Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Ρόμπερτ Φρανκ: Ο μέγας ποιητής και μέγας δημοκράτης του φακού

«Ο Ρόμπερτ Φρανκ φωτογράφησε σκηνές που δεν έχουμε ξαναδεί ποτέ σε φιλμ…» είχε γράψει ο Τζακ Κέρουακ στην εισαγωγή του για το λεύκωμα «The Americans», το κορυφαίο έργο ενός από τους σημαντικότερους φωτογράφους όλων των εποχών που πέθανε χθες στα 94 του
O Ρόμπερτ Φρανκ τον Ιούλιο του 1975. Φωτο: Richard Avedon / © The Richard Avedon Foundation

Γεννημένος στη Ζυρίχη το 1924 από Εβραίους γονείς, ο νεαρός Ρόμπερτ Φρανκ έμαθε την τέχνη του φακού ως μαθητευόμενος σε διάφορους Ελβετούς μάστορες της φωτογραφίας αλλά και του design πριν μεταναστεύσει στη Νέα Υόρκη το 1947 όπου αμέσως έπιασε δουλειά ως φωτογράφος του Harper's Bazaar. Αμέσως όμως σχεδόν βεβαιώθηκε ότι η φωτογραφία μόδας δεν του ταίριαζε και εγκατέλειψε τις ΗΠΑ για να περιπλανηθεί στην Κεντρική και Νότια Αμερική και ακολούθως στην Ευρώπη.

 

Επιστρέφοντας στη Νέα Υόρκη, γρήγορα προσέλκυσε την προσοχή των εικαστικών κύκλων με την φωτογραφική δουλειά του και έμπλεξε φυσιολογικά με την εναλλακτική σκηνή της πόλης, ξενυχτώντας παρέα με επιφανείς Beat ποιητές και ζωγράφους του αφηρημένου εξπρεσιονισμού. Ο κορυφαίος φωτογράφος Γουόκερ Έβανς ήταν συγχρόνως ο μέντορας, ο κολλητός, ο συνταξιδιώτης και κάποιες φορές ο εργοδότης του.

 

Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Μικ Τζάγκερ είχε αναγνωρίσει την αξία της ταινίας αλλά είχε πει στον Φρανκ ότι αν «η ταινία προβληθεί στην Αμερική, δεν θα μας αφήσουν να πατήσουμε ποτέ ξανά το πόδι μας εκεί».

 

Την άνοιξη του 1955, κατόπιν αίτησης την οποία είχε συντάξει ο Έβανς, ο Φρανκ έλαβε υποτροφία από το ίδρυμα Guggenheim για να ολοκληρώσει ένα πρότζεκτ το οποίο αόριστα περιέγραφε με τη φράση «φωτογραφίζοντας την Αμερική». Όπως έγραφε ο Έβανς μάλλον στην αίτηση που υπέγραφε ο Φρανκ, αυτό που είχε στο μυαλό του ο φωτογράφος ήταν «η παρατήρηση και η καταγραφή αυτού που μπορεί να δει ένας πολιτογραφημένος Αμερικανός στις Ηνωμένες Πολιτείες... μια κωμόπολη τη νύχτα, ένα πάρκινγκ, ένα σουπερμάρκετ, μια λεωφόρο, τον άνθρωπο που έχει τρία αυτοκίνητα και τον άνθρωπο που δεν έχει κανένα».

 

Robert Frank, Parade - Hoboken, New Jersey, 1955
Robert Frank, Parade - Hoboken, New Jersey, 1955

 

Το αποτέλεσμα ήταν οι συγκλονιστικές (ειδικά τότε, αλλά και διαχρονικά) φωτογραφίες που αποτέλεσαν το λεύκωμα «The Americans», μια από τις πιο σημαντικές φωτογραφικές δουλειές του 20ού αιώνα (και συνεπώς όλων των εποχών) παρότι στην πρώτη κυκλοφορία του, το έργο συνάντησε απίστευτη εχθρότητα και κατηγορήθηκε μέχρι και για αντιαμερικανική προπαγάνδα.

 

Ο Φρανκ χρησιμοποίησε τα χρήματα της υποτροφίας για μια σειρά από ταξίδια ανά την αμερικανική επικράτεια, καλύπτοντας πάνω από τριάντα πολιτείες και διανύοντας τουλάχιστον 10.000 μίλια σε διάστημα εννέα μηνών, μέχρι και το τέλος του καλοκαιριού του 1956. Από τα 27.000 καρέ που τράβηξε, κράτησε τελικά για το βιβλίο μόλις 83 φωτογραφίες που για τον ίδιον αποτελούσαν την πεμπτουσία του εγχειρήματος που είχε αναλάβει να διεκπεραιώσει.

  

Το βιβλίο εκδόθηκε καταρχάς στη Γαλλία, σε μια έκδοση που ο ίδιος ο Φρανκ ουδόλως ενέκρινε, θεωρώντας ότι δεν αντιπροσώπευε την ουσία της δουλειάς του, ειδικά εξαιτίας των κειμένων (Τοκβίλ, Σιμόν ντε Μποβουάρ, Ρίτσαρντ Ράιτ) που είχαν επιλεγεί για να συνοδεύσουν τις εικόνες και έκαναν αυτό το πολυσύνθετο φωτογραφικό δοκίμιο να μοιάζει με αντιαμερικανική πραγματεία. Όταν το 1959 κυκλοφόρησε και στην Αμερική το βιβλίο, τα κείμενα απομακρύνθηκαν και ο σχεδιασμός ανταποκρίθηκε σ' αυτό που είχε οραματιστεί ο Φρανκ.

 

Στην αμερικανική έκδοση εμφανίστηκε ως εισαγωγικό σημείωμα και το κείμενο που είχε ζητήσει ο φωτογράφος από τον Τζακ Κέρουακ (και οι Γάλλοι εκδότες είχαν απορρίψει) στο οποίο έγραφε ότι ο Ρόμπερτ Φρανκ «ρούφηξε με τις εικόνες του από την Αμερική ένα θλιμμένο ποίημα και συντάχτηκε αυτομάτως με τους τραγικούς ποιητές αυτού του κόσμου»: «...Με τη σβελτάδα, το μυστήριο, την ιδιοφυΐα, τη μελαγχολία και την παράξενη μυστικότητα μιας σκιάς, [ο Φρανκ] φωτογράφησε σκηνές που δεν έχουμε ξαναδεί ποτέ σε φιλμ...».

 

Robert Frank, Indianapolis, 1956
Robert Frank, Indianapolis, 1956

 

Η ελευθεριακή συναναστροφή με τον Κέρουακ και τους υπόλοιπους εκπρόσωπους της Beat σκηνής θα σηματοδοτούσε και την πρώτη ενασχόληση του Φρανκ με την κινούμενη εικόνα (την 25λεπτη ταινία «Pull Μy daisy» που γύρισε το 1959 και συμμετείχαν σ΄ αυτήν οι πιο επιφανείς εκπρόσωποι της Beat λογοτεχνίας), και θα επηρέαζε ανεξίτηλα το μετέπειτα έργο του, ειδικά στον χώρο του φιλμ: από τις μικρού μήκους ταινίες του μέχρι την πιο γνωστή του ταινία, το περιβόητο «Cocksucker Blues», το ντοκιμαντέρ που γύρισε σε ύφος σινεμά βεριτέ για την αμερικανική περιοδεία των Rolling Stones το 1972, όταν το τρίπτυχο «sex & drugs & rock 'n roll» ξέφυγε σε ακραία επίπεδα ηδονιστικής παρακμής.

  

Το γκρουπ τρόμαξε όταν συνειδητοποίησε ότι ο Φρανκ είχε διατηρήσει στο τελικό μοντάζ διάφορες σκηνές καταχρήσεων, έκανε αγωγή (την οποία κέρδισε) για να εμποδίσει την κυκλοφορία του έργου και έστειλε την αστυνομία στο σπίτι του φωτογράφου για να κατάσχει την προσωπική του κόπια της ταινίας. Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Μικ Τζάγκερ είχε αναγνωρίσει την αξία της ταινίας (η οποία παραμένει εκτός κυκλοφορίας, με εξαίρεση κάποιες ειδικές προβολές) αλλά είχε πει στον Φρανκ ότι αν «η ταινία προβληθεί στην Αμερική, δεν θα μας αφήσουν να πατήσουμε ποτέ ξανά το πόδι μας εκεί».

 

 

Ο Ρόμπερτ Φρανκ με τον Μικ Τζάγκερ στο ιδιωτικό τζετ των Rolling Stones κατά τα γυρίσματα του περιβόητου φιλμ «Cocksucker Blues» (1972)
Ο Ρόμπερτ Φρανκ με τον Μικ Τζάγκερ στο ιδιωτικό τζετ των Rolling Stones κατά τα γυρίσματα του περιβόητου φιλμ «Cocksucker Blues» (1972)

 

Ο Ρόμπερτ Φρανκ επέστρεψε στη φωτογραφία στα μέσα της δεκαετίας του '70, ενώ είχε προηγηθεί μια μεγάλη προσωπική τραγωδία που δυστυχώς για εκείνον δεν θα ήταν η τελευταία. Η κόρη του Άντρεα, η οποία είχε εμφανιστεί με τον αδελφό της Πάμπλο στην ταινία του Φρανκ «Conversations in Vermont» (1969) έχασε τη ζωή της σε ηλικία 20 μόλις ετών σε αεροπορικό δυστύχημα στη Γουατεμάλα το 1974. Είκοσι χρόνια αργότερα, ο Ρόμπερτ Φρανκ θα έχανε και τον Πάμπλο, ο οποίος αυτοκτόνησε το 1994 μετά από μακρόχρονη πάλη με τη σχιζοφρένεια.

 

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Ρόμπερτ Φρανκ είχε αποτραβηχτεί στη Νέα Σκωτία του Καναδά, όπου και πέθανε χθες στα 94 του χρόνια. Πριν από μερικά χρόνια, λίγο πριν φύγει και ο ίδιος από τη ζωή, ο Λου Ριντ είχε δηλώσει με θαυμασμό για το έργο ενός από τους πιο σημαντικούς φωτογράφους όλων των εποχών, με αφορμή τη συνταρακτική φωτογραφία του με τίτλο «Sick of Goodby's» του 1978, μια σπαραχτική κραυγή απώλειας στην οποία απεικονίζεται μέσα από ένα σπασμένο παράθυρο ένα χέρι (του ίδιου του Φρανκ) να κρατάει μια μικροσκοπική κούκλα ενώ στον τζάμι σα να είναι γραμμένη με αίμα εμφανίζεται η φράση του τίτλου («σιχάθηκα τους αποχαιρετισμούς»):

 

Robert Frank, Sick of Goodby's, 1978
Robert Frank, Sick of Goodby's, 1978

 

«Ο Ρόμπερτ Φρανκ έχει βρεθεί εκεί και το έχει καταγράψει με τόση λεπτότητα που το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να κοιτάμε με δέος καθώς οι καρδιές μας χτυπάνε με τις μνήμες χαμένων συντρόφων και τραγουδιών... Ο Ρόμπερτ Φρανκ είναι ένας μεγάλος δημοκράτης. Είμαστε όλοι στις φωτογραφίες του. Η μπογιά στάζει από τον καθρέφτη σαν αίμα. Κι εγώ σιχάθηκα τους αποχαιρετισμούς και όλοι μας, αλλά είναι ωραίο να το βλέπεις γραμμένο...».

Γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Ξεκίνησε να γράφει το 1994 στο περιοδικό «01».
ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πέθανε ο Ρόμπερτ Φρανκ, ο εμβληματικός φωτογράφος που κατέγραψε την Αμερική όπως κανείς άλλος
Ο φωτογράφος Ρόμπερτ Φρανκ, που για πολλούς ξαναέγραψε τους κανόνες του φωτορεπορτάζ πέθανε σε ηλικία 94 ετών
Robert Frank: ο άνθρωπος που ανακάλυψε εκ νέου την Αμερική
Το επαναστατικό φωτογραφικό πρότζεκτ του που αποδόμησε το αμερικανικό όνειρο παρουσιάζεται στο Albertina

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Νταλίκες
Αθηνών - Λαμία
Ανένδοτος παραλογισμός: Οι απαγορευμένες εικόνες ενός φωτογράφου μάχης από το Ιράκ και το Αφγανιστάν
Ένα νέο φωτογραφικό βιβλίο παρουσιάζει τις συγκλονιστικές ανέκδοτες εικόνες ενός ένστολου φωτογράφου του αμερικανικού στρατού
H Βρετανία της δεκαετίας του '60 μέσα από τα μάτια του Bruce Davidson
Η τελευταία έκθεση του Αμερικανικού φωτογράφου καταγράφει τη Βρετανία στο χείλος της αλλαγής.
Η Ισλανδία του Κωνσταντίνου Σοφικίτη μέσα από 35 εντυπωσιακές εικόνες
Ο βραβευμένος με Sony Award φωτογράφος Κωνσταντίνος Σοφικίτης απαθανάτισε τις μαγευτικές αντιθέσεις της καλοκαιρινής Ισλανδίας.
Η ποπ, ινσταγκραμική αισθητική της Tabea Mathern
«Still Life«: Η Γερμανίδα φωτογράφος και visual artist παίρνει έμπνευση από την καθημερινότητα και δημιουργεί πολύχρωμα έργα τέχνης
Madame d’Ora: Μια πρωτοπόρος φωτογράφος
Μια μεγάλη έκθεση προς τιμήν της μεγάλης φωτογράφου που ήταν πάντα μπροστά από την εποχή της.
Οι μυστηριώδεις φωτογραφίες του Νικόλα Βεντουράκη για ένα μόνο βράδυ στο Void
Μια κουβέντα με τον εικαστικό που συμμετέχει απόψε με τα έργα του στη βραδιά αυτοσχεδιασμού «Unlikely Outcomes».
Ταξίδι στην Κεντρική Ευρώπη το 1971
Οι διακοπές με αυτοκίνητο μιας ελληνικής οικογένειας
Η μετεμψύχωση της χαμένης γάτας του Μασαχίσα Φουκάσε
Το Afterword του μεγάλου Ιάπωνα φωτογράφου που έγινε διάσημος φωτογραφίζοντας κοράκια, είναι μια ωδή σε ένα αδέσποτο γατάκι που αγαπήθηκε κατά λάθος
Nightmode Challenge: Ο φωτογραφικός διαγωνισμός της Apple που θα αναδείξει τις πιο καλαίσθητες σκοτεινές λήψεις με iPhone
Μια φωτογραφική πρόκληση για τους λάτρεις της φωτογραφίας με ελάχιστο φως
Φωτογραφίζοντας τις ροζ αποχρώσεις της Βολιβίας
Ο Ιταλός φωτογράφος Paolo Pettigiani αποτυπώνει την ομορφιά των τοπίων της φύσης μ' ένα εντελώς εξιδανικευμένο ύφος.
 Όμορφοι θόλοι: Κοιτώντας ψηλά, μέσα στα ωραιότερα τεμένη του Ιράν που ο Τραμπ απειλεί να καταστρέψει
Ο Ιρανός Mohammad Reza Domiri Ganji, φωτογραφίζει τα πιο εντυπωσιακά τεμένη της χώρας του έχοντας τον φακό στραμμένο μόνο προς τα πάνω...
H αρχαία Περσέπολη: Να τι θα χαθεί αν ο Τραμπ βομβαρδίσει τους πολιτιστικούς θησαυρούς του Ιραν
Ένα σπάνιας ομορφιάς οδοιπορικό στο εμβληματικό μνημείο της ιρανικής ερήμου κατ' αποκλειστικότητα στο LIFO.gr
Ξημερώνει και βραδιάζει δίχως ήλιο: Οι πολικές νύχτες του Μούρμανσκ ― σε εικόνες
Η πόλη της Ρωσίας που ζει περισσότερο από ένα μήνα το χρόνο δίχως ήλιο σε μια σειρά εντυπωσιακών φωτογραφιών.
Το ταξίδι ενός Έλληνα ορειβάτη από το Νεπάλ στο Κάλα Πατχάρ
Ο Γιώργος Σπυράκης, αρχηγός της ορειβατικής αποστολής του Ελληνικού Ορειβατικού Συλλόγου Αχαρνών, μιλάει στο LiFO.gr για την εμπειρία του στο βασίλειο των αιθέρων, με φόντο την πιο ψηλή οροσειρά του πλανήτη
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή