1.

«Μετά την πρόβα» και «Περσόνα» του Μπέργκμαν σε σκηνοθεσία Ίβο βαν Χόβε, στο Φεστιβάλ Αθηνών

Ο εξηντάχρονος Βέλγος σκηνοθέτης, ίσως ο πιο επιτυχημένος παγκοσμίως αυτή τη στιγμή, τρέφει μεγάλο έρωτα για τον Μπέργκμαν, τα σενάρια του οποίου έχει μεταφέρει κατ' επανάληψη στη σκηνή. Στο συναρπαστικό δίπτυχο που παρουσίασε το καλοκαίρι στο Φεστιβάλ Αθηνών απέδειξε την απλότητα και το βάθος της μεγαλοφυΐας του.

 

«Γίνεται να είσαι δυο διαφορετικοί άνθρωποι ταυτόχρονα;» αναρωτιόταν ο Μπέργκμαν και ο βαν Χόβε αναζήτησε τα όρια της προσωπικότητας μέσα από ένα παιχνίδι αντικατοπτρισμών κι εναλλαγής ρόλων.

 

 

 

Οι ερμηνείες των ηθοποιών μάς κατέκτησαν με την ένταση της φυσικότητας, της δύναμης και της εσωτερικότητάς τους. Ένα θέατρο υπαρξιακό, μεταφυσικό, ποιητικό, όπου άνθρωποι και φαντάσματα συνυπήρχαν αβίαστα. Ένας σκηνοθέτης που διαχειρίστηκε «το ανέκφραστο, το τρομακτικό, το επικίνδυνο», παράγοντας μια ουσιαστική θεατρική εμπειρία.

 

Το καλοκαίρι θα έχουμε την τύχη να δούμε νέα δουλειά του Ίβο βαν Χόβε στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.

 

2.

«Εnfant» του Boris Charmatz στο Φεστιβάλ Αθηνών

Φωτο: Borris Brussey
Φωτο: Borris Brussey

 

Αν κι επισήμως η παράσταση αυτή ανήκει στην κατηγορία του «χορού», δεν μπορώ να μην τη συμπεριλάβω εδώ, καθώς συνιστά ένα από τα πιο αριστοτεχνικά και τολμηρά θεάματα που έχω δει γενικότερα. Οι «μικροί» στα χέρια των «μεγάλων». Παιδιά που γίνονται πλαστελίνη στα χέρια των ενηλίκων. Μηχανές –κυριολεκτικές και μεταφορικές– που τα πετούν πέρα δώθε, σαν άψυχες, άβουλες μάζες. Ψυχανάλυση και άγριος εξπρεσιονισμός.

 

Αυτοί που ήμασταν κάποτε κι αυτοί που είμαστε τώρα, αποδέκτες ανομολόγητων ή ασυνείδητων βιαιοπραγιών αλλά και συνεχιστές τους, ανελέητοι απέναντι στα εύθραυστα όντα αυτού του πλανήτη, που όμως κάποτε ξυπνούν κι αρχίζουν να μεγαλώνουν, να διεκδικούν τον χώρο τους, να πειραματίζονται – με ανεξέλεγκτες συνέπειες, συνθέτοντας σταδιακά μια ορδή που παρασύρει τα πάντα, μια σπουδή επάνω στη δυναμική του χάους.

 

Εικόνες λεηλασίας, «Οι συμφορές του πολέμου» του Γκόγια, ο χορός των «Τρωάδων» του Ευριπίδη, ό,τι πιο σκοτεινό κι ασύλληπτο, και ταυτόχρονα μια αριστοτεχνικά σχεδιασμένη επίθεση στις αντιλήψεις περί πολιτικής ορθότητας που διέπουν την εποχή μας, όταν οποιουδήποτε είδους αταξινόμητη επαφή με τα παιδιά θεωρείται κολάσιμη.

 

3.

«Ο αδαής και ο παράφρων» του Τόμας Μπέρνχαρντ σε σκηνοθεσία Γιάννου Περλέγκα

Φωτο: Karol Jarek
Φωτο: Karol Jarek


Τεμαχισμένοι εγκέφαλοι και ανεγκέφαλοι θεατές, η τεχνική του θανάτου και η τέχνη της σκηνής, το εσωτερικό ενός πτώματος και το ψαχνό ενός ρόλου, ο ηθοποιός που ξεκινά αδαής και καταλήγει παράφρων, αιωνίως αναζητώντας να προτάξει μία μέθοδο απέναντι στην τρέλα, όλες αυτές οι παράμετροι αναδείχθηκαν στο έπακρο χάρη στον σκηνοθετικό και υποκριτικό οίστρο του Γιάννου Περλέγκα.


Έχοντας περάσει από πολλά φίλτρα χιούμορ και φαντασίας, ο δυσνόητος λόγος του Μπέρνχαρντ αναδύθηκε στην παράσταση σπαρταριστός, σπινθηροβόλος, σύγχρονος. Ο Δόκτωρ-Περλέγκας αποδείχθηκε ένας ακούραστος κονφερασιέ που «άνοιξε» το κείμενο προς τους θεατές, μετατρέποντας τη διαδικασία της παιχνιδιάρικης ανάγνωσης σε πράξη συλλογική, ευφρόσυνη και πολυεπίπεδη.

 

4.

«Ο ευαγγελισμός της Κασσάνδρας» του Δημήτρη Δημητριάδη σε σκηνοθεσία Θάνου Σαμαρά

Φωτό: Θάνος Σαμαράς
Φωτό: Θάνος Σαμαράς

 

Ως μανιφέστο του πόθου αναδύεται ο μονόλογος του Δημητριάδη κι αυτό το εμπρηστικό κείμενο επέλεξε ο Θάνος Σαμαράς για να κάνει το σαγηνευτικό ντεμπούτο του στον χώρο της σκηνοθεσίας.

 

Ο νεαρός δημιουργός έπλασε ένα σύμπαν εξωπραγματικό και γήινο μαζί, γεμάτο αντανακλάσεις και ποπ αναφορές: η υψηλή αισθητική και το χιούμορ ενώθηκαν αρμονικά για να συνθέσουν ένα χαρμόσυνο ερωτικό κάλεσμα, ενώ η πρωθιέρεια του «ναι», Έλλη Τρίγγου, μας κατέκτησε με την άνεση, την ευελιξία, την απόλυτη αυτοκυριαρχία της.

 

5.

«Ο γυάλινος κόσμος» του Τενεσί Ουίλιαμς, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά

Φωτο: Γκέλυ Καλαμπάκα
Φωτο: Γκέλυ Καλαμπάκα

 

Μια διαφορετική προσέγγιση στο κλασικό και αυτοβιογραφικό έργο του Ουίλιαμς δημιούργησε ο σκηνοθέτης και οι συνεργάτες του, εναρμονίζοντας άψογα τη δραματική με την κωμική διάσταση, έτσι ώστε η μία να εμπεριέχει και ν' αναδεικνύει την άλλη με τρόπο αβίαστο, ερεθιστικό, απολαυστικό, σύγχρονο.

 

Ένα μωσαϊκό αναμνήσεων απλώνεται μέσα στο σκοτάδι, μικρές εστίες φωτός έχουν καταλάβει σαν πυγολαμπίδες τον χώρο, το πάτωμα σκίζεται σαν την καρδιά του Αφηγητή κάθε φορά που θυμάται την άτυχη αδελφή του, ενώ ο ήχος των τακουνιών της Λόρα πάνω στα θραύσματα κρυστάλλων μάς οδηγεί σ' ένα χειροποίητο και τρυφερό σύμπαν, στο εύθραυστο θέατρο της μνήμης. Εξαιρετικές οι ερμηνείες του Χάρη Φραγκούλη ως Τομ και της Μπέττυς Αρβανίτη ως Αμάντας.


Η παράσταση παίζεται στο Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας.

 

6.

«Ο βυσσινόκηπος» του Άντον Τσέχωφ σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη

Φωτο: Ελίνα Γιουνανλή
Φωτο: Ελίνα Γιουνανλή

 

Παρόλη τη μελαγχολία του, το κύκνειο άσμα του μεγάλου Ρώσου δραματουργού είναι μια γλυκόπικρη κωμωδία για την περιπέτεια της απώλειας. Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης αντιλήφθηκε σωστά τη μελωδία του, συντονίστηκε αρμονικά με το νόημα και τους ρυθμούς του, ανέδειξε επίμονα την «υπέροχη φυλακή» ενός μυθοποιημένου παρελθόντος που καθιστά τους ήρωες αιχμάλωτους της νοσταλγίας τους, αδύναμους να επικοινωνήσουν με την πραγματικότητα και να προχωρήσουν μπροστά.


Η παράσταση βρίθει από αγάπη για τους ήρωες του Τσέχωφ και αποδίδει γοητευτικά το τόξο του συναισθηματικού ταξιδιού των ηρώων από την ξεγνοιασιά στον πόνο και από τον πόνο στην ελπίδα για μια νέα αρχή. Μια ιδιαίτερα δουλεμένη και ευαίσθητη δουλειά συνόλου.

 

Η παράσταση παίζεται στο Θέατρο «Δημήτρης Χορν».