Αποχαρακτηρισμένες δορυφορικές εικόνες των μυστικών υπηρεσιών των ΗΠΑ της δεκαετίας του 1970, οδήγησαν μια βρετανο-ιρακινή ομάδα αρχαιολόγων σε αυτό που πιστεύουν ότι είναι ο τόπος μιας μάχης του έβδομου αιώνα που έγινε καθοριστική για τη διάδοση του Ισλάμ στη Μέση Ανατολή.
Η μάχη της Αλ-Καντισίγια διεξήχθη στη Μεσοποταμία -στο σημερινό Ιράκ- τη δεκαετία του 630 μ.Χ. μεταξύ Αράβων μουσουλμάνων και του στρατού της περσικής δυναστείας των Σασσανιδών κατά τη διάρκεια μιας περιόδου μουσουλμανικής επέκτασης. Ο αραβικός στρατός επικράτησε και συνέχισε την πορεία του προς την Περσία, το σημερινό Ιράν.
Μια κοινή ομάδα αρχαιολόγων από το Πανεπιστήμιο Durham της Βρετανίας και το Πανεπιστήμιο Al-Qadisiyah του Ιράκ, έπεσε πάνω στην τοποθεσία, ενώ πραγματοποιούσε έρευνα τηλεπισκόπησης για να χαρτογραφήσει το Darb Zubaydah - μια διαδρομή προσκυνήματος από την Κούφα του Ιράκ στη Μέκκα της Σαουδικής Αραβίας, που κατασκευάστηκε πριν από τουλάχιστον 1.000 χρόνια. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν την Τρίτη (26/11) στο επιστημονικό περιοδικό Antiquity.
Κατά τη χαρτογράφηση της διαδρομής, η ομάδα παρατήρησε ότι μια τοποθεσία περίπου 30 χιλιόμετρα νότια της Κούφα, στη νότια επαρχία Νατζάφ του Ιράκ -μια ερημική περιοχή με διάσπαρτα αγροτεμάχια- είχε χαρακτηριστικά που ταίριαζαν απόλυτα με την περιγραφή της τοποθεσίας της μάχης Αλ-Καντισίγια που περιγράφεται σε ιστορικά κείμενα.
Ο Ουίλιαμ Ντέντμαν, ειδικός στην αρχαιολογική τηλεπισκόπηση στο Πανεπιστήμιο Durham, δήλωσε ότι οι δορυφορικές εικόνες της εποχής του Ψυχρού Πολέμου είναι ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο εργαλείο από τους αρχαιολόγους που εργάζονται στη Μέση Ανατολή, επειδή οι παλαιότερες εικόνες συχνά δείχνουν χαρακτηριστικά που έχουν καταστραφεί ή αλλοιωθεί και δεν θα εμφανίζονταν στις σημερινές δορυφορικές φωτογραφίες. «Η Μέση Ανατολή έχει αναπτυχθεί τόσο πολύ τα τελευταία 50 χρόνια» δήλωσε, επισημαίνοντας τόσο τη γεωργική όσο και την αστική επέκταση.
Ορισμένα από τα διακριτικά χαρακτηριστικά στην τοποθεσία Αλ-Καντισίγια, όπως μια χαρακτηριστική τάφρος, ήταν «πολύ πιο παρθένα και ξεκάθαρα» στις εικόνες της δεκαετίας του 1970, είπε ο Ουίλιαμ Ντέντμαν. Μια επιτόπια έρευνα επιβεβαίωσε τα ευρήματα και έπεισε την ομάδα ότι είχε εντοπίσει σωστά την τοποθεσία.
Τα βασικά χαρακτηριστικά ήταν μια βαθιά τάφρος, δύο φρούρια και ένα αρχαίο ποτάμι που φέρεται ότι κάποτε το διέσχιζαν περσικά στρατεύματα με ελέφαντες, δήλωσε ο Τζαφάρ Τζοτέρι, καθηγητής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Al-Qadisiyah, ο οποίος είναι μέλος της ομάδας που έκανε την αρχαιολογική ανακάλυψη. Η ομάδα έρευνας βρήκε επίσης θραύσματα κεραμικών που συνάδουν με την περίοδο κατά την οποία έλαβε χώρα η μάχη. Ο Τζοτέρι δήλωσε ότι οι Ιρακινοί της γενιάς του, οι οποίοι μεγάλωσαν υπό την κυριαρχία του Σαντάμ Χουσεΐν, γνώριζαν όλοι τη μάχη με κάθε λεπτομέρεια, μέχρι και τα ονόματα των στρατηγών και των δύο πλευρών.
Η μάχη εκείνη την εποχή είχε πολιτική χροιά, το Ιράκ βρισκόταν σε έναν καταστροφικό πόλεμο με το Ιράν κατά το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του 1980. Ο Σαντάμ επισήμανε τη μάχη της Καντισίγια ως προάγγελο νίκης για το Ιράκ. Όπως τα περισσότερα παιδιά που μεγάλωναν εκείνη την εποχή, ο Τζοτέρι είπε ότι είχε παρακολουθήσει μια δημοφιλή ταινία για τη μάχη πολλές φορές, καθώς ήταν προβαλλόταν τακτικά στην τηλεόραση.
Στη μετά τον Σαντάμ εποχή, η Αλ-Καντισίγια έχει γίνει κάτι σαν πολιτικό τεστ. Οι απόψεις των Ιρακινών για τη μάχη ποικίλλουν ανάλογα με τα αισθήματά τους απέναντι στο Ιράν, το οποίο έχει επεκτείνει την επιρροή του στη χώρα μετά την εισβολή στο Ιράκ υπό την ηγεσία των ΗΠΑ το 2003 που ανέτρεψε τον Σαντάμ.
«Υπάρχει κάποιο πολιτικό και θρησκευτικό πλαίσιο σε αυτή τη μάχη, επειδή τώρα, φυσικά, έχουμε θρησκευτικές, εθνοτικές και πολιτικές διαφορές στο Ιράκ και διαβάζουμε ή βλέπουμε τα πάντα με βάση τις ... διαφορές μας», δήλωσε ο Τζοτέρι. «Όλοι συμφωνούμε ότι πρόκειται για μια πολύ σημαντική μάχη, μια αποφασιστική μάχη, και όλοι το γνωρίζουμε» πρόσθεσε.
Η ομάδα αρχαιολόγων σχεδιάζει να ξεκινήσει ανασκαφές στην περιοχή το επόμενο έτος, δήλωσε ο Τζοτέρι. Η ανακάλυψη εντάσσεται στο πλαίσιο ενός ευρύτερου προγράμματος που ξεκίνησε το 2015 για την καταγραφή των αρχαιολογικών χώρων που απειλούνται με εξαφάνιση στην περιοχή.
Έρχεται επίσης σε μια περίοδο αναζωπύρωσης της αρχαιολογίας στο Ιράκ, μια χώρα που συχνά αναφέρεται ως το «λίκνο του πολιτισμού», αλλά όπου η αρχαιολογική εξερεύνηση εμποδίστηκε από δεκαετίες συγκρούσεων που σταμάτησαν τις ανασκαφές και οδήγησαν στη λεηλασία δεκάδων χιλιάδων αντικειμένων.
Με πληροφορίες από Associated Press
