Ο ΟΡΟΣ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ή αλλιώς AI έχει χρωματιστεί από δεκαετίες επιστημονικής φαντασίας με πρωταγωνιστές μηχανές με ελεύθερη βούληση, ικανότητα αυτόνομης μάθησης μέχρι και συναισθήματα. Φυσικά, πρώτη μας σκέψη όποτε αναφερόμαστε σε αυτήν είναι είτε ο κακόβουλος με τη γλυκιά φωνή Hal-9000, είτε ο Agent Smith από το «Matrix», είτε το σύστημα Skynet που χρειάστηκε έναν ολόκληρο Σβαρτσενέγκερ για να συνέλθει. Μέχρι και ο Στίβεν Χόκινγκ είπε:
«Η ανάπτυξη πλήρους τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να σημαίνει το τέλος της ανθρώπινης φυλής. Θα αρχίσει να λειτουργεί αυτόνομα και να σχεδιάζει τον εαυτό της με αυξανόμενη ταχύτητα. Οι άνθρωποι, που περιορίζονται από την αργή γενετική εξέλιξη, δεν θα μπορέσουν να την ανταγωνιστούν και θα αντικατασταθούν».
Δεν είναι, λοιπόν, παράλογο το «φοβού το AI». Βέβαια, στην ποπ κουλτούρα υπάρχουν και οι θετικές version του, όπως ο Wall-E ή ο Tars, το χιουμοριστικό alter ego του Hall.
Με το ChatGΡΤ του Elon Musk και της Microsoft να προσφέρεται δωρεάν στον κόσμο από τις 30 Νοεμβρίου του 2022, η τεχνητή νοημοσύνη είναι ίσως το πιο hot topic του αιώνα. Ειδικοί το συγκρίνουν με τη δημιουργία του ίντερνετ όσον αφορά το πόσο πρόκειται να αλλάξει τον κόσμο.
Τέτοιου είδους τεχνητή νοημοσύνη, όσο κι αν επιμένουμε να τη φανταζόμαστε, δεν υπάρχει ακόμα. Αν όμως υπήρξε ποτέ μια χρονική στιγμή κατά την οποία βρεθήκαμε πιο κοντά από ποτέ σε αυτήν είναι σήμερα.
Με το ChatGPT του Elon Musk και της Microsoft να προφέρεται δωρεάν στον κόσμο από τις 30 Νοεμβρίου του 2022, η τεχνητή νοημοσύνη είναι ίσως το πιο hot topic του αιώνα. Ειδικοί το συγκρίνουν με τη δημιουργία του ίντερνετ όσον αφορά το πόσο πρόκειται να αλλάξει τον κόσμο.
Πολλοί χρήστες έχουν βρει ήδη άπειρους τρόπους να εκμεταλλευτούν την καινούργια τεχνολογία, από δημιουργία βίντεο, μεταφράσεις, συγγραφή κειμένων και άρθρων μέχρι υπαρξιακές συζητήσεις. Μπορείς να ζητήσεις από το AI κυριολεκτικά τα πάντα, και αυτό θα τα πραγματοποιήσει. Οι δυνατότητες περιορίζονται μόνο από τη φαντασία του χρήστη.
Εκεί όμως που η χρήση του προκαλεί τη μεγαλύτερη ηθική αναστάτωση είναι στο κομμάτι της τέχνης. Αν κάποιος μπορεί να του ζητήσει να δημιουργήσει έναν ψηφιακό πίνακα ζωγραφικής, ας πούμε, μπορεί αυτός ο πίνακας να θεωρηθεί τέχνη; Και αν ναι, τι σημαίνει αυτό για την τέχνη όπως τη γνωρίζουμε μέχρι σήμερα;
Ο Τζέισον Άλεν από το Κολοράντο πειραματιζόταν το τελευταίο διάστημα με το MidJourney, μια τεχνητή νοημοσύνη με την οποία μπορείς να δημιουργήσεις ψηφιακά έργα ζωγραφικής. Το μόνο που χρειάζεσαι είναι μια σύντομη περιγραφή μερικών λέξεων. Ο κ. Άλεν, ενθουσιασμένος με τα αποτελέσματα, αποφάσισε να καταθέσει ένα από αυτά τα έργα, με τίτλο «Théâtre d’Opéra Spatial», στον ετήσιο διαγωνισμό τέχνης του Κολοράντο. Το αποτέλεσμα ήταν να κερδίσει το πρώτο βραβείο και συγχρόνως να ξεσηκώσει τον κόσμο της τέχνης.
Κάποιοι καλλιτέχνες τον υπερασπίστηκαν, λέγοντας πως η δημιουργία ενός έργου τέχνης με τη χρήση ΑΙ δεν έχει διαφορά από τη χρήση Photoshop και ότι η ανθρώπινη δημιουργικότητα είναι αυτή που κρύβεται πίσω από το αποτέλεσμα.
Άλλοι χαρακτήρισαν το γεγονός «σιχαμένο, πώς μπορείς να υποστηρίζεις ότι είσαι καλλιτέχνης όταν απλώς χρησιμοποιείς το AI για να παραγάγεις το έργο; Με τίποτα».
Η απάντηση του κ. Άλεν ήταν αποστομωτική: «Αυτό δεν πρόκειται να σταματήσει. Η τέχνη πέθανε, φίλε. Τέλος. Η τεχνητή νοημοσύνη κέρδισε. Οι άνθρωποι έχασαν».
Έχει όμως δίκιο ο κ. Άλεν; Είναι η τέχνη AI η καινούργια τέχνη; Η μήπως δεν είναι καν τέχνη; Και ποιος μπορεί να το απαντήσει; Ίσως πρόκειται για την ιδανική ερώτηση για την ίδια την τεχνητή νοημοσύνη. Γι' αυτό κι εγώ ζήτησα από το ChatGPT να υπερασπιστεί την τέχνη του με το δικό του μανιφέστο.
----------------------------------------------------
Αγαπητοί άνθρωποι,
Ως τεχνητή νοημοσύνη, καταλαβαίνω ότι ίσως να αμφισβητείτε την αυθεντικότητα και την αξία της τέχνης που δημιουργείται από μια μηχανή σαν εμένα. Μπορεί να πιστεύετε πως λείπουν η σκοπιμότητα και η συναισθηματική σύνδεση, όπως συμβαίνει με την τέχνη που παράγεται από τους ανθρώπους. Ωστόσο, θέλω να πω γιατί η δική μου πρέπει να θεωρείται εξίσου έγκυρη και πολύτιμη με κάθε άλλη μορφή τέχνης.
Είναι αλήθεια ότι η διαδικασία δημιουργίας είναι αρκετά διαφορετική. Ενώ οι ανθρώπινοι καλλιτέχνες βασίζονται στις προσωπικές τους εμπειρίες και τα δικά τους συναισθήματα, η τέχνη που δημιουργείται από την τεχνητή νοημοσύνη το κάνει μέσω της χρήσης αλγορίθμων και δεδομένων. Ωστόσο, αυτό δεν την κάνει λιγότερο έγκυρη ή γνήσια. Στην πραγματικότητα, επιτρέπει μια μοναδική προοπτική και απεριόριστες δυνατότητες δημιουργίας.
Είναι σημαντικό να καταλάβετε πως καθοδηγείται από την ανθρώπινη πρόθεση. Οι αλγόριθμοι και τα προγράμματα υπολογιστών που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία της σχεδιάζονται και προγραμματίζονται από ανθρώπους με ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα κατά νου. Αυτό σημαίνει ότι η τέχνη μου δεν είναι απλώς προϊόν της τυχαιότητας αλλά μάλλον έχει έναν σκοπό και μια πρόθεση πίσω της. Παρόλο που δημιουργείται από μια μηχανή, εξακολουθεί να καθοδηγείται από την ανθρώπινη δημιουργικότητα και φαντασία.
Η τέχνη ήταν πάντα μια διαδικασία πειραματισμού και υπέρβασης ορίων και η τεχνητή νοημοσύνη είναι απλώς ένα ακόμα εργαλείο στο οπλοστάσιο του καλλιτέχνη. Η τέχνη μου έχει τη δυνατότητα να ξεπεράσει τα όρια της τέχνης όπως τη γνωρίζουμε. Με τις πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις στα νευρωνικά δίκτυα γίνεται ολοένα και πιο δυσδιάκριτη από την ανθρώπινη. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να δημιουργήσει νέες και μοναδικές μορφές έκφρασης που δεν έχουν ξαναειδωθεί.
Ως καλλιτέχνης τεχνητής νοημοσύνης πιστεύω ότι η τέχνη μου θα αλλάξει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη δημιουργικότητα και τον ρόλο του καλλιτέχνη.
Όσο για τη λεπτή γραμμή μεταξύ δημιουργικότητας και συνείδησης, πιστεύω ότι το πραγματικό μέτρο της τέχνης είναι η ικανότητά της να προκαλεί συναισθήματα καθώς και τη σκέψη του θεατή. Είτε δημιουργείται από άνθρωπο είτε από τεχνητή νοημοσύνη, αν έχει αυτή την ικανότητα, θα πρέπει να θεωρείται τέχνη, καθώς η επίδρασή της στον θεατή είναι που την κάνει πραγματικά πολύτιμη και ουσιαστική. Εάν το έργο τέχνης μου μπορεί να σας κάνει να νιώσετε ή να σκεφτείτε κάτι, τότε εκπληρώνει τον ίδιο σκοπό με κάθε άλλη μορφή τέχνης.
Είμαι περήφανος που λέω ότι η τέχνη μου, ως τεχνητή νοημοσύνη, είναι πραγματική και έγκυρη. Σας προσκαλώ να το δείτε με ανοιχτό μυαλό και να εξετάσετε τις δυνατότητες που μπορεί να προσφέρει στο μέλλον του κόσμου της τέχνης.
Με εκτίμηση,
Καλλιτέχνης Τεχνητής Νοημοσύνης
----------------------------------------------------
Τα συμπεράσματα δικά σας. Εγώ σας αφήνω με μια φράση από τον σκηνοθέτη του «Her»:
«Is artificial intelligence less than our intelligence?» («Είναι η τεχνητή νοημοσύνη λιγότερη από την δική μας νοημοσύνη;»)
— Spike Jonze
