλάμε για το Κόμμα των Ναζί, το Χριστιανοσοσιαλιστικό Κόμμα και το Λαϊκό Κόμμα της Μεγάλης Γερμανίας) λόγω των γραπτών του.

Η ταινία έκανε την πρεμιέρα της στη Βιέννη στις 25 Ιουλίου του 1924, και παρότι δεν ήταν τόσο επιτυχημένη όσο το βιβλίο, οι Ναζί έκαναν συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας, και προκάλεσαν ζημιές στα σινεμά.

Γεννημένος το 1872 και γιος εύπορου Εβραίου χρηματιστή, ο Bettauer άλλαξε επισήμως θρησκεία και έγινε Χριστιανός όταν πήγε στρατό στα 18 του. Δεν ήταν γνήσιος ο προσηλυτισμός του - το έκανε μόνο επειδή οι Εβραίοι δεν είχαν καμιά ελπίδα ανέλιξης στις ένοπλες δυνάμεις. Τελικά όμως ήταν υπερβολικά αντισυμβατικός και η καριέρα του στο στρατό -για την οποία άλλαξε θρησκεία- έληξε μετά από μερικούς μήνες.

Έγινε γνωστός γράφοντας σατιρικά κείμενα. Το πιο γνωστό του μυθιστόρημα ήταν το Die Stadt ohne Juden: Ein Roman von Übermorgen (Η Πόλη Δίχως Εβραίους: Ένα Μυθιστόρημα από το Μεθαύριο), που εκδόθηκε το 1922. Η πλοκή διαδραματίζεται στη Βιέννη και το βιβλίο σατιρίζει τον αυξανόμενο αντισημιτισμό στην πολιτική και τις τέχνες. Ένας πολιτικός ονόματι Dr. Karl Schwertfeger -ο χαρακτήρας βασίστηκε στον πρώην Δήμαρχο της Βιέννης Karl Lueger τον οποίο θα εκθείαζε ο Χίλτερ στο "Ο Αγών Μου"- διατάζει την εκδίωξη όλων των Εβραίων απ' τη Βιέννη.

Σε μια κίνηση που σχεδόν προέβλεπε ό,τι θα ακολουθούσε, ο Schwertfeger δανείζεται βαγόνια και διώχνει τους 200.000 Εβραίους της Βιέννης προς τα ανατολικά. Σύντομα όμως η πόλη καταρρέει και οι πολιτικοί παρακαλούν τους Εβραίους να επιστρέψουν. Το βιβλίο έγινε μπεστ σέλερ πουλώντας πάνω από 250.000 αντίτυπα και μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες. 

Η αντίδραση των αντισημιτικών κομμάτων ήταν άμεση. Κατηγορήθηκε για Κομμουνισμό και «διαφθορέας της νεολαίας». Μάλιστα οι αρχές τον κατηγόρησαν για 16 αδικήματα. Ανέλπιστα, στη δίκη του αθωώθηκε και για τα 16. 

Πόλη Δίχως Εβραίους Facebook Twitter
Δεν επρόκειτο απλώς για λόγια. Επιφανείς Εβραίοι -συγγραφείς, διανοούμενοι, εκδότες- έπεφταν θύματα άγριων ξυλοδαρμών στους δρόμους, και τα δικαστήρια δεν προστάτευαν τα θύματα.

Ένα χρόνο αργότερα, το μυθιστόρημα έγινε ταινία απ' τον σκηνοθέτη Hans Karl Breslauer. Προσπαθώντας να αποφύγει τις διαμάχες που είχε προκαλέσει το βιβλίο, αντί για τη Βιέννη επέλεξε να παρουσιάσει μια επινοημένη πόλη που λεγόταν Ουτοπία και άλλαξε πολλές ομοιότητες με πραγματικά πρόσωπα. Επίσης έδωσε έμφαση στα κωμικά στοιχεία της ιστορίας. Τίποτα απ' αυτά δεν βοήθησε. 

Η ταινία έκανε την πρεμιέρα της στη Βιέννη στις 25 Ιουλίου του 1924, και παρότι δεν ήταν τόσο επιτυχημένη όσο το βιβλίο, οι Ναζί έκαναν συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας, προκάλεσαν ζημιές στα σινεμά και κατηγόρησαν για άλλη μια φορά τον Bettauer στις εφημερίδες. Ο Αυστριακός ναζιστής Kaspar Hellering έγραψε έναν λίβελο ζητώντας το λυντσάρισμα «αυτών που μολύνουν τους ανθρώπους μας».

Στις 10 Μαρτίου του 1925, ένας Αυστριακός ονόματι Otto Rothstock έκανε ακριβώς αυτό. Πυροβόλησε τον Bettauer στο γραφείο του. Δυο εβδομάδες αργότερα, ο Bettauer υπέκυψε στα τραύματά του.

Ο δολοφόνος υποστήριξε ότι η πράξη του οφειλόταν στην ανηθικότητα του Bettauer (υποστήριζε τις ελεύθερες σχέσεις, έγραφε ερωτικές ιστορίες) αλλά δεν μπορούσε να ήταν σύμπτωση πως ο ίδιος ήταν πρώην μέλος του Εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος. Όσοι τον υποστήριξαν οικονομικά αλλά και νομικά ήταν είτε Ναζί ή είχαν στενούς δεσμούς με το κόμμα. Παρότι ποτέ δεν το παραδέχτηκε, το κίνητρό του ήταν ο αντισημιτισμός του. Δικάστηκε από φιλικά προσκείμενους στο κόμμα δικαστές κι αντί να καταδικαστεί σε φυλάκιση για το φόνο που διέπραξε εστάλη σε ψυχιατρικό ίδρυμα. Μόλις 18 μήνες αργότερα ήταν και πάλι ελεύθερος.

Πόλη Δίχως Εβραίους Facebook Twitter
Όταν ολοκληρωθεί η αποκατάσταση της κόπιας και χάρη στο πετυχημένο πλέον crowdfunding που έγινε, η Πόλη Δίχως Εβραίους θα μπορέσει επιτέλους να προβληθεί ολόκληρη, 90 ολόκληρα χρόνια μετά την πρεμιέρα της...


Η ταινία λογοκρίθηκε άγρια και απ' την κυβέρνηση αλλά και απ' τις τοπικές αρχές της Βιέννης. Μια πετσοκομμένη, ημιτελής εκδοχή της κατάφερε να διασωθεί σε ένα Ολλανδικό Μουσείο Κινηματογράφου (εντοπίστηκε εκεί το 1991), πράγμα που θεωρείται μίνι θαύμα από μόνο του, αν αναλογιστεί κανείς πόσο δύσκολα διατηρούνται τα υλικά του φιλμ εκείνης της εποχής αλλά και για το πώς γλίτωσε απ' τον πόλεμο. Είναι ένα απ' τα ελάχιστα αυστριακά εξπρεσιονιστικά φιλμ που επέζησαν -έστω και σε κουτσουρεμένη μορφή. 

Ξαφνικά όμως, τον Οκτώβριο του 2015, ένας Γάλλος συλλέκτης επικοινώνησε με το Αρχείο Αυστριακού Κινηματογράφου για να ενημερώσει πως βρήκε ένα ενδιαφέρον φιλμ σε μια υπαίθρια παρισινή αγορά. Όταν οι Αυστριακοί ειδήμονες εξέτασαν το υλικό διαπίστωσαν πως είχαν μόλις βρει την αυθεντική, ολοκληρωμένη κόπια της Πόλης Δίχως Εβραίους, χωρίς περικοπές και με το αυθεντικό της τέλος!

Πέρα απ' το χαμένο τέλος, εξαιρετικό ενδιαφέρον έχουν και άλλες κομμένες σκηνές που δείχνουν την καθημερινότητα των Εβραίων στη Βιέννη και τον αντισημιτισμό που έπρεπε να υπομείνουν. Και γενικότερα, το πολιτικό μήνυμα της ταινίας και η απεικόνιση του δολοφονικού μίσους των αντισημίτων είναι πολύ πιο εμφανή και καυστικά στην κανονική εκδοχή.

Όταν ολοκληρωθεί η αποκατάσταση της κόπιας και χάρη στο πετυχημένο πλέον crowdfunding που έγινε, η Πόλη Δίχως Εβραίους θα μπορέσει επιτέλους να προβληθεί ολόκληρη, 90 ολόκληρα χρόνια μετά την πρεμιέρα της...

 
0

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τελικά, είναι ο Τομ Ρίπλεϊ γκέι; 

Βιβλίο / Τελικά, είναι γκέι ο Τομ Ρίπλεϊ;

Το ερώτημα έχει τη σημασία του. Η δολοφονία του Ντίκι Γκρίνλιφ από τον Ρίπλεϊ, η πιο συγκλονιστική από τις πολλές δολοφονίες που διαπράττει σε βάθος χρόνου ο χαρακτήρας, είναι και η πιο περίπλοκη επειδή είναι συνυφασμένη με τη σεξουαλικότητά του.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Το νέο Χόλιγουντ των 80άρηδων στο Φεστιβάλ Καννών

Pulp Fiction / Το νέο Χόλιγουντ των 80άρηδων στο Φεστιβάλ Καννών

Ο Κόπολα πούλησε τα φημισμένα αμπέλια του και σκάρωσε ένα από τα ακριβότερα στοιχήματα στην ιστορία του σινεμά. Όμως, το Φεστιβάλ Καννών των auteurs και των κινηματογραφιστών αιχμής έχει τόση ανάγκη τους καταξιωμένους δημιουργούς μιας αλλοτινής εποχής;
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Γιώργος Αρβανίτης: «Έλεγα "είμαι καλύτερος" και δεν με πήρε η φτώχεια από κάτω»

Οι Αθηναίοι / Γιώργος Αρβανίτης: «Πείσμωνα για να γίνω ο καλύτερος και δεν με πήρε η φτώχεια από κάτω»

Από μια νιότη γεμάτη αντιξοότητες, ο τροχός για εκείνον γύρισε, η ζωή του στράφηκε στο φως και έγινε βιβλίο. Η Ευρώπη τον ανακάλυψε από τις ταινίες του Αγγελόπουλου, στις ιστορίες του πρωταγωνιστούν ο Φίνος, ο Μαστρογιάνι και ο Κουροσάβα. Ο πολυβραβευμένος διευθυντής φωτογραφίας που ήταν «πάντα την κατάλληλη στιγμή στο κατάλληλο μέρος» είναι ο Αθηναίος της εβδομάδας.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Εμφύλιος πόλεμος

Οθόνες / «Εμφύλιος πόλεμος»: Μυθοπλαστική εικασία ή ρεαλιστικό σενάριο;

Με μια φιλμογραφία γεμάτη ζόμπι, κλώνους και αποκυήματα φαντασίας, αυτή είναι η λιγότερο αλληγορική ταινία του Άλεξ Γκάρλαντ που επιλέγει να μην εξηγήσει τις αιτίες του διχασμού, επιμένει σε μια πολιτική ασάφεια και δεν κατονομάζει τον Τραμπ.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Baby Reindeer: Ποτέ η φράση “sent from my iPhone” δεν έμοιαζε πιο τρομακτική

Daily / Baby Reindeer: Ποτέ η φράση «sent from my iPhone» δεν έμοιαζε πιο τρομακτική

Ισορροπώντας ανάμεσα στο θρίλερ, το κοινωνικό δράμα και τη μαύρη κωμωδία, η αυτοβιογραφική σειρά του Netflix αφηγείται με συνταρακτικό τρόπο μια αληθινή ιστορία κακοποίησης, μαζοχισμού και τραύματος.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Γέλιο-κονσέρβα: Ο θάνατος του πιο απόκοσμου και μισητού ήχου στην τηλεόραση

Οθόνες / Γέλιο-κονσέρβα: Ο θάνατος του πιο απόκοσμου και μισητού ήχου στην τηλεόραση

Το laugh track στις κωμικές σειρές αντιπροσώπευε την ψευδαίσθηση μιας κοινότητας, αλλά τώρα ακόμη κι αυτή η ψευδαίσθηση έχει χάσει τη λάμψη της. Καμία σειρά με γέλιο-κονσέρβα δεν έχει κερδίσει το βραβείο Emmy καλύτερης κωμωδίας εδώ και σχεδόν 20 χρόνια.
THE LIFO TEAM
Σάκης Καρπάς: «O κόσμος θα μας πει να συνεχίσουμε ή θα μας στείλει σπίτι μας»

Οθόνες / Unboxholics: «O κόσμος θα μας πει να συνεχίσουμε ή θα μας στείλει σπίτι μας»

Καθώς το «Μην ανοίγεις την πόρτα», το σκηνοθετικό ντεμπούτο των Unboxholics, ετοιμάζεται να βγει στις αίθουσες, ο Σάκης Καρπάς μας μιλά για το δάσος και άλλα πράγματα που τους τρομάζουν, για αγαπημένες ταινίες και games τρόμου, αλλά και για την άδικη δαιμονοποίηση των gamers.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Γιατί επιστρέφουμε συνεχώς στο σινεμά των 90s;

Pulp Fiction / Γιατί επιστρέφουμε συνεχώς στο σινεμά των '90s;

Είναι η δεκαετία του '90 η καλύτερη όλων στο σινεμά; Ο Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος συζητά με την κριτικό και αρθρογράφο της LiFO Ειρήνη Γιαννάκη για τη δεκαετία που ξεκίνησε με το «Pretty Woman», το «Goodfellas», το «Χορεύοντας με τους λύκους» και το «Μόνος στο σπίτι» και έκλεισε με τα «Μάτια ερμητικά κλειστά», την «Έκτη αίσθηση», το «Matrix» και το «Fight Club».
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Ghostwatch»: H ταινία τρόμου που προκάλεσε πανικό στο βρετανικό κοινό

Οθόνες / «Ghostwatch»: Γιατί αυτή η ταινία τρόμου προκάλεσε πανικό στο βρετανικό κοινό το 1992;

H κυκλοφορία του «Late Night with the Devil» στους κινηματογράφους ξαναφέρνει στην επικαιρότητα μια πρωτοποριακή και πέρα για πέρα ανατριχιαστική δημιουργία του BBC, που προκάλεσε πανικό και ακραίες αντιδράσεις στη Βρετανία το 1992, οδηγώντας έναν νεαρό τηλεθεατή στην αυτοκτονία.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Πάτρικ Τατόπουλος: Ο designer που σχεδίασε το Μπάτμομπιλ, τον Γκοτζίλα και έναν δονητή για το «Seven»

Οθόνες / Πάτρικ Τατόπουλος: Ο designer που σχεδίασε το Μπάτμομπιλ, τον Γκοτζίλα και έναν δονητή για το «Seven»

Ο διάσημος Ελληνογάλλος σκηνογράφος του Χόλιγουντ μιλά στη LiFO για την τέχνη του, για το «Independence Day», το «Dark City», το «Poor Things» και την «Barbie», και για τότε που ο Φίντσερ του ζήτησε να του σχεδιάσει έναν δονητή.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
«Back to Black»: Aξίζει η κινηματογραφική βιογραφία της Έιμι Γουάινχαουζ

The Review / «Back to Black»: Είναι η ταινία για την Έιμι Γουάινχαουζ αντάξια του μύθου της;

Ο Γιάννης Βασιλείου και ο Άκης Καπράνος είδαν την ταινία της Σαμ Τέιλορ-Τζόνσον μέχρι τέλους, επιβίωσαν και βρέθηκαν στο στούντιο της LiFO για να συζητήσουν για την εμπειρία τους και για τα στοιχεία που κάνουν καλή μια κινηματογραφική μουσική βιογραφία.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Kirsten Dunst: «Το σενάριο του Ευθύμη Φιλίππου για το “Kinds of Kindness” είναι ό,τι πιο weird έχω διαβάσει ποτέ!»

Οθόνες / Kirsten Dunst: «Το σενάριο του Ευθύμη Φιλίππου για το “Kinds of Kindness” είναι ό,τι πιο weird έχω διαβάσει ποτέ»

Με αφορμή τον πολυσυζητημένο «Εμφύλιο Πόλεμο» του Άλεξ Γκάρλαντ, η Αμερικανίδα ηθοποιός συζητά με τον Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλο για τους ρόλους που την απελευθερώνουν, για την ανάγκη να υπάρχουν γυναίκες ηγέτιδες στην πολιτική, για τα πιο ιδιαίτερα σενάρια που έχουν πέσει στα χέρια της, όπως αυτό της τελευταίας ταινίας του Γιώργου Λάνθιμου.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Η Αστυγραφία πάει σινεμά

Οθόνες / Αστυγραφίες στην οθόνη: 24 ταινίες με πρωταγωνιστή την πόλη προβάλλονται στο αφιέρωμα της Ταινιοθήκης

Το πρόγραμμα που έχει καταρτιστεί σε συνεργασία με την Πινακοθήκη περιλαμβάνει 24 ταινίες, μεγάλου και μικρού μήκους, μυθοπλασίας αλλά και ντοκιμαντέρ, ελληνικές και ξένες, όπου πρωταγωνιστεί η πόλη αλλά και αναγνωρίσιμοι τύποι της ανθρωπογεωγραφίας και της κοινωνικής διαστρωμάτωσης.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Κύρος Παπαβασιλείου: «Η ζωή είναι το μόνο μας καταφύγιο»

Οθόνες / Κύρος Παπαβασιλείου: «Η ζωή είναι το μόνο μας καταφύγιο»

Ο σκηνοθέτης της ταινίας «Κάμπια Νύμφη Πεταλούδα» μίλησε στη LIFO για τον γραμμικό χρόνο, για την ανάγκη να δώσουμε φωνή στα ανείπωτα και για όσα κρύβονται πίσω από αυτόν τον ιδιαίτερο τίτλο.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ