Κάποτε υπήρχε ένας φραγκικός πύργος στην Ακρόπολη, ως αποθήκη αλατιού αλλά και ως φυλακή

Κάποτε υπήρχε ένας φραγκικός πύργος στην Ακρόπολη, ως αποθήκη αλατιού αλλά και ως φυλακή Facebook Twitter
Η Ακρόπολη το 1872, με τον πύργο σε εμφανή θέση.
1

Ο Φραγκικός Πύργος ήταν κτίσμα στην Ακρόπολη της Αθήνας. Βρίσκονταν χτισμένος επάνω στον στυλοβάτη της νότιας πτέρυγας των Προπυλαίων, απέναντι από τον ναό της Αθηνάς Νίκης. Από τον πύργο αυτό ήταν δυνατό να κατοπτεύονται η θάλασσα και οι δρόμοι της Αθήνας. Έμεινε για αιώνες εκεί, αντικαθιστώντας οπτικά το προϋπάρχον άγαλμα της Αθηνάς και κατεδαφίστηκε το 1874.

Ο πύργος ήταν ένα τετράγωνο, καθ' όλο το ύψος ισοπαχές κτίσμα, έχοντας μόνο μια είσοδο από δυτικά, και μια εσωτερική ξύλινη σκάλα. Είχε ύψος είκοσι έξι μέτρα και πάχος σχεδόν οκτώ μέτρα και η κορυφή του, η οποία ήταν προσβάσιμη μέσω ξύλινης σκάλας, είχε μια επιβλητική θέα προς το λεκανοπέδιο Αττικής και τα τριγύρω βουνά. Η βόρεια πλευρά του πύργου διέθετε έναν μικρό πυργίσκο, ο οποίος εξείχε από τον τοίχο, στην κορυφή του οποίου «μπορούσε να ανάψει φωτιά η οποία ήταν ορατή από την Ακροκόρινθο» στην Πελοπόννησο.

Παλιές γκραβούρες και φωτογραφίες δείχνουν επίσης πως ο πύργος ήταν οδοντωτός. Αρχιτεκτονικά ήταν ακριβώς όμοιος με τους φραγκικούς πύργους της Βενετίας. Ήταν οικοδομημένος από πώρινους λίθους και μερικά πεντελικά μάρμαρα. Κατά την οικοδόμησή του, ο μεν ναός της Νίκης δεν είχε πειραχτεί, αλλά είχε καταστραφεί ή εγκτιστεί μέρος της πτέρυγας των Προπυλαίων και έγινε χρήση μαρμάρων της.

Ο πύργος κατεδαφίστηκε το 1874, ως μέρος της προσπάθειας καθαρίσματος της Ακρόπολης από μετα-κλασικά κτίρια, ένα έργο που καθοδηγήθηκε και χρηματοδοτήθηκε από τον Ερρίκο Σλήμαν.

Ο πύργος βρισκόταν στη δυτική άκρη της Ακρόπολης, δίπλα από τα Προπύλαια, αλλά κατά πάσα πιθανότητα δεν υπήρχε άμεση σύνδεση μεταξύ τους, αφού σχέδια και φωτογραφίες του 19ου αιώνα δείχνουν την είσοδο πάνω από το έδαφος, στη δυτική πλευρά του πύργου, στον δεύτερο όροφο, 6 μέτρα πάνω από το επιστήλιο των Προπυλαίων. Λογοτεχνικές πηγές αναφέρουν το γεγονός πως η πύλη ήταν προσβάσιμη μέσω μιας εξωτερικής ξύλινης σκάλας. Από την άλλη πλευρά, αρκετές φωτογραφίες απεικονίζουν μια είσοδο στη δυτική πλευρά στο επίπεδο του εδάφους, κάτι που σημαίνει πως ενδεχομένως το χαμηλό τμήμα του πύργου ήταν ξεχωριστό από το ανώτερο και χρησιμοποιούνταν ως φυλακή ή αποθήκη.

Κάποτε υπήρχε ένας φραγκικός πύργος στην Ακρόπολη, ως αποθήκη αλατιού αλλά και ως φυλακή Facebook Twitter
Φωτο: W. J. Stillman

Η κατασκευή του πύργου αποδίδεται στην οικογένεια Ατσαγιόλι (Accaioli), οι οποίοι κυβέρνησαν το Δουκάτο των Αθηνών από το 1388 έως τη πτώση του από την Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1458, μιας και ήταν αυτοί που μετέτρεψαν τα Προπύλαια σε παλάτι. Όμως, σύμφωνα με το μελετητή του μεσαίωνα Πίτερ Λοκ, ο πύργος «ενδέχεται να αποδίδεται εξίσου» στην πρώτη δυναστεία Φράγκων δουκών στην Αθήνα, τους Ντε Λα Ρος, οι οποίοι είχαν επίσης κατοικία στο χώρο, για την οποία δε γνωρίζουμε λεπτομέρειες.

Ο πύργος ίσως αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τον «μεγάλο πύργο» ("grete tour") του παλατιού του Δουκάτου των Αθηνών, όπου ο Παλαμών φυλακίστηκε στο έργο Η ιστορία του Ιππότη (The Knight's Tale) του Τζόφρι Σώσερ. Επί Τουρκοκρατίας ο πύργος –που ήταν γνωστός ως Γουλάς ή Κουλάς (από τη τουρκική λέξη "kule" που σημαίνει «πύργος»)– χρησιμοποιούνταν ως αποθήκη αλατιού και φυλακή.

Όταν ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση, δώδεκα διακεκριμένοι Αθηναίοι φυλακίστηκαν από τις Οθωμανικές αρχές ως όμηροι, από τους οποίους οι εννέα εκτελέστηκαν (κατά τη πολιορκία της Ακρόπολης το 1821-22 από τους Έλληνες επαναστάτες) και τρεις κατάφεραν να διαφύγουν. Το 1825, ο στρατηγός Οδυσσέας Ανδρούτσος φυλακίστηκε στον πύργο από πολιτικούς του αντιπάλους, βασανίστηκε και εν τέλει σκοτώθηκε.

Ο πύργος κατεδαφίστηκε το 1874, ως μέρος της προσπάθειας καθαρίσματος της Ακρόπολης από μετα-κλασικά κτίρια, ένα έργο που καθοδηγήθηκε και χρηματοδοτήθηκε από τον Ερρίκο Σλήμαν. Η καταστροφή ενός τόσο «αναπόσπαστου τμήματος του αθηναϊκού ορίζοντα» (Θεόφιλος Γκωτιέ) προκάλεσε έντονη κριτική τη περίοδο εκείνη, ενώ ο διαπρεπής ιστορικός της Φραγκικής Ελλάδας Γουίλλιαμ Μίλλερ αργότερα αποκάλεσε τη πράξη αυτή ως «πράξη βανδαλισμού ανάξια κάθε λαού που είναι διαποτισμένος από τη συνέχεια της ιστορίας».

Κάποτε υπήρχε ένας φραγκικός πύργος στην Ακρόπολη, ως αποθήκη αλατιού αλλά και ως φυλακή Facebook Twitter
Φωτο: W. J. Stillman

Κάποτε υπήρχε ένας φραγκικός πύργος στην Ακρόπολη, ως αποθήκη αλατιού αλλά και ως φυλακή Facebook Twitter
Φωτο: W. J. Stillman

Κάποτε υπήρχε ένας φραγκικός πύργος στην Ακρόπολη, ως αποθήκη αλατιού αλλά και ως φυλακή Facebook Twitter
Φωτο: W. J. Stillman

Κάποτε υπήρχε ένας φραγκικός πύργος στην Ακρόπολη, ως αποθήκη αλατιού αλλά και ως φυλακή Facebook Twitter
Είχε ύψος είκοσι έξι μέτρα και πάχος σχεδόν οκτώ μέτρα και η κορυφή του, η οποία ήταν προσβάσιμη μέσω ξύλινης σκάλας, είχε μια επιβλητική θέα προς το λεκανοπέδιο Αττικής και τα τριγύρω βουνά.

Αρχαιολογία & Ιστορία
1

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ήταν η Ομόνοια ανέκαθεν σημείο συνάντησης μοναχικών ανθρώπων;

Ιστορία μιας πόλης / Ήταν η Ομόνοια ανέκαθεν σημείο συνάντησης μοναχικών ανθρώπων;

Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον Τάσο Χαλκιόπουλο, τον blogger Athensville, που από το 2009 καταγράφει φωτογραφικά, ειδησεογραφικά, σχολιαστικά το κέντρο της Αθήνας, για την πλατεία της Ομόνοιας
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η συναρπαστική ιστορία των ρωμαίικων νοσοκομείων Μπαλουκλί που κάηκαν στην Πόλη, σε 36 σπάνιες εικόνες

Ελληνισμός / Η συναρπαστική ιστορία των ρωμαίικων νοσοκομείων Μπαλουκλί που κάηκαν στην Πόλη, σε 36 σπάνιες εικόνες

Τα πρότυπα νοσοκομεία Μπαλουκλί, οι φωτισμένοι γιατροί, η ακμή και η παρακμή της ελληνικής κοινότητας και η εξέλιξη της ιατρικής στην Πόλη.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
CHECK ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ Η συναρπαστική ιστορία του ναυαγίου των Αντικυθήρων και του μοναδικού (και μυστήριου) Μηχανισμού του, ενός επιστημονικού θαύματος του αρχαίου κόσμου

Αρχαιολογία & Ιστορία / Η συναρπαστική ιστορία του Ναυαγίου των Αντικυθήρων και του μυστήριου μηχανισμού του

Γοητευτικές πληροφορίες και μαρτυρίες για το πιο σημαντικό ελληνικό ναυάγιο της αρχαιότητας και το χρονικό της αποκρυπτογράφησης ενός επιστημονικού θαύματος.
M. HULOT
Το Μεξικό χρησιμοποιεί τα social media και την κοινωνική πίεση για να ανακτήσει τις κλεμμένες αρχαιότητες της χώρας

Πολιτισμός / Το Μεξικό χρησιμοποιεί τα social media για να ανακτήσει τις κλεμμένες αρχαιότητες της χώρας

Το Μεξικό κάνει εκστρατεία χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και προχωρά στον εξευτελισμό των οίκων δημοπρασιών. Έχει ανακτήσει χιλιάδες κειμήλια και έχει αναστατώσει τις διεθνείς αγορές αρχαιοτήτων.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
γιαννακοπουλος

Επέτειος / 1922: Για εμάς ήταν Μικρασιατική Καταστροφή. Για την Τουρκία θρίαμβος. Για τον υπόλοιπο κόσμο τι ήταν;

Αυτό που για εμάς είναι η Μικρασιατική Καταστροφή στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου γιορτάζεται ως θρίαμβος. Στον υπόλοιπο κόσμο τι πιστεύουν ότι έγινε το 1922; Ένα συνέδριο στη Σάμο μελετά τις συνέπειες, τις αναλογίες και τον παγκόσμιο αντίκτυπο εκείνων των γεγονότων.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΠΕΜΠΤΗ 28/07- ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ- Σε ποια ξενοδοχεία πολυτελείας, μπαρ και καμπαρέ διασκέδαζαν οι Ναζί στην Αθήνα;

Ιστορία μιας πόλης / Σε ποια ξενοδοχεία πολυτελείας, μπαρ και καμπαρέ διασκέδαζαν οι Ναζί στην Αθήνα;

Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον ιστορικό Ιάσονα Χανδρινό για την καθημερινή ζωή κατά την περίοδο της Κατοχής αλλά και τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους διασκέδαζαν και εκτονώνονταν οι κατακτητές.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Πεζοπορία προς την ακρόπολη της αρχαίας Καρθαίας στην Τζια

22 λόγοι που αγαπάμε την καλοκαιρινή Ελλάδα / Πεζοπορία προς την ακρόπολη της αρχαίας Καρθαίας στην Τζια

Ακολουθώντας ένα αρχαίο μονοπάτι ανάμεσα στα βράχια, έπειτα από πεζοπορία μιας ώρας, καταλήγεις, κάθιδρος αλλά ευτυχής, στα παραθαλάσσια ερείπια της αρχαίας Καρθαίας (8ος αι. π.Χ.), στην Τζια.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
Σπίτια Καλλιτεχνών στην Αθήνα

Ιστορία μιας πόλης / Ιστορικά σπίτια καλλιτεχνών στην Αθήνα

Πού ζούσαν, πού δημιουργούσαν, πού συναντήθηκαν και πού έφυγαν από τη ζωή καλλιτέχνιδες και καλλιτέχνες που έζησαν στην πόλη μας; Μία συνομιλία με την ηθοποιό Αμαλία Καβάλη, η οποία χαρτογραφεί τα σπίτια των καλλιτεχνών στην Αθήνα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ

σχόλια

1 σχόλια
Ένα από τα μικρά ιστορικά ανάλεκτα είναι ότι το ισπανικό στέμμα έχει το τυπικό δικαίωμα χρήσης του τίτλου "Βασιλιάς της Αθήνας" από την εποχή που οι Καταλανοί είχαν καταλάβει την αττική μας πόλη.Ενώ ο Καμπούρογλους διασώζει ένα ποιηματάκι της παροιμιώδους "καθαριότητας" των κατά καιρούς κατακτητών της Αθήνας, προεξαρχόντων των Καταλανών:Φράγκο, Βαράγγο, Πίτσι, Καταλάγκονίβεσαι, χτενίζεσαιμε σκατά αλείβεσαι

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ