Λογικό και αναμενόμενο να θέλει να «ανοίξει» με έναν Ιταλό σκηνοθέτη το Φεστιβάλ Βενετίας: φέτος σβήνει τα 80 επίσημα κεράκια του, αν και είναι πολύ αρχαιότερο (με ενδιάμεσα διαλείμματα, κυρίως λόγω πολέμου), διατηρεί το κύρος του ως ισάξιου ανάμεσα στις κορυφαίες κινηματογραφικές διοργανώσεις και καλείται πάντα να τιμήσει τη μακρά και λαμπρή παράδοση του εγχώριου σινεμά με ό,τι πιο ενδιαφέρον έχει κάθε χρόνο να προτείνει.
Κι ενώ το αθλητικό τρίο με φόντο το τένις, το «Challengers», ήταν έτοιμο να κάνει πρεμιέρα, η απεργία των ηθοποιών στις ΗΠΑ έκανε την MGM να το αποσύρει και να το αναβάλει για του χρόνου, όπως προφανώς έγινε με το «Dune» και τη Warner αντίστοιχα.
Ο σκηνοθέτης Λούκα Γκουαντανίνο θα παρευρεθεί στο φεστιβάλ για να προωθήσει μια μικρού μήκους ταινία του, αλλά ο διευθυντής Αλμπέρτο Μπαρμπέρα, ο οποίος μάλιστα διανύει το τελευταίο έτος της θητείας του, και είναι άγνωστο αν θα συνεχίσει, με δεδομένες τις νεφελώδεις βουλές της ακροδεξιάς κυβέρνησης της χώρας, σκέφτηκε γρήγορα την εναλλακτική λύση: προβίβασε το φιλμ «Comandante», από μια απλή θέση στο διαγωνιστικό, στο περίοπτο βάθρο της πρεμιέρας, χαρούμενος για το θέμα και τις αναγνώσεις του στη σύγχρονη κοινωνία.
Το timing μιας ταινίας πάντα παίζει ρόλο στην αποτίμησή της, ωστόσο, ακόμη κι αν το «Comandante» κυκλοφορούσε χωρίς ιδιαίτερη προβολή, και σε διαφορετικό χρονικό διάστημα, και πάλι θα ήταν μια ιστορική υποσημείωση, άνευρα απλωμένη σε ένα σκηνικό αναμενόμενων διαλόγων και παλίνδρομων συναισθημάτων.
Ο σκηνοθέτης Εντοάρντο ντε Άντζελις δεν γνώριζε την πραγματική ιστορία του πλωτάρχη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, Σαλβατόρε Τοντάρο, μέχρι πριν από μερικά χρόνια, όταν και διάβασε ένα σχετικό άρθρο για τον άνθρωπο που έκανε το καθήκον του στον Ατλαντικό ωκεανό βυθίζοντας σκάφη των συμμάχων που μετέφεραν βοήθεια, αλλά παρασημοφορήθηκε γιατί έσωσε τις ζωές αιχμάλωτων εχθρών, ενώ θα μπορούσε να το είχε αποφύγει, προκαλώντας έτσι τη μήνι των ναζί κι ένα ενδιαφέρον αποτύπωμα που έσβησε ο χρόνος.
Ο Σωτήρας, όπως υποδεικνύει και το όνομά του, Τοντάρο ενσαρκώνεται με αμηχανία από τον συνήθως αφοσιωμένο Πιερφραντσέσκο Φαβίνο σε ένα δράμα που θυμίζει περισσότερο θεατρικό σε κοντινά πλάνα. Είναι σαφές πως ο Ντε Άντζελις δεν επιδιώκει μια πολεμική περιπέτεια και ίσως να μην είναι εξοικειωμένος ή ικανός στο είδος, αλλά η προσκόλλησή του στους χαρακτήρες μεγεθύνει ακόμη περισσότερο το πρόβλημα, που δεν είναι άλλο από τον μοιραίο αντι-ήρωα, έναν ποιητικό πρωταγωνιστή που δείχνει ζαλισμένος από τον νόστο (η γυναίκα της ζωής του, σε ηδυπαθή φλασμπάκ, και μαζί μια ζωή μακριά από τον θάνατο) και τις παράδοξες αντιμιλιταριστικές του πεποιθήσεις.
«Εμείς είμαστε άνθρωποι της θάλασσας, πώς μπορέσατε να το κάνετε αυτό;» φωνάζει οργισμένος στους Βέλγους ναυαγούς που περισυνέλεξε και αντί να του πουν ευχαριστώ και να κάτσουν ήσυχα, επιχείρησαν απονενοημένο σαμποτάζ και τράβηξαν τα ηλεκτρικά καλώδια του υποβρυχίου, ψελλίζοντας «φασίστες».
Η ταινία μάς υπενθυμίζει πως οι Ιταλοί στρατιώτες είχαν δηλώσει υποταγή στον βασιλιά τους και όχι στον Μουσολίνι, και το κινηματογραφικό πορτρέτο του Τοντάρο, μια συμπαθητική ματιά σε έναν μορφωμένο καραβανά που συμπάσχει και συμπονά, προσπάθησε να κάνει τη διαφορά με τη διάκριση μεταξύ των πράξεων του πολέμου και του ήθους των ναυτικών και πέθανε νέος, εξωραΐζει την εικόνα μιας χώρας που ταλανίζεται από λάθος ηγέτες, όπως ενδεχομένως και σήμερα, αν και κατά βάθος δεν το αξίζει. Το timing μιας ταινίας πάντα παίζει ρόλο στην αποτίμησή της, ωστόσο, ακόμη κι αν το «Comandante» κυκλοφορούσε χωρίς ιδιαίτερη προβολή, και σε διαφορετικό χρονικό διάστημα, και πάλι θα ήταν μια ιστορική υποσημείωση, άνευρα απλωμένη σε ένα σκηνικό αναμενόμενων διαλόγων και παλίνδρομων συναισθημάτων.
Το κοινό της Βενετίας, συνηθισμένο στα μεγάλα χολιγουντιανά δράματα, ακόμη κι αν το ερώτημα είναι αν ο Χάρι Στάιλς έφτυσε τον Κρις Πάιν στο πόδι, αντέδρασε με ένα μαλθακό χειροκρότημα ενάμισι λεπτού στη Sala Grande, προκαλώντας άθελά του ρεβανσιστικό μειδίαμα στην κυρία Μελόνι, στην απίθανη εκείνη περίπτωση που παρακολουθούσε σε απευθείας μετάδοση την τελετή έναρξης της 80ής Μόστρα.
«Comandante» trailer
