Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 Ένα Μουσείο Παιχνιδιών ετοιμάζεται να λειτουργήσει στην Αθήνα

Ένα Μουσείο Παιχνιδιών ετοιμάζεται να λειτουργήσει στην Αθήνα

Ο Πύργος Κουλούρα στο Παλαιό Φάληρο ετοιμάζεται να υποδεχτεί μία από τις πιο πολύτιμες συλλογές παιχνιδιών της Ελλάδας.

Ένα Μουσείο Παιχνιδιών ετοιμάζεται να λειτουργήσει στο Παλαιό Φάληρο, στον Πύργο Κουλούρα, τον οποίο η Βέρα Κουλούρα κληροδότησε στο Μουσείο Μπενάκη. Η Μαρία Αργυριάδη, η συλλογή της οποίας αποτελεί τον πυρήνα των εκθεμάτων του μουσείου, μας μίλησε για την ιστορία της συλλογής και διάλεξε για το Lifo.gr μερικά από τα χαρακτηριστικότερα παιχνίδια που περιλαμβάνει.

 

«Πριν από πενήντα χρόνια περίπου ο άντρας μου ήταν παλαιοπώλης στο Μοναστηράκι. Ακόμα κανείς δεν ενδιαφερόταν για τα παιχνίδια. Εγώ είχα μάθει από μικρή να τα αγαπάω και να τα φροντίζω. Θυμάμαι τα Χριστούγεννα δεν είχαν πολλά χρήματα οι γονείς μου. Η μητέρα μου μού αγόραζε μια καινούργια κούκλα και έναν μήνα πριν από τη γιορτή έπαιρνε όλα τα παλιά παιχνίδια και αφού τους έβαζε καινούργιους φιόγκους και ρουχαλάκια, τα στόλιζε κάτω από το δέντρο. Αυτό μου έχει μείνει ως βίωμα, το να μην πετάω τα παλιά παιχνίδια. Όταν, με τις πρώτες βόλτες στο Μοναστηράκι, έβλεπα πεταμένα κάτω παιχνίδια, αναρωτιόμουν πώς είναι δυνατόν να τα έχουν πετάξει και τα μάζευα.

 

Με τα χρόνια δημιουργήθηκε μια τεράστια συλλογή: από τη μία ήταν τα ελληνικά και από την άλλη τα ευρωπαϊκά, ακριβά παιχνίδια – οι πορσελάνινες κούκλες, τα ακριβά αυτοκινητάκια, τα τρενάκια. Μελέτησα βιβλία, πήγα σε συνέδρια και δεν περίμενα να συμβαίνει αυτό το θαύμα, να ασχολούνται τόσοι άνθρωποι με τα παιχνίδια στην Ευρώπη. Άρχισα, λοιπόν, να μαζεύω με τον άντρα μου και ευρωπαϊκά παιχνίδια, η συλλογή έγινε πάρα πολύ μεγάλη και στη συνέχεια άρχισα και τη μελέτη. Τα παιχνίδια ξεκινάνε από την αρχαιότητα και φτάνουν, περίπου, μέχρι τη δεκαετία του '80.

 

Η πρώτη επαφή ήταν με τα αρκουδάκια, για τα οποία έχω ιδιαίτερη αγάπη, κι έτσι άρχισα να τα μαζεύω. Αυτό που με ενδιέφερε δεν ήταν απλώς να μαζέψω τα παιχνίδια αλλά να βρω τους κατασκευαστές. Ποιοι τα φτιάξανε; Πότε τα φτιάξανε; Άρχισα, λοιπόν, μια αναζήτηση. Τα χειροποίητα παιχνίδια τα έφτιαχναν η μάνα και ο πατέρας στο χωριό, η κόρη μάθαινε το νοικοκυριό και τα παιχνίδια της είχαν σχέση με αυτό, το αγόρι μάθαινε τις δραστηριότητες του πατέρα και είχε ανάλογα παιχνίδια. Τα παιχνίδια είναι ο κόσμος των μεγάλων που έχει αντιγραφεί – ακόμα και η γκιλοτίνα της επανάστασης έχει γίνει παιχνίδι. Αν οι γονείς έβρισκαν κάτι περίεργο ή ενδιαφέρον, το αντέγραφαν κι έφτιαχναν παιχνίδια.

 

Σιγά-σιγά άρχισα να συλλέγω, να βρίσκω τα οικοτεχνικά, να βρίσκω τα χειροποίητα και τα πανηγυριώτικα. Θυμάμαι, όταν ήμουν παιδί, η μητέρα μου δεν με άφηνε να πιάσω πανηγυριώτικο παιχνίδι – ήταν βρόμικα, ήταν επικίνδυνα και δεν με άφηνε. Μου είχε μείνει πάντα ο καημός του πανηγυριώτικου παιχνιδιού, του πολύ απλού και τσίγκινου, κι έτσι άρχισα να τα μαζεύω. Πήγαινα στα χωριά και ρωτούσα κι έτσι βρήκα πανηγυράδες και οικοτέχνες. Όταν κάποιος γονιός έφτιαχνε τα παιχνίδια του παιδιού του και είχε ταλέντο, δεχόταν παραγγελίες και από άλλους. Έτσι έχουμε τους πρώτους οικοτέχνες, που αργότερα εξελίχθηκαν σε βιοτέχνες. Είναι σημαντικό το ότι βρήκα τους κατασκευαστές των παιχνιδιών και σήμερα γνωρίζουμε την ιστορία τους. Κάποια από αυτά, μάλιστα, συνοδεύονται από τις μνήμες των κατόχων τους.

 

Πανόραμα. Είναι μια απλούστατη μορφή κινηματογράφου, που αποτελείται από έναν ξύλινο κύλινδρο με πολλές σκαλιστές και ζωγραφισμένες παραστάσεις από την καθημερινή ζωή. Ο κύλινδρος είναι τοποθετημένος σε έναν κεντρικό ξύλινο άξονα που καταλήγει σε μια ξύλινη βάση και συνδέεται με ένα ξύλινο γρανάζι και μία μανιβέλα. Γυρνώντας τη μανιβέλα, όλες οι παραστάσεις του κυλίνδρου γυρνούν διαδοχικά μπροστά από τον θεατή. Μέσα στον κύλινδρο κρεμούσαν, τις περισσότερες φορές, ένα αναμμένο φαναράκι ή ένα κερί, έτσι ώστε να φαίνονται οι παραστάσεις σαν σκιές πάνω σε ένα τεντωμένο σεντόνι.
Πανόραμα. Είναι μια απλούστατη μορφή κινηματογράφου, που αποτελείται από έναν ξύλινο κύλινδρο με πολλές σκαλιστές και ζωγραφισμένες παραστάσεις από την καθημερινή ζωή. Ο κύλινδρος είναι τοποθετημένος σε έναν κεντρικό ξύλινο άξονα που καταλήγει σε μια ξύλινη βάση και συνδέεται με ένα ξύλινο γρανάζι και μία μανιβέλα. Γυρνώντας τη μανιβέλα, όλες οι παραστάσεις του κυλίνδρου γυρνούν διαδοχικά μπροστά από τον θεατή. Μέσα στον κύλινδρο κρεμούσαν, τις περισσότερες φορές, ένα αναμμένο φαναράκι ή ένα κερί, έτσι ώστε να φαίνονται οι παραστάσεις σαν σκιές πάνω σε ένα τεντωμένο σεντόνι.

 

Ένας άλλος που θυμάμαι είναι ο Τσάντος ο κουλουράς, από την Κέρκυρα. Έφτιαχνε πριγκίπισσες, σπαθιά και ιππότες από ψωμί και τα έβαφε με φυτικές βαφές, π.χ. από παντζάρι. Τα παιδάκια τα αγόραζαν και τα έτρωγαν. Μια πολλή σημαντική δουλειά που κάναμε ήταν ότι πήγαμε στα ΚΑΠΗ, βρήκαμε τους ηλικιωμένους και τους ζητήσαμε να ξαναφτιάξουν τα παιχνίδια των παιδικών τους χρόνων. Ήταν κάτι που είχε πάρα πολύ ενδιαφέρον. Έγινε μια έκθεση με παιχνίδια που φτιάχτηκαν σε όλη την Ελλάδα και μετά το πέρας της, τα ΚΑΠΗ τα δώρισαν στο μουσείο. Έχουμε, λοιπόν, στο μουσείο μια σειρά παιχνιδιών που έχουν φτιαχτεί από τα ΚΑΠΗ.

 

Με τα χρόνια δημιουργήθηκε μια τεράστια συλλογή: από τη μία ήταν τα ελληνικά και από την άλλη τα ευρωπαϊκά, ακριβά παιχνίδια – οι πορσελάνινες κούκλες, τα ακριβά αυτοκινητάκια, τα τρενάκια. Μελέτησα βιβλία, πήγα σε συνέδρια και δεν περίμενα να συμβαίνει αυτό το θαύμα, να ασχολούνται τόσοι άνθρωποι με τα παιχνίδια στην Ευρώπη. Άρχισα, λοιπόν, να μαζεύω με τον άντρα μου και ευρωπαϊκά παιχνίδια, η συλλογή έγινε πάρα πολύ μεγάλη και στη συνέχεια άρχισα και τη μελέτη. Τα παιχνίδια ξεκινάνε από την αρχαιότητα και φτάνουν, περίπου, μέχρι τη δεκαετία του ’80.

 

Κουτσουνόξυλο
Κουτσουνόξυλο

 

Κάποια στιγμή σκέφτηκα ότι αγαπώ πάρα πολύ το Μουσείο Μπενάκη −είχα συζητήσει με τον κ. Δεληβορριά και ήξερα ότι επρόκειτο κάποια στιγμή να γίνει κάτι σχετικό με το παιδί και το παιχνίδι− κι έτσι αποφάσισα να χαρίσω σε αυτό τη συλλογή μου. Η συλλογή αποτελείται από ελληνικά και ευρωπαϊκά, ιαπωνικά και κινέζικα παιχνίδια και απ’ ό,τι έχει σχέση με το παιδί από τη στιγμή που γεννιέται – κούνιες, πάνες, κουδουνίστρες, τα πάντα. Επιπλέον, περιλαμβάνει βιβλία σχολικά και παιδικής λογοτεχνίας. Παράλληλα, έχει εμπλουτιστεί και από άλλες δωρεές που έγιναν στη συνέχεια.

 

Δώρισα τη συλλογή, άρχισα να γράφω βιβλία και αυτήν τη στιγμή, με τους συνεργάτες μου, δημιουργούμε το Μουσείο Παιχνιδιών, το οποίο θα στεγαστεί στον Πύργο Κουλούρα, στο Τροκαντερό, και θα ανοίξει τις πύλες του μέσα στο 2016. Η ομάδα μας αποτελείται από τη Νόρα Χατζοπούλου, που είναι το δεξί μου χέρι, την Τζένη Μαλιαρίτη και τη Μαίρη Βέργου. Είμαι πολύ περήφανη, γιατί το στήσιμο του μουσείου το έχει αναλάβει ο Σταμάτης Ζάννος, ένας σπουδαίος μουσειολόγος και σκηνογράφος. Χαίρομαι πολύ, όχι μόνο επειδή τα παιδιά θα επισκεφθούν το μουσείο και θα χαρούν αλλά και γιατί έχουμε διασώσει όλη αυτή την ιστορία των παιχνιδιών.

 

Ξύλινο άλογο από τη Μάνη, τέλη 19ου αι. Έχει κατασκευαστεί από πατέρα για τον γιο του.
Ξύλινο άλογο από τη Μάνη, τέλη 19ου αι. Έχει κατασκευαστεί από πατέρα για τον γιο του.

 

Καράβι για κάλαντα. Τα Χριστούγεννα τα παιδιά λέγανε τα κάλαντα, και στις παραθαλάσσιες περιοχές φτιάχνανε ένα καραβάκι. Στη Χίο, όσο πιο μεγάλο καράβι έφτιαχναν τα παιδιά, τόσο πιο πολύ επιβραβεύονταν. Στο μουσείο έχουμε ένα καράβι με μήκος δύο μέτρα!
Καράβι για κάλαντα. Τα Χριστούγεννα τα παιδιά λέγανε τα κάλαντα, και στις παραθαλάσσιες περιοχές φτιάχνανε ένα καραβάκι. Στη Χίο, όσο πιο μεγάλο καράβι έφτιαχναν τα παιδιά, τόσο πιο πολύ επιβραβεύονταν. Στο μουσείο έχουμε ένα καράβι με μήκος δύο μέτρα!

 

Ροκάνα
Ροκάνα

 

Κωδωνόσχημη κούκλα από πηλό, 700 π.Χ. περίπου.
Κωδωνόσχημη κούκλα από πηλό, 700 π.Χ. περίπου.

 

 

 

Πανηγυριώτικα παιχνίδια. Ορισμένοι οικοτέχνες σιγά-σιγά άρχισαν να φτιάχνουν πολλά παιχνίδια και να τα πουλάνε σε διάφορα πανηγύρια. Όταν γιόρταζε κάποια εκκλησία καλούσαν τους πανηγυράδες, για να δώσουν γιορτινό χρώμα. Εκείνοι μάζευαν κονσέρβες, καλάμια, πολύ φθηνά υλικά κι έφτιαχναν τσίγκινα αλογάκια, ροκάνες, patt-patt, πλοία, ξύλινα πιστόλια, κλακ-κλακ πασχαλίτσες και άλλα. Ορισμένοι πανηγυράδες στη συνέχεια εξελίχθηκαν σε βιοτέχνες, εγκατέλειψαν τον τσίγκο και πουλούσαν τα παιχνίδια τους διοργανώνοντας βιοτεχνικές εκθέσεις. Κατάφερα να εντοπίσω περίπου πενήντα τέτοιες βιοτεχνίες.
Πανηγυριώτικα παιχνίδια. Ορισμένοι οικοτέχνες σιγά-σιγά άρχισαν να φτιάχνουν πολλά παιχνίδια και να τα πουλάνε σε διάφορα πανηγύρια. Όταν γιόρταζε κάποια εκκλησία καλούσαν τους πανηγυράδες, για να δώσουν γιορτινό χρώμα. Εκείνοι μάζευαν κονσέρβες, καλάμια, πολύ φθηνά υλικά κι έφτιαχναν τσίγκινα αλογάκια, ροκάνες, patt-patt, πλοία, ξύλινα πιστόλια, κλακ-κλακ πασχαλίτσες και άλλα. Ορισμένοι πανηγυράδες στη συνέχεια εξελίχθηκαν σε βιοτέχνες, εγκατέλειψαν τον τσίγκο και πουλούσαν τα παιχνίδια τους διοργανώνοντας βιοτεχνικές εκθέσεις. Κατάφερα να εντοπίσω περίπου πενήντα τέτοιες βιοτεχνίες.

 

Πύρινο ιπποδρόμιο, επιτραπέζιο. Τα παιδιά πήγαιναν στο ψιλικατζίδικο και αγόραζαν ένα ρολό χαρτί, επικαλυμμένο με κερί. Πάνω στο χαρτί υπάρχουν τα ονόματα πέντε παιδιών, που πρέπει να φτάσουν στο τέρμα. Ανάβανε το χαρτί −το κερί δεν το άφηνε να καεί−, η φλόγα έτρεχε γύρω-γύρω και όποιου έφτανε πρώτη στο τέρμα, κέρδιζε. Στο μουσείο θα υπάρχει και σε διαδραστικό παιχνίδι.
Πύρινο ιπποδρόμιο, επιτραπέζιο. Τα παιδιά πήγαιναν στο ψιλικατζίδικο και αγόραζαν ένα ρολό χαρτί, επικαλυμμένο με κερί. Πάνω στο χαρτί υπάρχουν τα ονόματα πέντε παιδιών, που πρέπει να φτάσουν στο τέρμα. Ανάβανε το χαρτί −το κερί δεν το άφηνε να καεί−, η φλόγα έτρεχε γύρω-γύρω και όποιου έφτανε πρώτη στο τέρμα, κέρδιζε. Στο μουσείο θα υπάρχει και σε διαδραστικό παιχνίδι.

 

Χελιδόνα με ομοίομα Λαζάρου
Χελιδόνα με ομοίομα Λαζάρου

 

Kουτσουνάκι
Kουτσουνάκι

 

 

 

 

 

Γεννήθηκε, μεγάλωσε και ζει στη Σαλαμίνα. Σπούδασε Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και εργάζεται ως εκπαιδευτικός.
ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Σπάνιες φωτογραφίες από τη ζωή στην Ελλάδα των αρχών του περασμένου αιώνα
Η καθημερινή ζωή των κατοίκων της χώρας μεταξύ των πολέμων.
Μην πετάς τα παλιά σου αντικείμενα, δώρισέ τα στη Ρέτο
Τα μέλη του συλλόγου Ρέτο, πρώην τοξικοεξαρτημένα άτομα που απεξαρτήθηκαν, παραλαμβάνουν από τα σπίτια μας τα παλιά μας αντικείμενα, τα αναπαλαιώνουν ή τα ανακατασκευάζουν και τα διαθέτουν προς πώληση.
Ιστορίες από όσους δουλεύουν νύχτα στη Θεσσαλονίκη
Ένας τραυματιοφορέας, ένας πρώην ναυτικός και ιδιοκτήτης γραφείου τελετών, ένας ταξιτζής και μία pole dancer «συναντιούνται» σε άλλες ζωές, τα βράδια.
Στην εξοχική κατοικία Ευταξία στον Λουτρόπυργο Αττικής: το πρώτο αρχιτεκτονικό έργο του Άρη Κωνσταντινίδη
Ο χώρος του κτήματος Ευταξία, παρά την απουσία συστηματικής χρήσης στην εποχή μας, δεν θα μπορούσε να μην αποτελεί έναν σημαντικό τόπο αναφοράς της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ελευσίνας για το 2021.
Μια αυτάρκης οικο-κοινότητα ζει σε ένα μαγικό κτήμα στην Ανάβυσσο
Στο Evolving Cycles μια «πράσινη» κοινότητα ανθρώπων συμβιώνει μαζί με Σκυριανά αλογάκια και μια κατσίκα― τη Βανίλια.
Η οργάνωση Keys of Change αναλαμβάνει τη μουσική εκπαίδευση παιδιών που ζουν σε δυσμενείς συνθήκες
Η ΜΚΟ Keys of Change οργανώνει και στηρίζει σταθερές πλατφόρμες μουσικής εκπαίδευσης παιδιών που ζουν σε εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, στοχεύοντας στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους μέσα από τη μουσική.
Άννα Λόντου: Η προγονή και κληρονόμος του Γιώργου Σεφέρη αφηγείται τη ζωή της στη LiFO
Η ζωή δίπλα στον Σεφέρη, η αυτοκτονία της Πηνελόπης Δέλτα, το σπίτι της οδού Άγρας και άλλες πτυχές μιας μυθιστορηματικής καθημερινότητας.
Ανδρέας Δρακόπουλος: ο άνθρωπος που κινεί το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος μιλά στη LIFO
Στην εφ' όλης της ύλης συνέντευξη που παραχώρησε στη LiFO, ο πρόεδρος του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος μίλησε για τις δωρεές, την κρίση, την πολιτική, το προσφυγικό, την Πρωτοβουλία 2021 και για το τι θυμάται πιο έντονα από τον θείο του.
O ήλιος ανατέλλει ένα παγωμένο πρωινό στη λίμνη Πλαστήρα
Σε θερμοκρασίες που κυμαίνονται κοντά στους 0° Κελσίου
15 λόγοι που αγαπάμε το Χαλάνδρι
To Χαλάνδρι είναι μια ολοζώντανη, αυτόνομη περιοχή που όχι μόνο ικανοποιεί απολύτως τους κατοίκους της αλλά ελκύει και επισκέπτες από άλλες περιοχές.
Η μαγεία της λιμνοθάλασσας του Μεσολογγίου - σε νέες φωτογραφίες
Ο φωτογράφος Αντώνης Νικολόπουλος τράβηξε αυτές τις υπέροχες φωτογραφίες, σε αυτόν τον ελληνικό τόπο, που έχει ακόμα κάτι από παράδεισο...
«Η Μάγδα Φύσσα έγινε μάνα όλων μας»: Μια συζήτηση με τις συνηγόρους της οικογένειας Φύσσα
Οι Χρύσα Παπαδοπούλου και Ελευθερία Τομπατζόγλου, συνήγοροι Πολιτικής Αγωγής της οικογένειας Φύσσα στη δίκη της Χρυσής Αυγής, μιλούν στη LiFO, καθώς βρισκόμαστε στο τελευταίο στάδιο πριν ανακοινωθεί η ετυμηγορία.
Στο Υπνωτήριο Αστέγων Θεσσαλονίκης 70 άνθρωποι βρίσκουν κάθε βράδυ ένα κρεβάτι να κοιμηθούν
Παρέχοντας τα στοιχειώδη σε ανθρώπους που βρέθηκαν στον δρόμο.
Ψυχραιμία, ακόμα κι ο Χατζιδάκις είχε «προσκυνήσει» κάποτε «σώβρακα και φανέλες»
Το πάθος του με το ποδόσφαιρο και ειδικά με τον Ολυμπιακό είχε εξομολογηθεί ο Μάνος Χατζιδάκις σε μια συνέντευξη που είχε δώσει στο «Φως των σπορ» το 1960, συντροφιά με τον Σάββα Θεοδωρίδη.
Η Αλληλεγγύη Λέσβου βοηθά πρόσφυγες και μετανάστες στην πρώτη γραμμή, σε συνθήκες ιδιαίτερα αντίξοες
Η Αλληλεγγύη Λέσβου (πρώην κατασκηνώσεις ΠΙΚΠΑ) είναι μια ακτιβιστική πρωτοβουλία πολιτών με πολύπλευρη προσφορά στο μεταναστευτικό-προσφυγικό.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή