Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Οι New York Times αναζητούν την σαγηνευτικότερη μουσική του κόσμου στην Ήπειρο

Το ταξίδι στον τόπο που γέννησε το ηπειρώτικο μοιρολόι του βιολιτζή Αλέξη Ζούμπα
Χορεύοντας στο πανηγύρι του Γεροπλάτανου

 

 

 

 

 

Στις 20 Σεπτέμβρη του 1926, ο ελληνικής καταγωγής βιολιτζής Αλέξης Ζούμπας ηχογραφεί ένα από τα πιο συγκλονιστικά μουσικά κομμάτια που έχω ακούσει ποτέ.», αναφέρει η Amanda Petrusich των New York Times. Πρώτη φορά ήρθε σε επαφή με τη μουσική του μέσω του Cristopher King. Μέσα από μία τεράστια συλλογή βινυλίων, ο μουσικός παράγωγος της πρότεινε να ακούσει τον Ζούμπα. Είχε μάθει τόσο καλά το γούστο της, που ήταν σίγουρος ότι ο Έλληνας βιολιστής θα την μάγευε με το Ηπειρώτικο Μοιρολόι. Και δεν έπεσε έξω.

 

Ο Αλέξης Ζούμπας ηχογράφησε το μοιρολόι στις 20 Σεπτεμβρίου του 1926, ένα θρήνο που μέχρι σήμερα ψάλλεται πάνω από τάφους στην Ήπειρο. Είναι λίγο μεγαλύτερο από τέσσερα λεπτά και άρτια εκτελεσμένο. Δεν είναι όμως η τεχνική που μάγεψε τη δημοσιογράφο. "Υπάρχει μια παλλόμενη υστερία στο παίξιμό του, η κάθε νότα τρέμει σα να υπέφερε πρόσφατα από μία συναισθηματική κατάρρευση". Λέγεται ότι εκείνη την περίοδο, ο Ζούμπας είχε βυθιστεί στη μελαγχολία της ξενιτιάς και της νοσταλγίας για την Ελλάδα, έχοντας περάσει στην Αμερική ήδη 16 χρόνια.

 

To φαράγγι του Βίκου
To φαράγγι του Βίκου

 

"Υπάρχει μια παλλόμενη υστερία στο παίξιμό του, η κάθε νότα τρέμει σα να υπέφερε πρόσφατα από μία συναισθηματική κατάρρευση"

 

Σε μια προσπάθεια να μάθει τι ακριβώς ήταν αυτό που τον συγκίνησε τόσο πολύ, ώστε να δημιουργήσει ένα τόσο έντονο μοιρολόι, ποιος χαμός τον έφερε σε αυτή τη συναισθηματική κατάσταση, η Petrusich ταξίδεψε μέχρι την Ήπειρο και οι New York Times κατέγραψαν το οδοιπορικό της. Μετά από προτροπή του King, έφτασε στο χωριό Βίτσα. Ήθελε να ζήσει από κοντά την εμπειρία ενός μοιρολογιού, ενός λαϊκού πανηγυριού, αφού ο King της είχε πει ότι "αυτά τα τραγούδια ζουν και πεθαίνουν στα βλέμματα, τις χειραψίες και τις αγκαλιές που ανταλλάσσουν οι άνθρωποι στο άκουσμά τους". Ο παραγωγός, που ταξιδεύει όσο πιο συχνά μπορεί στην Ήπειρο, επέλεγε πάντοτε αυτό το μεσαίου μεγέθους χωριουδάκι, που βρίσκεται ψηλά στην οροσειρά την Πίνδου και διοργανώνει το ετήσιο πανηγύρι του στις 14-17 Αυγούστου. Ως δημοσιογράφος, η Petrusich πίστευε ότι ο καλύτερος τρόπος να λύσει το μυστήριο που την απασχολούσε ήταν να κάνει αυτό το ταξίδι και να ζήσει όλη αυτή την εμπειρία. Έτσι εκείνο το καλοκαίρι έκαναν μαζί το μεγάλο ταξίδι από την Αμερική στο ορεινό χωριουδάκι της Ηπείρου.

 

Η Petrusich χρησιμοποίησε για τη Βίτσα τη φράση "ασυνήθιστα ειδυλλιακή". Εντυπωσιάστηκε από τα ολόλευκα σπίτια από ασβεστόλιθο με τις "ελάχιστες παραχωρήσεις στην νεωτερικότητα". Διάβασε για την ιστορία της, από τους Βυζαντινούς μέχρι τον Λόρδο Βύρωνα, θαύμασε την καθαρή και γεμάτη υγεία ατμόσφαιρα του τόπου, τα καλντερίμια και τα πλατάνια στην κεντρική πλατεία. Στο χωριό που οι περισσότεροι επιστρέφουν το καλοκαίρι, το αυγουστιάτικο πανηγύρι του σφύζει από κόσμο, τραγούδι και χορό. Η δημοσιογράφος έφαγε σουβλάκια, ήπιε τσίπουρο και έζησε μέσα σε ένα κλίμα "χαρούμενο, σχεδόν ενθουσιώδες". Έμαθε, από έναν 33χρονο ντόπιο, ότι το πανηγύρι γίνεται για να γιορτάσουν οι άνθρωποι ότι "σήμερα είμαστε εδώ μαζί και του χρόνου μπορεί να μην είμαστε και γι' αυτό χορεύουμε, και γι' αυτό κλαίμε".

 

 
Πανηγύρι στην κεντρική πλατεία της Βίτσας.
Πανηγύρι στην κεντρική πλατεία της Βίτσας.

 

Το μοιρολόι που άνοιξε το πανηγύρι ήταν αυτοσχεδιασμός, όπως είναι σχεδόν όλα τα μοιρολόγια. Οι περισσότερες παραδοσιακές Ηπειρώτικες ενορχηστρώσεις αποτελούνται από κλαρίνο, βιολί, λαούτο και ντέφι. Η μελωδία του είναι τεταμένη και ορισμένες φορές, αν η εκτέλεση είναι πολύ καλή, το μοιρολόι μπορεί να "ξεδιαλύνει πράγματα μέσα σου". Είναι "γι' αυτούς που δεν είναι εδώ".

 

Οι μουσικοί στην Ήπειρο θεωρούνται κάποιου είδους ψυχολόγοι. Βλέπουν τι είναι "ραγισμένο" και προσπαθούν να το φτιάξουν, όπως λέει ένας ντόπιος μουσικός. Τα πανηγύρια είναι ένα λαϊκό τελετουργικό κάθαρσης.

 

Η εκτέλεση του "Ηπειρώτικου Μοιρολογιού" που άκουσε και έζησε η Petrusich σε εκείνο το πανηγύρι δεν ήταν ίδια με του Ζούμπα, αφού δεν μπορεί να υπάρχει  το ίδιο μέγεθος απελπισίας κάθε φορά. Αυτό που άκουσε η δημοσιογράφος στη Βίτσα ήταν μια πιο απαλή εκδοχή της σύνθεσης, με λιγότερη ένταση μέσα της αλλά εμποτισμένη με "μία ανείπωτη λαχτάρα". Το βλέμμα του Γρηγόρη Καψάλη, ο οποίος εκτελούσε το κομμάτι στο κλαρίνο, ήταν μαλακό, συχνά έχανε στην εστίασή του και έμοιαζε φευγάτο. Κατά τη διάρκεια του μοιρολογιού, οι ντόπιοι ξεκίνησαν τους παραδοσιακούς τους χορούς. Η Petrusich σηκώθηκε και μπήκε στον κύκλο, κάνοντας "συνεχόμενες και γελοίες προσπάθειες" να ακολουθήσει τα πολύπλοκα βήματα του χορού. Την επόμενη μέρα, ο Καψάλης της είπε ότι την χάρηκε γιατί "είχε μπει στο πνεύμα".

 

Μέσα από την έρευνά της, η δημοσιογράφος ανακάλυψε ότι η δύναμη της Ηπειρώτικης μουσικής, που αποτελεί την πηγή και τη δομή της εμπειρίας του πανηγυριού, προέρχεται από την μεγάλη απομόνωση του τόπου. Οι μουσικές αυτές συνθέσεις συχνά μιμούνται τις "σκληρές φιγούρες του τοπίου" και τα όργανα αναπαράγουν φυσικούς ήχους.

 

Μετά την δεύτερη μόλις μέρα παραμονής της στο χωριό, η Petrusich ένιωσε πως είχε παρασυρθεί σε μία "κατάσταση συνεχούς παραζάλης" και πως η μουσική την "γιάτρευε". Η αντίληψη για τις θεραπευτικές ικανότητες των μοιρολογιών και των πανηγυριώτικων τραγουδιών είναι ιδιαίτερα έντονη στην Ήπειρο και οι μουσικοί θεωρούνται κάποιου είδους ψυχολόγοι. Βλέπουν τι είναι "ραγισμένο" και προσπαθούν να το φτιάξουν, όπως της είπε ένας ντόπιος μουσικός. Τα πανηγύρια είναι ένα λαϊκό τελετουργικό κάθαρσης.

 

Ο Γιάννης Χαλδούπης, δεξιά, και το συγκρότημά του παίζει στον Γεροπλατάνο
Ο Γιάννης Χαλδούπης, δεξιά, και το συγκρότημά του παίζει στον Γεροπλατάνο

 

Ο Χρήστος Ζέκιος, ένας κλαρινιτζής  από το συγκρότημα του Γιάννη Χαλδούπη, παίζει στο Βρίστοβο Ιωαννίνων
Ο Χρήστος Ζέκιος, ένας κλαρινιτζής από το συγκρότημα του Γιάννη Χαλδούπη, παίζει στο Βρίστοβο Ιωαννίνων

 

Την τελευταία μέρα του πανηγυριού, ο King την ξύπνησε στις 8 το πρωί, αφού είχανε πέσει για ύπνο μόλις 3 ώρες πριν. "Ετοιμάζονται". Η Petrusich σηκώθηκε και τον ακολούθησε στην κεντρική πλατεία του χωριού. Είχε έρθει η ώρα για τον τελευταίο χορό. Οι ντόπιοι ήταν ακόμα εκεί, εξαντλημένοι αλλά χαρούμενοι, ακόμα στην "πίστα". Ένας άντρας, μεγάλος σε ηλικία, την πλησίασε και της είπε: "Κατάλαβες; Βλέπεις; Δεν χρειαζόμαστε γιατρούς! Είμαστε χαρούμενοι!". Εκείνο το πρωί η Amanda Petrusich άφησε το δημοσιογραφικό της μπλοκάκι στην άκρη και μπήκε στο χορό. Οι ντόπιοι συνόδευσαν την μπάντα στην έξοδο του χωριού, όπου και έκαναν έναν κύκλο γύρω τους, αποχαιρετώντας τους με χειροκροτήματα και χορό.

 

Ο Γιάννης Χαλδούπης αυτοσχεδιάζοντας στο δάσος κοντά στη Βίτσα.
Ο Γιάννης Χαλδούπης αυτοσχεδιάζοντας στο δάσος κοντά στη Βίτσα.
Ο Διονύσης Παπαστεργίου, παίζει λαούτο, τριγυρισμένος από τους κατοίκους της Βίτσας, μέχρι το χάραμα μιας νύχτας  του Αυγούστου
Ο Διονύσης Παπαστεργίου, παίζει λαούτο, τριγυρισμένος από τους κατοίκους της Βίτσας, μέχρι το χάραμα μιας νύχτας του Αυγούστου

 

Με ένα μαγικό τρόπο όλοι ησύχασαν ταυτόχρονα. Μετά από ένα σιγανό κλάμα μικρής διάρκειας, "από εκείνο που δεν αντιλαμβάνεσαι μέχρι να φτάσει η αλμύρα στα χείλη σου", ξεκίνησαν όλοι μαζί την επιστροφή στο χωριό. "Ήταν σαν την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Όλοι αγκαλιάζονταν και έδιναν ευχές". Στο τέλος βγήκε και η απαραίτητη αναμνηστική φωτογραφία. Η ατμόσφαιρα της ξενιτιάς, η ίδια που συγκίνησε τον Αλέξη Ζούμπα έναν αιώνα πριν, είχε αρχίσει να ξεθωριάζει. Η εμπειρία της Petrusich από το 3ήμερο πανηγύρι της είχε τελικά δώσει ένα κομμάτι της απάντησης που αναζητούσε.

 

"Αυτό που μάλλον διέλυσε τόσο πολύ συναισθηματικά τον Ζούμπα σε εκείνο το studio της Νέας Υόρκης ήταν η σκέψη ότι ίσως δεν θα κατάφερνε ποτέ να γυρίσει πίσω. Για εμάς, τουλάχιστον, υπήρχε η ελπίδα ότι όσα νιώσαμε θα μας ακολουθούσαν όλο το χρόνο, μέχρι την επιστροφή μας το επόμενο καλοκαίρι".

 

 

+

ΒΟΝUS

O Xαλδούπης παίζει κλαρίνο σε έκσταση μέσα στα νερά του Βοϊδομάτη

 

 

 

Απόδοση από τους New York Times για το LIFO.gr. Σταυριάννα Χαραλαμποπούλου

 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο Γιάννης Νιάρρος σε ένα πρωτότυπο, χιουμοριστικό, μουσικό stand-up comedy show
Ο πολυτάλαντος και βραβευμένος ηθοποιός υποδύεται έναν εκκεντρικό, ψωνισμένο, ευαίσθητο και ξεκαρδιστικό μουσικό, κάθε Δευτέρα στο Γυάλινο Μουσικό Θέατρο
Φίλιππος Τσαλαχούρης: «Γράφω τη μουσική που θέλω να ακούω»
Ο πολυγραφότατος συνθέτης, που πρόσφατα ανέλαβε τη διεύθυνση των Μουσικών Σχολείων του Ωδείου Αθηνών, παρουσιάζει στο Μέγαρο Μουσικής το νέο του έργο «Ο Θάνατος του Λόρδου Βύρωνα»
Snik: «Δεν έχω πει σε κανέναν ούτε "πάρε ναρκωτικά" ούτε "πάρε ένα όπλο στο χέρι"»
Ο πρωτοπόρος της νέας ελληνικής ραπ σκηνής μιλά για την τεράστια επιτυχία που απολαμβάνει, εξηγεί πώς κατάφερε να φτάσει ως εδώ και δίνει τον δικό του ορισμό στην ευτυχία.
10+1 σημαντικοί ελληνικοί ροκ δίσκοι από την ανεξάρτητη B-Other Side Records
Μίμης Πλέσσας, Νικόλας Άσιμος, Stress, Παρθενογένεσις, αγόριαstonilio, Nurse of War και άλλες κυκλοφορίες της αθηναϊκής εταιρείας που καταγράφει το παρελθόν και το παρόν του ελληνικού ροκ με τον καλύτερο δυνατό τρόπο,
40 χρόνια London Calling: Οι φωτογραφίες που έκαναν τους Clash αιώνια είδωλα
Μια μεγάλη έκθεση στο Λονδίνο για τα 40χρονα του ιστορικού άλμπουμ παρουσιάζει τις φωτογραφίες που τους είχε τραβήξει στη θρυλική αμερικανική περιοδεία του 1979 η σπουδαία ροκ φωτογράφος Pennie Smith, ανάμεσά τους και εκείνη που κοσμεί το πιο εμβληματικό ίσως ροκ εξώφυλλο όλων των εποχών.
100 gecs: Ένα συγκρότημα με πραγματικά νέο ήχο, που δεν ξέρεις αν πρέπει να το πάρεις στα σοβαρά
Πειραματικό σκα ραπ ή η νέα queer ποπ;
Ο Τζoν Λένον και η Γιόκο Όνο στην Αθήνα, τέτοιες μέρες πριν από 50 χρόνια
Με κρουαζιέρα στον Αργοσαρωνικό, βόλτα στο κέντρο της πόλης, εμφάνιση στην τηλεόραση, μα και «συνομιλίες» με πνεύματα
Γιατί όλοι ακούνε ραπ σήμερα;
Ο διάσημος Έλληνας ράπερ FY, ο αναπληρωτής καθηγητής του ΑΠΘ, Βασίλης Βαμβακάς, και ο 17χρονος Σωτήρης Τζoβάρας προσεγγίζουν την απόλυτη κυριαρχία του μουσικού φαινομένου στην Ελλάδα.
Η Ματούλα Κουστένη και ο Pepper 96.6 επιλέγουν τραγούδια για την Πτώση του Τείχους
7 τραγούδια που αξίζει να ακούσετε
Η μυστική ιστορία της ηρωικής πανκ σκηνής του Ανατολικού Βερολίνου που έστρωσε τον δρόμο για την πτώση του Τείχους
Παρά τις διώξεις, τις φυλακίσεις - εξέτιαν πολύ μεγαλύτερες ποινές από οποιαδήποτε άλλη ομάδα αντιφρονούντων στα ‘70s και στα ‘80s - και την βίαιη καταστολή, οι πανκς της πρώην Ανατολικής Γερμανίας δεν το έβαλαν ποτέ κάτω ως το τέλος.
«Όταν έπεφτε το Τείχος ήμασταν απασχολημένοι δύο βήματα πιο πέρα και δεν καταλάβαμε τίποτα»
Στις 9 Νοεμβρίου του 1989, η μπάντα βρισκόταν «εγκλωβισμένη» για μια τελευταία φορά στα έγκατα του θρυλικού στούντιο Hansa, ενώ απ’ έξω συνέβαινε μια κοσμογονία
Sillyboy's Ghost Relatives: Ωμό, soft rock μέχρι το κόκαλο
Ο Sillyboy, μαζί με την καινούργια του μπάντα, συνεχίζει να γράφει λαμπερά, ατμοσφαιρικά κομμάτια που πλέον κυκλοφορούν και από την εκλεκτική «Claremont 56» του Paul Murphy.
Παυλίνα Βουλγαράκη: «Είναι καλύτερο να έχει η αδερφή μου πρότυπο την Γκρέτα παρά την Καρντάσιαν».
Η ταλαντούχα ερμηνεύτρια μιλά στη LifO για την μουσική της πορεία, τα ακούσματά της και την επικαιρότητα
Αναμνήσεις ενός εισαγωγέα λαθραίων κασετών από το Βερολίνο των ’80s
Το Lifo.gr μίλησε με τον γνωστό παραγωγό ηλεκτρονικής μουσικής Mark Reeder για τη συναρπαστική ζωή του στο Βερολίνο των ’80s.
Τζιμ Kush: ένας Λαρισαίος αλβανικής καταγωγής ραπάρει στο Θεσσαλικό κάμπο
Με κοντομάνικο, μπας κλας σαγιονάρες και αλβανικό «ρο» που πάει να γίνει μόδα, ο Τζιμ Kush κάνει πλάκα με όλα τα ρατσιστικά στερεότυπα που έχουμε για τους Αλβανούς
2 σχόλια
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
avatar Golden Dragon 4.2.2019 | 10:41
Απίστευτο σκηνικό στο ποτάμι, ευχαριστούμε για το Video παιδιά!
Το επόμενο καλοκαίρι ... wir werden auch kommen!
avatar Aris Was Right! 4.2.2019 | 18:01
Γειά σου ρε Χαλδούπαρε!!!Ανάθεμα στη δουλειά μου, που δεν μπορώ να σε ακούσω στη Σιταριά (Πωγωνίου βέβαια!) το δεκαπενταύγουστο!
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή