Πώς θα ήταν το αφρικανικό στιλ στον 21ο αιώνα, αν είχε μείνει ανέπαφο από το επιδραστικό πέρασμα της αποικιοκρατίας; Αυτό είναι το ερώτημα που καθοδηγεί το δημιουργικό όραμα του νοτιοαφρικανού σχεδιαστή μόδας Laduma Ngxokolo, που εμπνεόμενος από την κουλτούρα της φυλής Xhosa -από την οποία προέρχεται- δημιούργησε ένα κομψό νεσεσέρ περιτομής. Στόχος του ήταν να συνδυάσει τα έθιμα της φυλής του με τις επιταγές της σύγχρονης ιατρικής, για να τιμήσει τις παραδόσεις, ωστόσο, τηρώντας τους κανονισμούς υγιεινής και κάνοντας ασφαλέστερη αυτή την τελετουργική πρακτική.
Μένοντας πιστός στη χρωματική παλέτα και τους συμβολισμούς της φυλής του, ο σχεδιαστής μόδας, μέχρι σήμερα δημιουργούσε μοντέρνα πλεκτά, ως τμήμα της σύγχρονης σειράς ενδυμάτων που φέρουν την υπογραφή του. Μέχρι τώρα, η δουλειά του αντανακλούσε τον ενθουσιασμό που του προκαλούσε το παραδοσιακό ταξίδι της φυλής του στην ενηλικίωση, εστιάζοντας στην επίσημη ενδυμασία των amakrwala. Έτσι, ονομάζονται οι άντρες που έχουν ολοκληρώσει την τελετουργική διαδικασία μύησης της φυλής και για περίπου 6 μήνες οφείλουν να φορούν συγκεκριμένα ρούχα.
Μέσα στο διακοσμημένο με χάντρες και σχεδιασμένο με αδρές γραμμές νεσεσέρ υπάρχει απολυμαντικό, αντισηπτικές αλοιφές και επίδεσμοι, συσκευασμένα, με τέτοιο τρόπο, ώστε να γίνουν αποδεκτά από τους αυστηρούς θεματοφύλακες της αφρικανικής παράδοσης.
Αυτού του είδους η αισθητική τον βοήθησε ήδη από τα πρώτα του βήματα, όταν το 2011 λανσάρισε την κολεξιόν του, με τίτλο MaXhosa. Η συγκεκριμένη σειρά τον έκανε γνωστό πέρα από τα όρια της πατρίδας του, στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιαπωνία. Η απήχηση των ρούχων που σχεδίαζε συνοδεύτηκε από μια σειρά βραβείων, ενώ κέντρισε και το ενδιαφέρον της Beyoncé.
Ωστόσο, φέτος εργάζεται με πάθος πάνω σε ένα διαφορετικό μεγάλο πρότζεκτ για λογαριασμό της Σχολής Καλών Τεχνών του Λονδίνου, ένα πρότζεκτ βαθιά επηρεασμένο από αυτό καθεαυτό το τελετουργικό περιτομής της φυλής του.
«Ήθελα να κάνω κάτι που να έχει πραγματικό νόημα, που να μην περιορίζεται μόνο από το design, αλλά να εκπέμπει και ένα μήνυμα κοινωνικής ευθύνης. Ένιωθα ότι όφειλα να δημιουργήσω κάτι ως μέλος της φυλής, ως κάποιος που ξέρει τα ήθη και τα έθιμα της», δήλωσε ο 29χρονος σχεδιαστής.
Γιατί, όμως, το λέει αυτό; Διότι ο Ngxokolo κατάγεται από το Eastern Cape, μια επαρχία της Νότιας Αφρικής που μετρά πολλούς θανάτους ανδρών από το τελετουργικό της περιτομής. Γι’ αυτό τον λόγο, ο ίδιος δημιούργησε μία κομψή εργαλειοθήκη, με σχέδια και χρώματα κοντά στην κουλτούρα της φυλής, η οποία διαθέτει όλα εκείνα τα σύνεργα που θα χρειαστεί ο αρχηγός της για να προχωρήσει με ασφάλεια στη διαδικασία της περιτομής.
Μέσα στο διακοσμημένο με χάντρες και σχεδιασμένο με αδρές γραμμές νεσεσέρ υπάρχει απολυμαντικό, αντισηπτικές αλοιφές και επίδεσμοι, συσκευασμένα, με τέτοιο τρόπο, ώστε να γίνουν αποδεκτά από τους αυστηρούς θεματοφύλακες της αφρικανικής παράδοσης.
Ακόμη κι αν αυτές οι κινήσεις θεωρούνται αυτονόητες, δεν είναι. Γι’ αυτό και ο Ngxokolo έχει επιμεληθεί και μια σειρά ενημερωτικών φυλλαδίων με απλά γραφικά, τα οποία παρέχουν οδηγίες ακόμη και για το πλύσιμο των χεριών. Όπως εξηγεί, γνωρίζει ότι το τσαντάκι με το περιεχόμενο του δεν πρόκειται να επισπεύσει τον χρόνο επούλωσης, αλλά τουλάχιστον θα θωρακίσει το κομμάτι της υγιεινής και θα μειώσει τον κίνδυνο να μολυνθεί ένας νέος άνθρωπος με HIV.
Κάθε χρόνο, εκατοντάδες έφηβων αγοριών εγκαταλείπουν την πατρική εστία «για να πάνε στα βουνά να γίνουν άντρες». Εκεί, συγκεντρωμένοι σε στρατόπεδα, περνούν εβδομάδες, ζώντας υπό άκρα μυστικότητα, μακριά από τα βλέμματα των υπόλοιπων μελών της φυλής. Όμως, εδώ και χρόνια, αυτή η πρακτική έχει σημαδευτεί από θανάτους, που προκαλούνται από τις σοβαρότατες μολύνσεις. Κατά τη διάρκεια των ετών 2006 – 2013, μόνο η επαρχία του Eastern Cape έστειλε στο νοσοκομείο 5035 άντρες που είχαν υποστεί τις δοκιμασίες της τελετής μύησης. Εκεί βρέθηκαν πάσχοντας από σηψαιμία, αφυδάτωση, γάγγραινα, ενώ σύμφωνα με μελέτη του συμβουλίου Ανθρωπιστικών Επιστημών και Ερευνών κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου πέθαναν 453 άντρες.
Όσο περνάει ο καιρός, το εν λόγω έθιμο γίνεται όλο και πιο επικίνδυνο, χάρη στη λειτουργία παράνομων σχολείων, που κατηχούν νεαρά αγόρια, ενώ αρκετές είναι και οι περιπτώσεις απαγωγών. Παρά τις κυβερνητικές προσπάθειες να τεθούν υπό έλεγχο αυτού του είδους οι πρακτικές, σύμφωνα με τη μελέτη, πρόκειται για παρεμβάσεις που αντιμετωπίζονται εχθρικά, ως οργανωμένη υπονόμευση των παραδόσεων της Νότιας Αφρικής. Ωστόσο, ο νεαρός σχεδιαστής ακόμη αισιοδοξεί ότι θα μπορέσει να συνεργαστεί με τους αρχηγούς της φυλής, καθώς και με το υπουργείο Υγείας της χώρας, προκειμένου το πρότζεκτ του να αποτρέψει άλλους θανάτους και σοβαρές σωματικές βλάβες, ως θλιβερές συνέπειες μιας απάνθρωπης παράδοσης.
Με στοιχεία από το Quartz
σχόλια