Το διεθνές φεστιβάλ κινουμένων σχεδίων Animasyros διεξήχθη και φέτος, για 14η συνέχομενη χρονιά, στην Ερμούπολη της Σύρου.
Από τις 22 έως τις 26 Σεπτεμβρίου, περισσότεροι από 23.000 θεατές παρακολούθησαν 180 ταινίες από 80 διαφορετικές χώρες, τόσο σε φυσικές αίθουσες όσο και διαδικτυακά. Παράλληλα έτρεξαν 5 εκπαιδευτικά εργαστήρια, 25 παρουσιάσεις και φυσικά αμέτρητες συζητήσεις με τους 120 καλλιτέχνες που φιλοξενήθηκαν στο νησί.
Οι αριθμοί αυτοί είναι ενδεικτικοί του μεγέθους και της δυναμικής που έχει αποκτήσει το Animasyros, το οποίο πλέον κατατάσσεται στα σημαντικότερα φεστιβάλ στον χώρο του διεθνώς.
Πρόκειται για μια σημαντική καλλιτεχνική επιτυχία της ελληνικής περιφέρειας, βασισμένη στη φιλοδοξία και την προσπάθεια των ανθρώπων που εργάζονται στο φεστιβάλ, αλλά και στη συνδρομή ενός πλήθους χορηγών, ανάμεσά τους η Ευρωπαϊκή Ένωση, φορείς της κυβέρνησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης, διάφοροι οργανισμοί και πολλοί ιδιώτες.
Το πρόσωπο της φετινής διοργάνωσης είναι αναμφισβήτητα η διεθνούς φήμης Βρετανίδα σκηνοθέτιδα και animator Joanna Quinn. Έχοντας ξεκινήσει το 1987, η Joanna Quinn έχει δημιουργήσει μαζί με τον συνεργάτη και σύντροφό της Les Mills μια σειρά από ταινίες κινουμένων σχεδίων, οι οποίες έχουν ξεχωρίσει τόσο για το πνευματώδες και ανατρεπτικό χιούμορ τους όσο και για τον δυναμισμό των εικόνων τους.
Για το έργο της έχει αποσπάσει περισσότερα από 90 βραβεία, συμπεριλαμβανομένων 2 βραβείων Grammy και 4 βραβείων BAFTA, ενώ 2 ταινίες της έχουν προταθεί για βραβείο Όσκαρ σε animation μικρού μήκους.
Από τις 22 έως τις 26 Σεπτεμβρίου, περισσότεροι από 23.000 θεατές παρακολούθησαν 180 ταινίες από 80 διαφορετικές χώρες, τόσο σε φυσικές αίθουσες όσο και διαδικτυακά. Παράλληλα έτρεξαν 5 εκπαιδευτικά εργαστήρια, 25 παρουσιάσεις και φυσικά αμέτρητες συζητήσεις με τους 120 καλλιτέχνες που φιλοξενήθηκαν στο νησί.
Στη Σύρο, η Joanna Quinn παρουσίασε σε πρώτη παγκόσμια προβολή την ταινία «Affairs of the Art», το πιο πρόσφατο επεισόδιο στην άτυπη σειρά «Dreams and Desires». Στην ταινία αυτή, η αντιηρωίδα Berryl, μια πενηντάχρονη εργάτρια, μας μιλά για τις μανίες που κατατρέχουν τα μέλη της εκκεντρικής οικογένειάς της, από το κόλλημα του γιου της Colin με την τεχνολογία ως την ψύχωση της αδελφής της Beverly με την ταρίχευση ζώων και ανθρώπων, και για το πώς αυτές επηρεάζουν τις προσωπικές και επαγγελματικές τους επιλογές. Η εμμονή της Berryl είναι το σχέδιο και το όνειρό της είναι μια μέρα να εκθέσει το έργο της και να αναγνωριστεί η τάση που εχει δημιουργήσει, ο υπερφουτουρισμός.
Είναι μια έντονα κωμική και συνάμα γλυκόπικρη ιστορία, το σχέδιο της οποίας δένει ιδανικά με τη φρενήρη αφήγηση. Υπό μία έννοια, η ιστορία μπορεί να θεωρηθεί και ως μια καυστική αλληγορία για την τέχνη σήμερα. Η ταινία καταχειροκροτήθηκε από το κοινό και απέσπασε το μεγάλο βραβείο για το Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα του Animasyros 2021.
Affairs of the Art
Συνολικά, το Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα του φεστιβάλ είχε πολύ δυνατές συμμετοχές, φιλμ που εντυπωσίασαν, τόσο αφηγηματικού όσο και αφηρημένου χαρακτήρα. Ειδική μνεία έλαβε η ταινία «Elo (Tie)» της Alexandra Ramires, που σύμφωνα με την κριτική επιτροπή αποτελεί «μια πολύ προσωπική και γοητευτική ταινία, που διερευνά τη γλώσσα των κινουμένων σχεδίων και διευρύνει τη χρήση της φαντασίας, δημιουργώντας νέες μορφές απεικόνισης χαρακτήρων που είναι ταυτόχρονα συμβολικοί και αληθινοί. Ένα τεχνικά απαιτητικό οπτικό ποίημα που ρέει στην καρδιά και τη συνείδησή μας ως ανθρώπινων όντων».
Στο Ελληνικό Διαγωνιστικό Τμήμα του φεστιβάλ, η ταινία που μακράν ξεχώρισε και δίκαια βραβεύτηκε ήταν το «From the Balcony» του Άρη Καπλανίδη. Μια χιουμοριστική απεικόνιση μιας συνοικίας της Νέας Φιλαδέλφειας, μέσα από την ιστορία της κυρίας Λίνας, η οποία παρακολουθεί από το μπαλκόνι της τα τεκταινόμενα στη γειτονιά και ενίοτε παρεμβαίνει σε αυτά. Φυσικά οι γείτονες έχουν τρελαθεί, μιας και αισθάνονται ότι ένα είδος «μεγάλου αδελφού» καταγράφει κάθε πτυχή της ζωής τους.
Οι σπιρτόζικοι διάλογοι και μια ουμανιστική ματιά στους λαϊκούς χαρακτήρες αυτής της γειτονιάς δίνουν στην ταινία ένα ιδιαίτερο χρώμα, αναγνωρίσιμα ελληνικό αλλά συγχρόνως παγκόσμιο, όπως επισήμανε η κριτική επιτροπή. Σίγουρα ήταν μια πολύ ευχάριστη έκπληξη, από έναν σκηνοθέτη από τον οποίο πλέον ανυπομονούμε να δούμε και μια δουλειά μεγάλου μήκους.
From the Balcony
Στο ίδιο τμήμα, ειδική μνεία έλαβε η ταινία «Per Aspera» του Nika Lominatze, με μια ιδιάζουσα αισθητική, στην οποία, σύμφωνα με την κριτική επιτροπή, «η χρήση του 3D… δίνει σάρκα και οστά στα λιγότερο επισκέψιμα μέρη της ανθρώπινης ψυχής, σε έναν ζοφερό και παράξενο κόσμο».
Μια από τις καλύτερες ενότητες του φεστιβάλ είναι σίγουρα το Animapride, το οποίο για πρώτη φορα έγινε διαγωνιστικό, με το βασικό βραβείο να πηγαίνει στην ταινία «Anima» του Mahboobeh Mohammadzaki, και την ειδική μνεία στο «Ιn Nature» της Marcel Barelli.
Από την άλλη, η ταινία που έκλεψε τις εντυπώσεις και την οποία συζητούσαν αρκετοί μετά την προβολή της, χωρίς όμως να πάρει βραβείο, ήταν το συγκλονιστικό «I bleed» από τη Βραζιλία. Ένα φιλμ που έγινε με αφορμή τα 40 χρόνια από την εμφάνιση του ιού HIV και μιλά για την καθημερινότητα και το στίγμα των ανθρώπων που ζουν με τη νόσο. Φέτος το Animapride είχε ένα πλουσιότατο πρόγραμμα, με συμμετοχές καλλιτεχνών από τη Βραζιλία και το Περού μέχρι και το Ιράν.
Στη λιτή τελετή λήξης που παρουσίασε με πολύ χιούμορ η διευθύντρια του Animasyros Μαρία Ανεστοπούλου, δόθηκαν επίσης: το βραβείο του Pitching Forum Agora Animasyros, το οποίο κέρδισε ο Nicolas Fattouh από τον Λίβανο με την ταινία «The little blue house at the beach», το βραβείο Ευρωπαϊκών Αξιών #ThisIsEU στους Omar Al Abdul Razzak και Shira Ukrainitz με το «La Prima Cosa», το βραβείο του Φοιτητικού Διαγωνιστικού Τμήματος στην ταινία «Have a nice dog» του Jalal Maghout, και το βραβείο K.ID.S, το οποίο έγινε φέτος διαγωνιστικό, στην ταινία «Mum is pouring rain» του Hugo De Faucompret.
Δεν μπορεί όμως να μη γίνει μια αναφορά στα ειδικά εκπαιδευτικά workshops του φεστιβάλ για άτομα με αναπηρίες, για άτομα τρίτης ηλικίας, για παιδιά, εφήβους και ενήλικες, όπως και στις δυο ειδικές αφιερωματικές ενότητες του φεστιβάλ, «Ελευθερία» και «ΜEDAnima», με θέμα αντίστοιχα την αξία της ελευθερίας όπως αναδεικνύεται από τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης και το animation στις χώρες της Μεσογείου.
Τέλος, στο πρόγραμμα της Αγοράς, μια από τις πιο ενδιαφέρουσες συζητήσεις, που ήταν ανοιχτή για το ευρύτερο κοινό, αφορούσε τη θέση της γυναίκας στον χώρο του animation και το πώς μπορεί αυτή να ενισχυθεί. H Άννα Κασιμάτη, υπεύθυνη του γραφείου Δημιουργική Ευρώπη MEDIA, μίλησε για την ισότητα των δύο φύλων και την κατάσταση που επικρατεί σήμερα σχετικά με αυτό το ζήτημα.
Από τις λίγες έρευνες που υπάρχουν και είναι σχετικά πρόσφατες, και από την όχι πολύ σταθερή συγκέντρωση στατιστικών στοιχείων, η εικόνα είναι ότι γενικά στον οπτικοακουστικό τομέα και ειδικότερα στο animation τα ποσοστά της απασχόλησης των γυναικών επαγγελματιών είναι περίπου στο 20%, ενώ μέσα στα εκπαιδευτικά ιδρύματα, στα πανεπιστήμια και στις σχολές οι εγγραφές και η παρακολούθηση είναι περίπου στο ίδιο επίπεδο, γύρω στο 50-50. Όταν οι γυναίκες βγαίνουν στην αγορά εργασίας, το ποσοστό σταδιακά μειώνεται και κάπως πρέπει να αντιμετωπιστεί.
«Είναι σαν έχουμε μια συνάντηση δέκα επαγγελματιών για οποιοδήποτε πρότζεκτ», μου εξηγεί η κ. Κασιμάτη, «και σε αυτήν τη συνάντηση μόνο οι δύο να είναι γυναίκες και οι οκτώ να είναι άνδρες. Όπως φαντάζεστε, η δυναμική που υπάρχει και η ισορροπία δεν είναι ακριβώς ισότιμη, κάπως επηρεάζεται».
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις για τις γυναίκες; «Η πρόσβαση στους απαραίτητους πόρους και η αναγνώριση στην πολιτιστική και δημιουργική αγορά εργασίας αντιπροσωπεύει μια πρόκληση για τις γυναίκες λόγω της μορφής συμβάσεων σε βάση έργου (μεμονωμένα projects) και της ευέλικτης και ελεύθερης φύσης της εργασίας. Επίσης, λόγω των επιβλαβών στερεοτύπων, του αποκλεισμού από τα δίκτυα, της άνισης πρόσβασης σε πόρους, των κρυφών σχέσεων εξουσίας και του βάρους της απλήρωτης εργασίας και περίθαλψης, αυτές οι συνθήκες λειτουργούν αποθαρρυντικά για τις γυναίκες».
Οι λόγοι γι’ αυτό, όπως μου τονίζει, έχουν να κάνουν κυρίως με τα στερεότυπα φύλου, τη σεξουαλική παρενόχληση, τη μειωμένη ευκαιρία πρόσβασης στην αγορά εργασίας και το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων, την πρόσβαση σε χρηματοδότικους πόρους και την πρόσβαση σε ηγετικές θέσεις, και τις μειωμένες ευκαιρίες για γυναικεία επιχειρηματικότητα.
«Αυτό το πράγμα μπορεί να διορθωθεί μέσα από διάφορες δράσεις ενημέρωσης και αλλαγή νοοτροπίας, που είναι το πιο βασικό, και σίγουρα δίνοντας πολύ συγκεκριμένες ευκαιρίες ενίσχυσης ώστε να βοηθήσεις να αλλάξει αυτή η κατάσταση. Η εφαρμογή ορισμένων συγκεκριμένων συστάσεων για τη βελτίωση της παραπάνω κατάστασης έχει ήδη ξεκινήσει στο νέο πρόγραμμα Creative Europe (2021-2027) και το Animasyros είναι από αυτά τα φεστιβάλ που ενισχύουν αυτό το πράγμα έτσι κι αλλιώς».
Και πράγματι, μπορεί κανείς να το παρατηρήσει από τις γυναίκες δημιουργούς που βλέπει με δουλειές στο Animasyros 2021. Είναι κάτι που ισχύει, σύμφωνα με την κ. Κασιμάτη.
«Τα τελευταία τρία χρόνια, από το 2017, η συμμετοχή των γυναικών στα φεστιβάλ έχει μια αυξητική τάση, αλλά αυτό που διεκδικούμε είναι ισότιμη συμμετοχή και στις χρηματοδοτήσεις και στις υψηλές θέσεις εργασίας και γενικότερα σε όλο τον κύκλο που μπορεί να αφορά την επαγγελματική ζωή ενός εργαζόμενου».
