Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Η συναρπαστική ιστορία του Γιαννούλη Χαλεπά, του ιδιοφυέστερου Έλληνα γλύπτη που γεννήθηκε σαν σήμερα

Ο καλλιτέχνης που φιλοτέχνησε κορυφαία έργα της ελληνικής γλυπτικής, έζησε τον φθόνο, την ψυχική κατάρρευση και τελικά την καθολική αναγνώριση

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς γεννήθηκε στον Πύργο της Τήνου το 1851 και διαμορφώθηκε μέσα σε μια οικογένεια φημισμένων Τηνίων μαρμαρογλυπτών. Ο πατέρας και ο θείος του διατηρούσαν εργαστήρι μαρμαρογλυπτικής με υποκαταστήματα στη Σμύρνη, στο Βουκουρέστι και στον Πειραιά. Ο πατέρας του τον ξεχώριζε ως πρωτότοκο από τα πέντε αδέλφια του και τον προόριζε ως συνεχιστή της επιχείρησης.

 

Μεγαλώνοντας, θα αγαπήσει το μάρμαρο, όχι σαν το μέσο που θα του αποφέρει χρήματα, αλλά σαν το υλικό που πάνω του θα λαξέψει τις ζωηρές εικόνες του μυαλού του. Η ρήξη με τον πατέρα του ήρθε, αλλά ο Γιαννούλης κατάφερε να πετύχει το στόχο του. Να πάει στο Σχολείον των Τεχνών (την μετέπειτα Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών) με δάσκαλο τον Λεωνίδα Δρόση και από το 1872, με υποτροφία του Ιερού Ιδρύματος Ευαγγελιστρίας Τήνου, να συνεχίσει στην Ακαδημία του Μονάχου. Ο ταλαντούχος νέος εμπνέεται από την ελληνική μυθολογία και την αρχαιότητα και εκθέτει σπουδαία έργα όπως το «παραμύθι της Πεντάμορφης» και ο «Σάτυρος που παίζει με τον Έρωτα».

 

Οι διακρίσεις του ήταν συνεχείς, ωστόσο η διακοπή της υποτροφίας του τον ανάγκασε να επιστρέψει το 1876 στην Αθήνα ανοίγοντας το δικό του εργαστήριο. Σε πολύ λίγες μέρες είχε ήδη δεχθεί παραγγελίες για έργα, ένα από τα οποία ήταν η Κοιμωμένη για τον τάφο της Σοφίας Αφεντάκη στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών. Εκείνη η εποχή ήταν κομβική για τον Γιαννούλη Χαλεπά, ο οποίος είχε γνωρίσει μια συγχωριανή του στην Τήνο, τη Μαριγώ Χριστοδούλου και τη ζήτησε σε γάμο από τους γονείς της. Αυτοί αρνήθηκαν και ο σπουδαίος γλύπτης άρχισε να κλονίζεται ψυχικά. Αρκετοί σήμερα πιστεύουν ότι αυτός ο ανεκπλήρωτος έρωτας ήταν η αρχή της κατάρρευσης του.

 

Η Κοιμωμένη
Η Κοιμωμένη

 

Το 1878 και ενώ έχει γνωρίσει τον φθόνο των Αθηναίων με την Κοιμωμένη, ο Γιαννούλης Χαλεπάς αρχίζει να δείχνει σημάδια ψυχικής ασθένειας καταστρέφοντας τα γλυπτά που δημιουργούσε.

 

Το 1878 και ενώ έχει γνωρίσει τον φθόνο των Αθηναίων με την Κοιμωμένη, ο Γιαννούλης Χαλεπάς αρχίζει να δείχνει σημάδια ψυχικής ασθένειας καταστρέφοντας τα γλυπτά που δημιουργούσε. Για ένα διάστημα και με την προτροπή της οικογένειάς του, θα βρεθεί στην Ιταλία. Η κατάστασή του όμως δεν θα βελτιωθεί και θα επιστρέψει στην Τήνο 10 χρόνια μετά. Το 1888 και μετά από αρκετές κρίσεις και απόπειρες αυτοκτονίας ο γλύπτης θα εγκλεισθεί στο Δημόσιο Ψυχιατρείο Κέρκυρας. Η διάγνωση ήταν άνοια.

 

Το 1901 πεθαίνει ο πατέρας του και η μητέρα του λίγο αργότερα τον έβγαλε από το ψυχιατρείο και ανέλαβε την κηδεμονία του. Θεωρώντας ότι όλα τα δεινά προήλθαν από την ενασχόλησή του με την τέχνη, έκρυβε τα υλικά ή κατέστρεφε κάθε νέα προσπάθεια που ξεκινούσε ο γιος της. Για τους συγχωριανούς ο Γιαννούλης Χαλεπάς θα γίνει ο «τρελός του χωριού». Καθημερινότητά του πλέον ήταν η βοσκή των ζώων και οι δουλειές στους αγρούς. Ο Γιαννούλης Χαλεπάς γίνεται μια απόκοσμη μορφή, ένας άνθρωπος σκιά του εαυτού του, εντελώς αποκομμένος από αυτό που αγαπούσε. Την γλυπτική.

 

 

 

Με το θάνατο της μητέρας του το 1916, ο γλύπτης αφοσιώνεται και πάλι στην τέχνη, αλλά τίποτα δεν θυμίζει τα πρώτα του έργα. Το ύφος του εκείνη την εποχή, όπως αναφέρει η Εθνική Πινακοθήκη, εμφανίζεται ελεύθερο, αυθόρμητο και πηγαίο και επικεντρώνεται στην ουσία των συνθέσεων και όχι στη λεπτομερή επεξεργασία της επιφάνειας, την εκλέπτυνση ή την ωραιοποίηση. Έχοντας αφήσει πίσω τα διδάγματα της Ακαδημίας, μοιάζει σα να δοκιμάζει τις δυνάμεις του, αντλώντας από την περίοδο που ο ίδιος είχε δηλώσει ότι προτιμούσε: την «πριν Φειδίου». Οι μορφές του γίνονται στιβαρές, επιβλητικές, μερικές φορές σχεδόν ιερατικές, εσωστρεφείς και αποτραβηγμένες σε ένα δικό τους κόσμο, και οι συνθέσεις αποτελούνται από όγκους συμπαγείς, χωρίς κενά, κατεργασμένους τόσο, ώστε να τονίζουν τα ουσιαστικά στοιχεία της φόρμας.

 

Το 1930, η ανιψιά του Ειρήνη Χαλεπά τον προτρέπει να εγκατασταθεί στο σπίτι της και ο ιδιοφυής γλύπτης θα βρεθεί στην Αθήνα όπου θα εργαστεί εντατικά. Αγαπημένα θέματα που επαναλαμβάνει είναι η «Μήδεια», ο «Σάτυρος και ο Έρως», το «Παραμύθι της Πεντάμορφης». Τα επόμενα 8 χρόνια έζησε τη δόξα και αναγνωρίστηκε ως ένας ιδιοφυής καλλιτέχνης. Μια ημιπληγία θα νεκρώσει το δεξί του χέρι και λίγο καιρό αργότερα, στις 15 Σεπτεμβρίου του 1938, ο Γιαννούλης Χαλεπάς θα αφήσει την τελευταία του πνοή.

 

Δείτε μερικά από τα σπουδαιότερα έργα του Γιαννούλη Χαλεπά

Το παραμύθι της Πεντάμορφης
Το παραμύθι της Πεντάμορφης
Σάτυρος που παίζει με τον Έρωτα
Σάτυρος που παίζει με τον Έρωτα
Η Μήδεια (III)
Η Μήδεια (III)
Αναπαυομένη, 1931
Αναπαυομένη, 1931
 
 
 
 

 

To άρθρο δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 2014, από την Ανδρονίκη Κολοβού.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Στο σπίτι-μουσείο του Γιαννούλη Χαλεπά
Στον Πύργο της Τήνου
Βόλτα στο Α' Νεκροταφείο με την αρχαιολόγο Πέγκυ Ρίγγα
Ένας επιμορφωτικός περίπατος με αφορμή την ανακοίνωση για τη μεταφορά της «Κοιμωμένης» του Γιαννούλη Χαλεπά, του πιο εμβληματικού έργου της νεοελληνικής γλυπτικής, στην Εθνική Γλυπτοθήκη
Το άγαλμα της «Κοιμωμένης» του Χαλεπά μεταφέρεται στη Γλυπτοθήκη
Στη θέση του πρωτότυπου έργου θα τοποθετηθεί ένα αντίγραφο υψηλών προδιαγραφών.
Τήνος: Μεγάλη η χάρη της
Κι όμως, εδώ η Ορθοδοξία συνυπάρχει με ένα αρχαιοελληνικό πνεύμα σκέψης, ελευθερίας, ηδονών, αποθεωτικού αιγαιοπελαγίτικου φωτός και μιας απολύτως δικής του ενέργειας που θαρρείς ότι εκπέμπει μουσική
Το Τελευταίο Ταξίδι Μέρος Α'
Θάνατος και Ανάσταση. Ένα μεγάλο αφιέρωμα.
26 φωτογραφίες από μνημεία σπουδαίων Ελλήνων στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών
Η Βασιλική Παπακωνσταντίνου παρουσιάζει το πρότζεκτ της "Celebrities" στο LIFO.gr, επειδή στο τέλος, γνωστοί και άγνωστοι, πάνω στην ίδια σκηνή υποκλινόμαστε

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Όταν ο Μένης Κουμανταρέας είχε αφηγηθεί τη ζωή του στη LiFO
«Όταν γράφεις μια ιστορία για την πόλη πρέπει να κοιτάς τους ήρωες από πολύ κοντά και να είσαι αποστασιοποιημένος κιόλας. Η αρχική φωλιά για να τους βρεις είναι πάντα ο εαυτός σου».
Μαργαρίτα Καραπάνου: «Αισθάνομαι ότι ο κόσμος είναι πια χωρίς συμπόνια»
Μια συγκλονιστική συνέντευξη της μεγάλης Ελληνίδας συγγραφέως, που πέθανε σαν σήμερα το 2008
Οι 5 κορυφαίες ηχογραφήσεις της Μαρίας Κάλλας
Σαν σήμερα γεννήθηκε η σημαντικότερη λυρική τραγουδίστρια του 20ού αιώνα
Μηνάς Χατζησάββας: «Να μπορώ να είμαι ευτυχισμένος μέχρι τέλους»
Μικρή αναδρομή στη μεγάλη πορεία του χαρισματικού ηθοποιού, τέσσερα χρόνια μετά τον αιφνίδιο θάνατό του
Η στρατηγική του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι
Αυτό που βασικά ενδιέφερε τον πολυβραβευμένο Ιταλό σκηνοθέτη που πέθανε πέρσι στα 77 του χρόνια ήταν ο άνθρωπος μέσα στη δίνη της Ιστορίας και της πολιτικής, η ψυχή του και οι επιθυμίες του.
41 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου ζωγράφου Τζόρτζιο ντε Κίρικο
Μια δύστροπη και νευρική συνέντευξή του από το 1966, στην οποία μιλάει ελεύθερα, σκληρά, συχνά όμως και με αλήθειες, για τη σύγχρονη ζωγραφική
Ο Λεονάρντο Ντι Κάπριο γίνεται σήμερα 45 και θυμόμαστε 10+1 αγαπημένες ερμηνείες του
Από την προ «Τιτανικού» εποχή μέχρι το (καθυστερημένο) Όσκαρ για το «The Revenant», αυτά είναι τα highlights μιας υπέροχης καριέρας που έχει ακόμα πολλά να δώσει.
Ο πατέρας μου, ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος
Μια παλιότερη συζήτηση με την Έρη Ρίτσου για τις παιδικές της αναμνήσεις, με αφορμή την έκδοση της ποιητικής συλλογής «Υπερώον» του πατέρα της, που πέθανε σαν σήμερα
Κώστας Τσάκωνας: ένας ατόφιος Έλληνας μπουφόνος
Σαν σήμερα, πριν από 4 χρόνια, πέθανε ο κωμικός που έκανε το καλαμπούρι τέχνη ταπεινή και τον πόνο του βορά στις ύαινες των μεσημεριανάδικων
«Ο Κάλβος γεννήθηκε Επτανήσιος, μεγάλωσε ως Ιταλός και πέθανε Έλληνας»
Ο Δημήτρης Αρβανιτάκης, διδάκτωρ Ιστορίας, υπεύθυνος του εκδοτικού προγράμματος του Μουσείου Μπενάκη και των εκδόσεων της βιβλιοθήκης του μουσείου, παραθέτει πολύτιμες γνώσεις γύρω από το πρόσωπο και το έργο του Ανδρέα Κάλβου.
Ο Πιερ Πάολο Παζολίνι μέσα από 10 ταινίες του
Σαν σήμερα πεθαίνει ένας από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες στην ιστορία του κινηματογράφου
Γεώργιος Γκουρτζίεφ: βαθυστόχαστος, πρωτοπόρος διανοητής ή ταλαντούχος παραμυθάς;
Μυστικιστής, φιλόσοφος, πνευματικός δάσκαλος, συγγραφέας, μουσικοσυνθέτης, ταξιδευτής, υπήρξε πνεύμα χαρισματικό που επηρέασε κόσμο. Εβδομήντα χρόνια μετά τον θάνατό του (29/10/1949) πολλά ερωτήματα γι' αυτό τον «γητευτή ψυχών» παραμένουν άλυτα.
27 Οκτωβρίου 1940: Τι συνέβαινε στην Ελλάδα μια μέρα πριν από το «Όχι» του Μεταξά
Θέατρα, Τσελεμεντές, Κύπελλο Πόλεων και γοργές πολεμικές ζυμώσεις: Τα πρωτοσέλιδα και η ύλη των εφημερίδων της εποχής μεταφέρουν το κλίμα της ημέρας
Γερμανός στην Ελλάδα, Έλληνας στη Γερμανία ο Μπουζιάνης υπήρξε η ψυχή του ελληνικού εξπρεσιονισμού
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μουσείου Μπουζιάνη, Φοίβος Κυπραίος, και ο ιστορικός τέχνης Γιώργος Μυλωνάς μιλούν στο LIFO.gr για τον μεγάλο εξπρεσιονιστή που πεθαίνει σαν σήμερα το 1959
Edna St. Vincent Millay: Μια σύντομη ιστορία και επτά ποιήματα
Με αφορμή τον θάνατο της σημαντικής ποιήτριας, σαν σήμερα, στις 19 Οκτωβρίου του 1950, σε ηλικία 58 ετών.
2 σχόλια
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
avatar One Love 14.8.2017 | 11:26
Να προσθεσω οτι η υποτροφια του διακοπηκε με κρυφη μεσολαβηση της οικογενειας του και οχι διοτι δεν απεδιδε...
stevie stevie 16.8.2017 | 23:37
Πολύ σωστό!Αυτό ήθελα να επισημάνω κι εγώ,επειδή φέτος ξεναγηθηκα στο σπιτι του και Μουσείο πια. Οι γονείς του θεωρούσαν οτι δεν έπρεπε να γίνει "φτωχός καλλιτέχνης" και σαμποταριζαν αυτές του τις προσπάθειες.
Επίσης,δεν ήταν ψυχικά ασθενής,τουλάχιστον τόσο όσο χαρακτηρίστηκε,απλώς κάποια δύσκολη περίοδος που περνούσε, χρησιμοποιήθηκε τότε σαν πρόφαση για να τον κλείσουν στο ψυχιατρείο και να εμποδίσουν ουσιαστικά την ενασχόλησή του με την γλυπτική.
Όταν επέστρεψε απ'το ψυχιατρείο χρησιμοποιούσε απομεινάρια άλλων καλλιτεχνών για να φτιάχνει τα έργα του.
Η μητέρα του βέβαια,του τα κατέστρεφε φανατικά.
Στην κηδεία της είπε: Μην στεναχωριέστε,εγώ ζω και θα συνεχίσω το έργο μου.
Ακόμη και η προτομή του δείχνει πόσο βασανισμένη ψυχή ήταν,αλλά παρόλα αυτά δεν το έβαλε κάτω.
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή