Ο Ezra Klein, το Ισραήλ και η μεταστροφή των Δημοκρατικών ελίτ στις ΗΠΑ
Ο Έζρα Κλάιν, σχολιαστής των New York Times, αμφισβητεί στα πρόσφατα γραπτά του τη φιλοϊσραηλινή συναίνεση που επικρατούσε επί μακρόν μεταξύ των αμερικανοεβραϊκών ελίτ. Η άνοδος των προοδευτικών εβραϊκών φωνών, ιδίως μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023, προμηνύει κατά τη γνώμη του την πιθανότητα μιας νέας προσέγγισης, ή ακόμη και μιας ουσιαστικής αλλαγής στην αμερικανική εξωτερική πολιτική έναντι του Ισραήλ, τη στιγμή που ηγετικές φυσιογνωμίες του Δημοκρατικού Κόμματος αρχίζουν να αντιτίθενται ανοιχτά σε αυτήν.
Gildas Le Dem
Orient XXI - 04.06.2026
Ανεξάρτητος δημοσιογράφος. Έχει εργαστεί στο μηνιαίο έντυπο Têtu και συνεργάζεται με το περιοδικό Regards. Είναι επίσης ο μεταφραστής (στα γαλλικά) του βιβλίου της Τζούντιθ Μπάτλερ Προς τη συμβίωση. Εβραϊκότητα και κριτική του σιωνισμού (Fayard, 2013).
Ο Έζρα Κλάιν, σχολιαστής των New York Times και παρουσιαστής ενός βίντεο-μπλογκ που φιλοξενείται από την ίδια εφημερίδα (The Ezra Klein Show), είναι αναμφίβολα μία από τις φωνές με τη μεγαλύτερη επιρροή στο κατεστημένο των Δημοκρατικών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Γεννημένος το 1984 στην Καλιφόρνια, προέρχεται από μια εβραϊκή οικογένεια διανοουμένων, με μητέρα καλλιτέχνιδα και πατέρα πανεπιστημιακό καθηγητή. Εδώ και δύο δεκαετίες, μέσα από τα διαδοχικά του μπλογκ, αποτελεί κεντρικό πρόσωπο στην αναδιαμόρφωση του πολιτικού σχολιασμού. Σε αυτόν τον δημοσιογράφο, για παράδειγμα, η Χίλαρι Κλίντον και ο Μπαράκ Ομπάμα είχαν παραχωρήσει αποκλειστικές συνεντεύξεις το 2016-2017 –εκείνη για την ήττα της από τον Ντόναλντ Τραμπ και εκείνος για τον απολογισμό της θητείας του.
Αλλά είναι επίσης αυτός που, σε ένα ηχηρό εντιτόριαλ —και μάλιστα την ίδια στιγμή που η κυβέρνηση Μπάιντεν τού είχε προσφέρει προνομιακή πρόσβαση σε στρατηγικές συναντήσεις για την προετοιμασία της εκστρατείας του 2024— είχε εκφράσει τον σκεπτικισμό του για την υποψηφιότητα του απερχόμενου προέδρου. Άνοιξε έτσι τον δρόμο για την υποψηφιότητα της Κάμαλα Χάρις ήδη από τον μήνα Φεβρουάριο του 2024.
Ένας νέος μακαρθισμός που δεν γίνεται εύκολα δεκτός
Αν και είναι γνωστός για το οξύ του ύφος, ο σχολιαστής και μπλόγκερ των New York Times δεν είχε ποτέ απομακρυνθεί ιδιαίτερα από τη γραμμή του Δημοκρατικού Κόμματος. Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών, και ακόμη πιο ειδικά το ισραηλοπαλαιστινιακό ζήτημα.
Τον Ιούλιο του 2025, μετά τη νίκη του Ζοράν Μαμντάνι στις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών στη Νέα Υόρκη, ο Έζρα Κλάιν δημοσιεύει ένα κύριο άρθρο με τίτλο Γιατί οι Αμερικανοί Εβραίοι δεν καταλαβαίνουν πλέον ο ένας τον άλλον (Why American Jews No Longer Understand One Another). Στο άρθρο αυτό αποτυπώνει τη μεταστροφή ενός όλο και πιο σημαντικού μέρους των Δημοκρατικών ελίτ στα μέσα ενημέρωσης, οι οποίες, είτε πρόκειται για Εβραίους είτε όχι, παλαιότερα ήταν ευθυγραμμισμένες με τις φιλοϊσραηλινές θέσεις.
Πράγματι, αν σύμφωνα με τον Έζρα Κλάιν είχε εδραιωθεί πριν από τις 7 Οκτωβρίου 2023 ένα είδος ιστορικής συναίνεσης ή συμβιβασμού μεταξύ των Αμερικανοεβραίων, που συνδύαζε την προσήλωση στον πολιτικό φιλελευθερισμό με την αφοσίωση στον σιωνισμό, οι εντάσεις ανάμεσα στον φιλελευθερισμό και τον επεκτατισμό, καθώς και ανάμεσα στο προοδευτικό ιδεώδες και την αποικιακή πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή, μοιάζουν να έχουν γίνει πλέον ανυπέρβλητες.
Η καταστολή των φιλοπαλαιστινιακών φοιτητικών κινημάτων από τα τέλη του 2023, αλλά και το πραγματικό κυνηγι μαγισσών που επέβαλε η κυβέρνηση Τραμπ εναντίον πανεπιστημιακών καθηγητών και διανοουμένων, οδηγούν στη διαπίστωση μιας επιστροφής του μακαρθισμού. Η κατηγορία του αντισημιτισμού, η οποία συνδέεται και εξομοιώνεται με την κριτική προς το Ισραήλ, ιδίως απέναντι σε επικριτικούς Εβραίους διανοούμενους όπως η Τζούντιθ Μπάτλερ, λειτουργεί στις Ηνωμένες Πολιτείες ως πραγματικό όπλο.
Η υποστήριξη των νεαρών Εβραίων προς τον Ζοράν Μαμντάνι
Από την άλλη πλευρά, για τον δημοσιογράφο, το δίλημμα έχει στην πραγματικότητα ήδη απαντηθεί ανάμεσα στους Αμερικανοεβραίους, τουλάχιστον μεταξύ των νεότερων, πολλοί από τους οποίους έχουν κινητοποιηθεί υπέρ του Ζοράν Μαμντάνι: "Πολλοί νεαροί Εβραίοι που γνωρίζω ψήφισαν τον Μαμντάνι. Δεν τον φοβούνται. Αυτό που τρέμουν είναι ένα μέλλον όπου το Ισραήλ θα είναι ένα κράτος απαρτχάιντ, το οποίο θα κυβερνά πάνω στα ερείπια της Γάζας και στα μπαντουστάν της Δυτικής Όχθης. Φοβούνται τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει αυτό στην αντιεβραϊκή βία ανά τον κόσμο. Φοβούνται τον αντίκτυπο που θα έχει —και έχει ήδη— στο ίδιο το νόημα της εβραϊκής ταυτότητας. Η προσήλωσή τους στα θεμελιώδη ιδεώδη του φιλελευθερισμού είναι ισχυρότερη από τον δεσμό τους με αυτό που έχει γίνει πλέον το Ισραήλ".
Αν και ένα exit poll του CNN αποκάλυπτε ότι μόλις το ένα τρίτο των Εβραίων ψηφοφόρων (32%) είχε στηρίξει τότε τον νέο δήμαρχο της Νέας Υόρκης, μια κοινή μελέτη των Zenith Research και Public Progress που πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2025 έδειχνε ότι η αναλογία αντιστρεφόταν ανάλογα με την ηλικία, καθώς περισσότερα από τα δύο τρίτα (67%) των Εβραίων της Νέας Υόρκης κάτω των 40 ετών σχεδίαζαν να ψηφίσουν τον Μαμντάνι.
Τέλος, μια μελέτη του Σάμιουελ Τζ. Έιμπραμς για το American Enterprise Institute, αν και πολύ επικριτική —έως και εχθρική— απέναντι σε αυτούς τους αριστερούς Αμερικανοεβραίους ψηφοφόρους, έδειξε ότι αν και στράφηκαν προς την υποψηφιότητά του, δεν απαρνούνταν εντούτοις την εβραϊκή παράδοση και ιστορία. Αυτές οι εβραϊκές αξίες φέρεται να επαναδιατυπώνονται με την έννοια μιας οικουμενικής ηθικής: "[αυτές] βρίσκουν ανταπόκριση στους νεαρούς Εβραίους που ερμηνεύουν πλέον το tikkoun olam —την εβραϊκή υποχρέωση για την "αναμόρφωση του κόσμου" — υπό το πρίσμα της κοινωνικής δικαιοσύνης. Υπό αυτή την οπτική γωνία, η εναντίωση στη συστημική αδικία δεν επιτρέπεται απλώς από τον ιουδαϊσμό, αλλά αποτελεί απαίτηση".
"Από τον ποταμό μέχρι τη θάλασσα", ένα μόνο κράτος για όλους
Η μεταστροφή αυτή ξεπερνά τις εκλογές της Νέας Υόρκης. Από τις 7 Οκτωβρίου 2023, εμβληματικές προσωπικότητες της εβραϊκής πνευματικής, καλλιτεχνικής και πολιτικής ζωής ακολούθησαν τα βήματα και τα αιτήματα της νεολαίας. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Τόνι Κούσνερ. Ο παγκοσμίου φήμης Εβραίος, γκέι και Νεοϋορκέζος θεατρικός συγγραφέας, γεννημένος το 1956 και δημιουργός ιδίως του Angels in America, παρέσυρε μαζί του 350 προοδευτικούς ραβίνους και εξασφάλισε τις υπογραφές του ηθοποιού Χοακίν Φίνιξ, του σκηνοθέτη Τζόναθαν Γκλέιζερ και της Εβραίας αντικαπιταλίστριας διανοούμενης Ναόμι Κλάιν για τη δημοσίευση ενός ολοσέλιδου άρθρου παρέμβασης στους New York Times της 13ης Φεβρουαρίου 2025, το οποίο κατήγγειλε την "εθνοκάθαρση" στη Γάζα. Ως μακροχρόνιος υποστηρικτής της οργάνωσης Jewish for Peace, ο ίδιος ο Τόνι Κούσνερ δηλώνει πλέον "πιο κοντά" σε θέσεις όπως αυτές του κινήματος Μποϊκοτάζ, Αποεπένδυση, Κυρώσεις (BDS). Έτσι, ο Ρασίντ Χαλίντι, ιστορικός και κάτοχος της έδρας Έντουαρντ Σαΐντ στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, έκανε λόγο για μια "χαμένη μάχη" του φιλοϊσραηλινού κατεστημένου ανάμεσα στους διανοούμενους και, ακόμα περισσότερο, στην αμερικανική αριστερή νεολαία.
Λιγότερο από έναν χρόνο μετά το εντιτόριαλ του, ξανά στους New York Times, μια νέα δημοσίευση του Έζρα Κλάιν έρχεται να ξεκαθαρίσει οριστικά το τοπίο. Σε μια εκπομπή του Απριλίου 2026 με τίτλο "Αντιμέτωποι με την "Πραγματικότητα του Ενός Κράτους" στο Ισραήλ" (Reckoning With Israel’s ‘One-State Reality’), ο δημοσιογράφος φιλοξενεί δύο ερευνητές ειδικούς σε θέματα Μέσης Ανατολής, τον Μαρκ Λιντς και τον Σίμπλεϊ Τελχάμι. Ο Έζρα Κλάιν θέτει ασφαλώς κάποια όρια στον λόγο του, αναγνωρίζοντας το δικαίωμα του Ισραήλ στην ασφάλειά του μετά τις 7 Οκτωβρίου, σε σημείο μάλιστα να δικαιολογεί την επίθεση εναντίον της Χεζμπολάχ. Εντούτοις, σπάει το κατεστημένο δόγμα αναγνωρίζοντας την πολιτική αξία του συνθήματος πίσω από το οποίο συσπειρώθηκαν, το 2023-2024, οι νεαροί Αμερικανοί φοιτητές που διαδήλωναν, και ανάμεσά τους πολλοί Εβραίοι φοιτητές: "From the river to the sea".
"Από τον ποταμό μέχρι τη θάλασσα", από τον Ιορδάνη έως τη Μεσόγειο, επομένως. Η διατύπωση αυτή μπορεί να εκπλήσσει ή να φαίνεται προκλητική στο στόμα ενός Εβραίου αρθρογράφου που ποτέ δεν είχε πάρει ουσιαστικά αποστάσεις από τις θέσεις των ηγετών του Δημοκρατικού Κόμματος. Φυσικά, ο Έζρα Κλάιν δεν σκοπεύει να καλέσει για την ίδρυση ενός παλαιστινιακού κράτους που θα αποκλείει τους εβραϊκούς πληθυσμούς. Αντίθετα, επιδιώκει να αναγνωρίσει, όπως κάνουν και οι καθηγητές πολιτικής επιστήμης με τους οποίους συνομιλεί εδώ, μια πραγματικότητα πλέον σχεδόν αναμφισβήτητη: από τον Ιορδάνη μέχρι τη Μεσόγειο, οι πληθυσμοί (Εβραίοι και Άραβες) υπόκεινται, de facto, στο καθεστώς ενός και μόνο κράτους. Όμως, το κράτος αυτό είναι δομημένο πάνω σε μια εθνοθρησκευτική βάση που δεν αναγνωρίζει την πιθανότητα ενός παλαιστινιακού κράτους και αποικίζει τον χώρο που θα μπορούσε να είχε χρησιμεύσει ως εδαφική βάση για την Παλαιστίνη.
Ο Κλάιν επιδιώκει με αυτόν τον τρόπο να ανοίξει ξανά τη συζήτηση για τη λύση του "ενός κράτους". Επικαλείται το έργο των Μάικλ Μπάρνετ, Νέιθαν Μπράουν, Μαρκ Λιντς και Σίμπλεϊ Τελχάμι, το οποίο εκδόθηκε από τις πανεπιστημιακές εκδόσεις του Κορνέλ με τον τίτλο The One State Reality: "Η Παλαιστίνη δεν είναι ένα κράτος υπό διαμόρφωση, και το Ισραήλ δεν είναι ένα δημοκρατικό κράτος που κατέχει συμπτωματικά ένα παλαιστινιακό έδαφος. Ολόκληρη η επικράτεια που βρίσκεται δυτικά του Ιορδάνη ποταμού αποτελεί εδώ και καιρό ένα ενιαίο κράτος υπό ισραηλινή κυριαρχία, όπου η γη και οι άνθρωποι υπόκεινται σε ριζικά διαφορετικά νομικά καθεστώτα, και όπου οι Παλαιστίνιοι αντιμετωπίζονται συστηματικά ως μια κατώτερη κάστα".
Από εκεί και πέρα, το ζήτημα είναι να μάθουμε αν είναι ακόμα εφικτό να μετατραπεί ένα εθνικό κράτος, το οποίο βασίζεται σε μια εθνοθρησκευτική βάση και στην κυριαρχία ενός πληθυσμού πάνω σε έναν άλλον, σε ένα διεθνικό κράτος με ομοσπονδιακές βάσεις και κοινωνική δικαιοσύνη, που θα αναγνωρίζει ίσα δικαιώματα για όλους. Και αν αυτή η διατύπωση του προβλήματος μπορούσε να θεωρηθεί αμφιλεγόμενη πριν από τις 7 Οκτωβρίου 2023, τα γεγονότα που μεσολάβησαν έκτοτε, με πρώτα απ' όλα την κατοχή και τη γενοκτονία που διαπράττεται στη Γάζα, την κατέστησαν μια αναμφισβήτητη πραγματικότητα.
Όχι όπλα για το Τελ Αβίβ
Είναι προφανώς πολύ νωρίς για να γνωρίζουμε αν η θέση του Έζρα Κλάιν, όσο κι αν έχει κεντρική σημασία για τον πνευματικό, δημοσιογραφικό και πολιτικό κόσμο, αποτελεί σημείο καμπής. Ωστόσο, η συζήτηση αυτή έχει ριζικές συνέπειες για την αμερικανική εξωτερική πολιτική και τις σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με το ισραηλινό κράτος, τον εξοπλισμό του και τη χρηματοδότησή του. Η τάση αυτή διαπερνά το Δημοκρατικό Κόμμα, και όχι μόνο στους κόλπους της σοσιαλιστικής του πτέρυγας. Πέρα από το ζήτημα της χρηματοδότησης του Ισραήλ, οι ίδιες οι θέσεις του κόμματος σχετικά με τη βία που ασκείται εις βάρος των Παλαιστινίων τέθηκαν επίσημα προς συζήτηση από την Εθνική Επιτροπή των Δημοκρατικών που συνεδρίασε στη Νέα Ορλεάνη τον Απρίλιο του 2026. Η πρόταση της Άλισον Μίνερλι για εμπάργκο όπλων προς το Ισραήλ ασφαλώς απορρίφθηκε, όμως οι αλλαγές στην κοινή γνώμη, όπως και στον κόσμο των διανοουμένων και των μέσων ενημέρωσης, ασκούν σημαντική πίεση.
Στη Γερουσία, όταν ο Μπέρνι Σάντερς, ηγετική φυσιογνωμία της αριστερής πτέρυγας των Δημοκρατικών και εβραϊκής καταγωγής, τάχθηκε κατά μιας νέας πώλησης όπλων στο Ισραήλ, άλλα 39 μέλη της ομάδας των Δημοκρατικών στη Γερουσία συντάχθηκαν με την ψήφο του, έναντι 14 τον μήνα Απρίλιο του 2025. Ο γερουσιαστής του Βερμόντ συγκέντρωσε γύρω του πολύ περισσότερες ψήφους (40 έναντι 7) από τον επικεφαλής της μειοψηφίας Τσακ Σούμερ, ο οποίος συνηγορούσε υπέρ των πωλήσεων όπλων. Ασφαλώς, σε αυτό το ζήτημα εξωτερικής πολιτικής είναι ευκολότερο για τους Δημοκρατικούς να κρατούν μια τέτοια στάση όταν βρίσκονται στην αντιπολίτευση, όμως η εξέλιξη είναι ολοφάνερη. Επίσης, ο Ραμ Εμάνουελ, πρώην δήμαρχος του Σικάγου και πρώτος προσωπάρχης του Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος είχε πρωτοστατήσει στη χρηματοδότηση του "Σιδηρού Θόλου", δηλώνει πλέον αντίθετος σε οποιαδήποτε χρηματοδότηση των ισραηλινών αμυντικών συστημάτων.
Στις 7 Απριλίου, κατά τη διάρκεια ενός φόρουμ που συγκέντρωσε τα μέλη των Δημοκρατικών Σοσιαλιστών της Αμερικής στη Νέα Υόρκη (NYC-DSA), η εκπρόσωπος της Βουλής για την πολιτεία της Νέας Υόρκης Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ (AOC) τάχθηκε από την πλευρά της υπέρ ενός εμπάργκο σε κάθε είδους όπλα με προορισμό το Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένων επομένως και των αμυντικών όπλων που είναι απαραίτητα για τον "Σιδηρό Θόλο". Αν η θέση της εκλεγμένης Δημοκρατικής για το Ισραήλ συγκεντρώνει σήμερα τόσο μεγάλη προσοχή, είναι επειδή αποτελεί πιθανή υποψήφια για την προεδρία και θα μπορούσε να συσπειρώσει την αριστερά το 2028.
Το lobbying της Aipac στο στόχαστρο
Η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ τάχθηκε επίσης κατά οποιασδήποτε χρηματοδότησης της προεκλογικής εκστρατείας για τις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών από επιτροπές εταιρειών πολιτικής δράσης (PACs), και πιο συγκεκριμένα από το American Israel Public Affairs Committee (Aipac). Η Aipac είναι ένα ισχυρό λόμπι που στοχεύει στην προώθηση των ισραηλινών συμφερόντων στους υποψηφίους· διεκδικεί περισσότερα από 5 εκατομμύρια μέλη, καθώς και τη στήριξη περισσότερων από 70 σιωνιστικών οργανώσεων, και χαίρει της εκτίμησης του Λικούντ και της ισραηλινής ακροδεξιάς. Μέχρι πρότινος, η δύναμη που είχε να βλάψει υποψηφίους προκαλούσε φόβο, τόσο για το ρεπουμπλικανικό όσο και για το δημοκρατικό κατεστημένο.
Μόλις πριν από μερικά χρόνια, η Aipac και οι κατηγορίες της περί αντισημιτισμού μπορούσαν να φράξουν τον δρόμο σε υποψηφίους. Αντίθετα, τώρα είναι εκπρόσωποι του δημοκρατικού κατεστημένου που βρίσκονται υπό απειλή από τις υποψηφιότητες του Άμπντουλ Ελ-Σαγέντ (στο Μίσιγκαν) και του Σαϊκάτ Τσακραμπάρτι (στην Καλιφόρνια, και πιο συγκεκριμένα στην εκλογική περιφέρεια που κατείχε παλαιότερα η Νάνσι Πελόζι, πρώην πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων) για τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου 2026. Όμως, τόσο ο πρώτος, πρώην σύμβουλος του Μπέρνι Σάντερς, όσο και ο δεύτερος, πρώην στρατηγικός αναλυτής της Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, αρνούνται να ταχθούν υπέρ της παράδοσης όπλων, είτε επιθετικών είτε αμυντικών, στο ισραηλινό καθεστώς.
Αυτοί οι νέοι υποψήφιοι —καθώς και ο αριστερός ινφλουένσερ και ποντκάστερ Χασάν Πάικερ— υιοθετούν πολύ κλασικές θέσεις μάχης σχετικά με τα δικαιώματα στη δημόσια υγεία, τη στέγαση και τις μεταφορές. Ωστόσο, τις συνδέουν με αναδυόμενες μορφές ριζοσπαστικότητας, όπως ο αγώνας ενάντια στις αυθαιρεσίες της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE), τα δικαιώματα των τρανς ατόμων που δέχονται επίθεση από την κυβέρνηση Τραμπ, καθώς και με αντι-εθνοτικές θέσεις ενάντια στο ισραηλινό καθεστώς. Νέες προσωπικότητες αναδύονται με αυτόν τον τρόπο. Υποψήφιος για τη Γερουσία στο Μέιν, ο Γκράχαμ Πλάτνερ, μια φιγούρα της working class σε μια αγροτική πολιτεία και βετεράνος του πολέμου του Ιράκ το 2003, τάσσεται κατά οποιασδήποτε χρηματοδότησης από την Aipac. Μιλά ανοιχτά για γενοκτονία στη Γάζα και καλεί για τον τερματισμό των επιθέσεων τόσο στο Λίβανο όσο, φυσικά, και στο Ιράν. Από περιθωριακό, το ισραηλοπαλαιστινιακό ζήτημα έχει γίνει πλέον κεντρικό.
Αν ο αιγυπτιακής καταγωγής γιατρός Άμπντουλ Ελ-Σαγέντ κέρδιζε, για παράδειγμα, το Μίσιγκαν, η μεταστροφή θα ήταν σημαντική. Πρόκειται πράγματι για μια εργατική πολιτεία την οποία είχε κερδίσει ο Ντόναλντ Τραμπ στις προεδρικές εκλογές του 2016 και του 2024, και όπου η Κάμαλα Χάρις ηττήθηκε το 2024, κυρίως επειδή δεν είχε ταχθεί κατά της γενοκτονίας στη Γάζα (σύμφωνα με εσωτερική έκθεση του Δημοκρατικού Κόμματος). Η μεταστροφή αυτή θα σήμαινε ότι οι νέες συμμαχίες που καθοδηγούνται από αυτούς τους αντισυστημικούς Δημοκρατικούς υποψηφίους δεν αποτελούν ίδιον μιας εκλογικής κοινωνιολογίας που περιορίζεται μόνο στη Νέα Υόρκη. Θα σηματοδοτούσε τα πρώτα σημάδια μιας πιθανής αλλαγής στην αμερικανική εξωτερική πολιτική στη Μέση Ανατολή.