Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Ρόμπερτ Φρανκ: Ο μέγας ποιητής και μέγας δημοκράτης του φακού

«Ο Ρόμπερτ Φρανκ φωτογράφησε σκηνές που δεν έχουμε ξαναδεί ποτέ σε φιλμ…» είχε γράψει ο Τζακ Κέρουακ στην εισαγωγή του για το λεύκωμα «The Americans», το κορυφαίο έργο ενός από τους σημαντικότερους φωτογράφους όλων των εποχών που πέθανε χθες στα 94 του
O Ρόμπερτ Φρανκ τον Ιούλιο του 1975. Φωτο: Richard Avedon / © The Richard Avedon Foundation

Γεννημένος στη Ζυρίχη το 1924 από Εβραίους γονείς, ο νεαρός Ρόμπερτ Φρανκ έμαθε την τέχνη του φακού ως μαθητευόμενος σε διάφορους Ελβετούς μάστορες της φωτογραφίας αλλά και του design πριν μεταναστεύσει στη Νέα Υόρκη το 1947 όπου αμέσως έπιασε δουλειά ως φωτογράφος του Harper's Bazaar. Αμέσως όμως σχεδόν βεβαιώθηκε ότι η φωτογραφία μόδας δεν του ταίριαζε και εγκατέλειψε τις ΗΠΑ για να περιπλανηθεί στην Κεντρική και Νότια Αμερική και ακολούθως στην Ευρώπη.

 

Επιστρέφοντας στη Νέα Υόρκη, γρήγορα προσέλκυσε την προσοχή των εικαστικών κύκλων με την φωτογραφική δουλειά του και έμπλεξε φυσιολογικά με την εναλλακτική σκηνή της πόλης, ξενυχτώντας παρέα με επιφανείς Beat ποιητές και ζωγράφους του αφηρημένου εξπρεσιονισμού. Ο κορυφαίος φωτογράφος Γουόκερ Έβανς ήταν συγχρόνως ο μέντορας, ο κολλητός, ο συνταξιδιώτης και κάποιες φορές ο εργοδότης του.

 

Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Μικ Τζάγκερ είχε αναγνωρίσει την αξία της ταινίας αλλά είχε πει στον Φρανκ ότι αν «η ταινία προβληθεί στην Αμερική, δεν θα μας αφήσουν να πατήσουμε ποτέ ξανά το πόδι μας εκεί».

 

Την άνοιξη του 1955, κατόπιν αίτησης την οποία είχε συντάξει ο Έβανς, ο Φρανκ έλαβε υποτροφία από το ίδρυμα Guggenheim για να ολοκληρώσει ένα πρότζεκτ το οποίο αόριστα περιέγραφε με τη φράση «φωτογραφίζοντας την Αμερική». Όπως έγραφε ο Έβανς μάλλον στην αίτηση που υπέγραφε ο Φρανκ, αυτό που είχε στο μυαλό του ο φωτογράφος ήταν «η παρατήρηση και η καταγραφή αυτού που μπορεί να δει ένας πολιτογραφημένος Αμερικανός στις Ηνωμένες Πολιτείες... μια κωμόπολη τη νύχτα, ένα πάρκινγκ, ένα σουπερμάρκετ, μια λεωφόρο, τον άνθρωπο που έχει τρία αυτοκίνητα και τον άνθρωπο που δεν έχει κανένα».

 

Robert Frank, Parade - Hoboken, New Jersey, 1955
Robert Frank, Parade - Hoboken, New Jersey, 1955

 

Το αποτέλεσμα ήταν οι συγκλονιστικές (ειδικά τότε, αλλά και διαχρονικά) φωτογραφίες που αποτέλεσαν το λεύκωμα «The Americans», μια από τις πιο σημαντικές φωτογραφικές δουλειές του 20ού αιώνα (και συνεπώς όλων των εποχών) παρότι στην πρώτη κυκλοφορία του, το έργο συνάντησε απίστευτη εχθρότητα και κατηγορήθηκε μέχρι και για αντιαμερικανική προπαγάνδα.

 

Ο Φρανκ χρησιμοποίησε τα χρήματα της υποτροφίας για μια σειρά από ταξίδια ανά την αμερικανική επικράτεια, καλύπτοντας πάνω από τριάντα πολιτείες και διανύοντας τουλάχιστον 10.000 μίλια σε διάστημα εννέα μηνών, μέχρι και το τέλος του καλοκαιριού του 1956. Από τα 27.000 καρέ που τράβηξε, κράτησε τελικά για το βιβλίο μόλις 83 φωτογραφίες που για τον ίδιον αποτελούσαν την πεμπτουσία του εγχειρήματος που είχε αναλάβει να διεκπεραιώσει.

  

Το βιβλίο εκδόθηκε καταρχάς στη Γαλλία, σε μια έκδοση που ο ίδιος ο Φρανκ ουδόλως ενέκρινε, θεωρώντας ότι δεν αντιπροσώπευε την ουσία της δουλειάς του, ειδικά εξαιτίας των κειμένων (Τοκβίλ, Σιμόν ντε Μποβουάρ, Ρίτσαρντ Ράιτ) που είχαν επιλεγεί για να συνοδεύσουν τις εικόνες και έκαναν αυτό το πολυσύνθετο φωτογραφικό δοκίμιο να μοιάζει με αντιαμερικανική πραγματεία. Όταν το 1959 κυκλοφόρησε και στην Αμερική το βιβλίο, τα κείμενα απομακρύνθηκαν και ο σχεδιασμός ανταποκρίθηκε σ' αυτό που είχε οραματιστεί ο Φρανκ.

 

Στην αμερικανική έκδοση εμφανίστηκε ως εισαγωγικό σημείωμα και το κείμενο που είχε ζητήσει ο φωτογράφος από τον Τζακ Κέρουακ (και οι Γάλλοι εκδότες είχαν απορρίψει) στο οποίο έγραφε ότι ο Ρόμπερτ Φρανκ «ρούφηξε με τις εικόνες του από την Αμερική ένα θλιμμένο ποίημα και συντάχτηκε αυτομάτως με τους τραγικούς ποιητές αυτού του κόσμου»: «...Με τη σβελτάδα, το μυστήριο, την ιδιοφυΐα, τη μελαγχολία και την παράξενη μυστικότητα μιας σκιάς, [ο Φρανκ] φωτογράφησε σκηνές που δεν έχουμε ξαναδεί ποτέ σε φιλμ...».

 

Robert Frank, Indianapolis, 1956
Robert Frank, Indianapolis, 1956

 

Η ελευθεριακή συναναστροφή με τον Κέρουακ και τους υπόλοιπους εκπρόσωπους της Beat σκηνής θα σηματοδοτούσε και την πρώτη ενασχόληση του Φρανκ με την κινούμενη εικόνα (την 25λεπτη ταινία «Pull Μy daisy» που γύρισε το 1959 και συμμετείχαν σ΄ αυτήν οι πιο επιφανείς εκπρόσωποι της Beat λογοτεχνίας), και θα επηρέαζε ανεξίτηλα το μετέπειτα έργο του, ειδικά στον χώρο του φιλμ: από τις μικρού μήκους ταινίες του μέχρι την πιο γνωστή του ταινία, το περιβόητο «Cocksucker Blues», το ντοκιμαντέρ που γύρισε σε ύφος σινεμά βεριτέ για την αμερικανική περιοδεία των Rolling Stones το 1972, όταν το τρίπτυχο «sex & drugs & rock 'n roll» ξέφυγε σε ακραία επίπεδα ηδονιστικής παρακμής.

  

Το γκρουπ τρόμαξε όταν συνειδητοποίησε ότι ο Φρανκ είχε διατηρήσει στο τελικό μοντάζ διάφορες σκηνές καταχρήσεων, έκανε αγωγή (την οποία κέρδισε) για να εμποδίσει την κυκλοφορία του έργου και έστειλε την αστυνομία στο σπίτι του φωτογράφου για να κατάσχει την προσωπική του κόπια της ταινίας. Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Μικ Τζάγκερ είχε αναγνωρίσει την αξία της ταινίας (η οποία παραμένει εκτός κυκλοφορίας, με εξαίρεση κάποιες ειδικές προβολές) αλλά είχε πει στον Φρανκ ότι αν «η ταινία προβληθεί στην Αμερική, δεν θα μας αφήσουν να πατήσουμε ποτέ ξανά το πόδι μας εκεί».

 

 

Ο Ρόμπερτ Φρανκ με τον Μικ Τζάγκερ στο ιδιωτικό τζετ των Rolling Stones κατά τα γυρίσματα του περιβόητου φιλμ «Cocksucker Blues» (1972)
Ο Ρόμπερτ Φρανκ με τον Μικ Τζάγκερ στο ιδιωτικό τζετ των Rolling Stones κατά τα γυρίσματα του περιβόητου φιλμ «Cocksucker Blues» (1972)

 

Ο Ρόμπερτ Φρανκ επέστρεψε στη φωτογραφία στα μέσα της δεκαετίας του '70, ενώ είχε προηγηθεί μια μεγάλη προσωπική τραγωδία που δυστυχώς για εκείνον δεν θα ήταν η τελευταία. Η κόρη του Άντρεα, η οποία είχε εμφανιστεί με τον αδελφό της Πάμπλο στην ταινία του Φρανκ «Conversations in Vermont» (1969) έχασε τη ζωή της σε ηλικία 20 μόλις ετών σε αεροπορικό δυστύχημα στη Γουατεμάλα το 1974. Είκοσι χρόνια αργότερα, ο Ρόμπερτ Φρανκ θα έχανε και τον Πάμπλο, ο οποίος αυτοκτόνησε το 1994 μετά από μακρόχρονη πάλη με τη σχιζοφρένεια.

 

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Ρόμπερτ Φρανκ είχε αποτραβηχτεί στη Νέα Σκωτία του Καναδά, όπου και πέθανε χθες στα 94 του χρόνια. Πριν από μερικά χρόνια, λίγο πριν φύγει και ο ίδιος από τη ζωή, ο Λου Ριντ είχε δηλώσει με θαυμασμό για το έργο ενός από τους πιο σημαντικούς φωτογράφους όλων των εποχών, με αφορμή τη συνταρακτική φωτογραφία του με τίτλο «Sick of Goodby's» του 1978, μια σπαραχτική κραυγή απώλειας στην οποία απεικονίζεται μέσα από ένα σπασμένο παράθυρο ένα χέρι (του ίδιου του Φρανκ) να κρατάει μια μικροσκοπική κούκλα ενώ στον τζάμι σα να είναι γραμμένη με αίμα εμφανίζεται η φράση του τίτλου («σιχάθηκα τους αποχαιρετισμούς»):

 

Robert Frank, Sick of Goodby's, 1978
Robert Frank, Sick of Goodby's, 1978

 

«Ο Ρόμπερτ Φρανκ έχει βρεθεί εκεί και το έχει καταγράψει με τόση λεπτότητα που το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να κοιτάμε με δέος καθώς οι καρδιές μας χτυπάνε με τις μνήμες χαμένων συντρόφων και τραγουδιών... Ο Ρόμπερτ Φρανκ είναι ένας μεγάλος δημοκράτης. Είμαστε όλοι στις φωτογραφίες του. Η μπογιά στάζει από τον καθρέφτη σαν αίμα. Κι εγώ σιχάθηκα τους αποχαιρετισμούς και όλοι μας, αλλά είναι ωραίο να το βλέπεις γραμμένο...».

Γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Ξεκίνησε να γράφει το 1994 στο περιοδικό «01».
ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πέθανε ο Ρόμπερτ Φρανκ, ο εμβληματικός φωτογράφος που κατέγραψε την Αμερική όπως κανείς άλλος
Ο φωτογράφος Ρόμπερτ Φρανκ, που για πολλούς ξαναέγραψε τους κανόνες του φωτορεπορτάζ πέθανε σε ηλικία 94 ετών
Robert Frank: ο άνθρωπος που ανακάλυψε εκ νέου την Αμερική
Το επαναστατικό φωτογραφικό πρότζεκτ του που αποδόμησε το αμερικανικό όνειρο παρουσιάζεται στο Albertina

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η φωτογκραβούρα «Observation» του Viktor Koen στο MOMus - Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης
Ο επιμελητής του MOMus - Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης και προϊστάμενος Συλλογών του MOMus - Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, Ηρακλής Παπαϊωάννου, γράφει για μια εμβληματική φωτογραφία της συλλογής.
Όταν ζούσαμε: Η κουλτούρα του σερφ στην Αμερική των '70s
Φωτογραφίες από τον κόσμο του σερφ της δεκαετίας του 1970 στην Καλιφόρνια και τη Χαβάη.
«Οι μέρες σέρνονται ασπρόμαυρες, σαν τις φωτογραφίες μου»
Οι εικόνες ενός διάσημου Ιταλού φωτορεπόρτερ από την προσωπική του καραντίνα
Ποιος είπε ότι το να είσαι άνδρας είναι μόνο ένα πράγμα;
Ανακαλύπτοντας τις διάφορες υφές του ανδρισμού σε μια έκθεση που υπό κανονικάς συνθήκας θα εξετίθετο στο Barbican του Λονδίνου
Ας πάμε ως την άκρη του κόσμου
Ένας από τους πιο φημισμένους φωτογράφους άγριας φύσης στην Ευρώπη, ο Stefan Forster, φωτογραφίζει τα μαγευτικά σκανδιναβικά νησιά.
Η νέα πραγματικότητα της Νέας Υόρκης μετά το lockdown
O φωτογράφος Phil Penman αποτυπώνει την ερημιά της μεγαλούπολης.
Μένουμε σπίτι (1932)
Μία φωτογραφία του Brassaï
20 φώκιες πάνω σε ένα παγόβουνο της Ανταρκτικής: Οι βραβευμένες εικόνες άγριας φύσης 2020
Ανακοινώθηκαν οι νικητές ενός νέου διαγωνισμού φωτογραφίας για την άγρια φύση.
Το παράδειγμα της Ταϊβάν
Ο φωτογράφος Ιάσονας Μαρκάκης βρίσκεται αυτές τις μέρες στην Ταϊβάν. Μας παρουσιάζει την εικόνα ενός ευσυνείδητου και ψύχραιμου λαού που έχει τον δικό τρόπο του να αντιμετωπίζει με αποτελεσματικότητα την επιδημία.
25η Μαρτίου στην Τασκένδη
Ο Βασίλης Οικονόμου αναζητά τις οικογενειακές μνήμες
Το χίπικο Ιράν: Στις παραλίες του Νότου οι νέοι αναζητούν την δυσεύρετη ελευθερία τους
Οι νέοι του Ιράν ταξιδεύουν στον Νότο για να ξεφύγουν από την ασφυκτική επιτήρηση του κράτους. Ή μάλλον ταξίδευαν. Η μεγάλη διασπορά της πανδημίας στη χώρα τα έχει αλλάξει όλα.
Οι ανήσυχες χειρονομίες των επιβατών στο μετρό της Νέας Υόρκης, τις μέρες του κορωνοϊού
Η φωτογράφος Hannah La Follette Ryan φωτογραφίζει τα χέρια των επιβατών του μετρό της πόλης και καταγράφει τις νέες συνήθειες.
Φωτογραφίες ενός θρυλικού φωτογράφου βγαίνουν πρώτη φορά στη δημοσιότητα
Ο Stephen Shore κατάφερε να κρατήσει στην αφάνεια φωτογραφίες του για δεκαετίες.
Κοσμική Εκκλησία
Φωτ. Σπύρος Στάβερης
Η οδός των φαντασμάτων. Φωτογραφίες της Κατερίνας Καμπίτη.
'Εκθεση στο "Καμίνι", στη Νάουσα.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή