Η εμβληματική φιγούρα της Φρίντα Κάλο έχει επηρεάσει όσο λίγες την ποπ κουλτούρα. Πώς όμως περιποιούνταν τα διάσημα φρύδια της της; Τι μάρκα κραγιόν χρησιμοποιούσε; Από πού προμηθευόταν τα ρούχα και τα κοσμήματά της; 

 

Τόσο το μοναδικό στυλ της όσο και η επιδραστική τέχνη της καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό το σύγχρονο Μεξικό. Η Κάλο ήταν όμως πρώτα απ' όλα μούσα του εαυτού της. Φιλοτέχνησε 55 αυτοπορτρέτα της και τώρα, η νέα έκθεση Frida Kahlo: Making Her Self Up που μόλις άνοιξε στο Victoria and Albert Museum του Λονδίνου εξερευνά τα αντικείμενα εκείνα που καθόρισαν το αμίμητο στυλ της. 

 

Από τα πολύχρωμα παραδοσιακά μεξικανικά φορέματα μέχρι το διακοσμημένο από την ίδια προσθετικό της πόδι, πάνω από 200 προσωπικά της αντικείμενα μαζί με μερικούς από τους αγαπημένους της πίνακες εκτίθενται για πρώτη φορά εκτός Μεξικού, έχοντας ταξιδέψει στο Λονδίνο από την Casa Azul, την κατοικία όπου η Κάλο γεννήθηκε, έζησε, πέθανε, και η οποία πλέον λειτουργεί ως μουσείο αφιερωμένο στη ζωή και το έργο της.

 

Τα αντικείμενα αυτά αφηγούνται εκ νέου την πασίγνωστη ιστορία της ζωής της, με νέες όμως άγνωστες πτυχές, ενώ λειτουργούν και ως σύμβολα της χαρακτηριστικής της δύναμης και εφευρετικότητας. Το ντύσιμο της Κάλο δεν ήταν ενδεικτικό μόνο της καλλιτεχνίας της αλλά και ένας ασυναγώνιστος τρόπος έκφρασής της ως γυναίκας, ως Μεξικανής και ως ΑμεΑ.

 

H έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 14 Νοεμβρίου. Η συνεπιμελήτρια Claire Wilcox περιγράφει τις ιστορίες μερικών από αυτά τα αντικείμενα:

 

Τα αντικείμενα αυτά αφηγούνται εκ νέου την πασίγνωστη ιστορία της ζωής της, με νέες όμως άγνωστες πτυχές, ενώ λειτουργούν και ως σύμβολα της χαρακτηριστικής της δύναμης και εφευρετικότητας. Το ντύσιμο της Κάλο δεν ήταν ενδεικτικό μόνο της καλλιτεχνίας της αλλά και ένας ασυναγώνιστος τρόπος έκφρασής της ως γυναίκας, ως Μεξικανής και ως ΑμεΑ.

 

Resplandor

Courtesy of the Victoria & Albert Museum, “Frida Kahlo: Making Her Self Up”
Courtesy of the Victoria & Albert Museum, “Frida Kahlo: Making Her Self Up”
Frida Kahlo, Self-Portrait, 1948. © 2017 Banco de México, Fiduciary of the Trust of the Diego Rivera and Frida Kahlo Museums. Courtesy of the Victoria & Albert Museum, “Frida Kahlo: Making Her Self Up”
Frida Kahlo, Self-Portrait, 1948. © 2017 Banco de México, Fiduciary of the Trust of the Diego Rivera and Frida Kahlo Museums. Courtesy of the Victoria & Albert Museum, “Frida Kahlo: Making Her Self Up”

 

Αυτό το δαντελωτό φόρεμα που καλύπτει το κεφάλι φοριόταν από τις γυναίκες στο νότιο Μεξικό, τον 18ο και τον 19ο αιώνα, σε γάμους, θρησκευτικές εορτές και άλλες κοινωνικές περιστάσεις. Στην πόλη Juchitán de Zaragoza ήταν γνωστό ως resplandor. Η βερσιόν της Κάλο ήταν φτιαγμένη από τρία διαφορετικά είδη λευκής δαντέλας με ροζ κορδέλα και μπορούσε να φορεθεί με δύο τρόπους, περιστοιχίζοντας το κεφάλι ή σαν κάπα.

 

«Η Φρίντα φορούσε συχνά την παραδοσιακή φορεσιά του Tehuantepec αλλά οι φορές που επέλεξε το resplandor, που επίσης προέρχεται από την ίδια περιοχή, είναι σπάνιες και προφανώς η περίσταση πρέπει να ήταν πολύ σημαντική» αναφέρει η Wilcox, σημειώνοντας πως η ζωγράφος είχε φιλοτεχνήσει δύο αυτοπορτρέτα της με αυτό το είδος ρούχου.

 

Γύψινος κορσές

Unknown, Frida Kahlo, 1926, Victoria and Albert Museum (V&A)
Unknown, Frida Kahlo, 1926, Victoria and Albert Museum (V&A)
Courtesy of the Victoria & Albert Museum, “Frida Kahlo: Making Her Self Up”
Courtesy of the Victoria & Albert Museum, “Frida Kahlo: Making Her Self Up”

 

Τα προβλήματα υγείας της Κάλο χρονολογούνται από την παιδική της ηλικία. Εξαιτίας της πολιομυελίτιδας, το δεξί της πόδι ήταν πιο κοντό από το αριστερό. Στην ηλικία των 18, όμως, κόντεψε να πεθάνει σε μια διαδρομή με λεωφορείο από το σχολείο στο σπίτι της. Το όχημα συγκρούστηκε με ένα αυτοκίνητο και η Κάλο τραυματίστηκε σοβαρά στη σπονδυλική στήλη, τον αυχένα και τα πλευρά. Ακολούθησαν πολλές σοβαρές εγχειρήσεις, αλλά τα τραύματα την καθήλωσαν για μεγάλο μέρος της ζωής της, ενώ τα ιατρικά αρχεία αναφέρουν πως το ατύχημα την άφησε στείρα.

 

Μετά το χειρουργείο, η Κάλο έπρεπε να φορά ορθοπεδικούς κορσέδες, κατασκευασμένους από γύψο ή δέρμα. «Η Κάλο μεταμόρφωσε αυτά τα ιατρικά αντικείμενα σε έργα τέχνης, όταν τα ζωγράφισε» σημειώνει η Wilcox. Στον συγκεκριμένο κορσέ, η καλλιτέχνις ζωγράφισε το σφυροδρέπανο, σύμβολο του Κομμουνισμού, και χάραξε μια τρύπα που θεωρείται ότι παραπέμπει στην αδυναμία της να αποκτήσει παιδιά. Επτά κορσέδες της Φρίντα εκτίθενται στο V&A και είναι από τα πιο σπάνια εκθέματα. 

 

Προσθετικό πόδι με δερμάτινη μπότα

Frida Kahlo, The Love Embrace of the Universe, the Earth (Mexico), Me, Diego, and Señor Xolotl, 1949. © 2017 Banco de México, Fiduciary of the Trust of the Diego Rivera and Frida Kahlo Museums. Courtesy of the Victoria & Albert Museum, “Frida Kahlo: Making Her Self Up”
Frida Kahlo, The Love Embrace of the Universe, the Earth (Mexico), Me, Diego, and Señor Xolotl, 1949. © 2017 Banco de México, Fiduciary of the Trust of the Diego Rivera and Frida Kahlo Museums. Courtesy of the Victoria & Albert Museum, “Frida Kahlo: Making Her Self Up”
Victoria and Albert Museum (V&A)
Victoria and Albert Museum (V&A)

 

Το δεξί πόδι της Κάλο ακρωτηριάστηκε το 1953, αλλά τρεις μήνες αργότερα εκείνη έμαθε ξανά να περπατά. Αυτό το διακοσμημένο προσθετικό πόδι με τα μοτίβα δράκων είναι άλλο ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η Κάλο εμψύχωνε τον εαυτό της, παρά τα ζητήματα υγείας, καθώς αντί να την εμποδίζει, έγινε σημαντικό κομμάτι της ταυτότητας και της γοητείας της. 

 

«Οι μπότες από κόκκινο δέρμα διακοσμήθηκαν με ζώνες, δαντέλα, φιόγκους και κινέζικο μετάξι» αναφέρει η Wilcox και προσθέτει ότι, 45 χρόνια μετά, ο Alexander McQueen επιστράτευσε την Παραολυμπιονίκη Aimee Mullins, η οποία περπάτησε στην πασαρέλα του με αντίστοιχα διακοσμημένα προσθετικά πόδια.

 

Huipil

Victoria and Albert Museum (V&A)
Victoria and Albert Museum (V&A)
Nickolas Muray, Frida on the bench, 1939, Victoria and Albert Museum (V&A)
Nickolas Muray, Frida on the bench, 1939, Victoria and Albert Museum (V&A)

 

Το στυλ της Κάλο συνεχίζει να επηρεάζει τη σύγχρονη εικόνα των γυναικών του Μεξικού. Με μια αβανγκάρντ προσέγγιση στην ιστορία και την κουλτούρα του τόπου της, η Φρίντα ενσωμάτωνε στο ντύσιμό της στοιχεία από διαφορετικές περιοχές σε όλο το Μεξικό. 

 

Το huipil είναι κλασικό κομμάτι στο ντύσιμο των γυναικών της Tehuana, ενώ το μεγάλο δαντελένιο τελείωμα στη φούστα που λέγεται holan προέρχεται από το Tehuantepec. Κάποια από αυτά τα φλοράλ και πουά ρούχα μάλλον είχαν εισαχθεί από το Μάντσεστερ, πράγμα που προσδίδει άλλο ένα επίπεδο πολιτιστικής πολυφωνίας. Η Κάλο φορούσε αυτά τα huipils καθημερινά, ακόμα και όταν ζωγράφιζε, επειδή ήταν πολύ άνετα και κάλυπταν τους ορθοπεδικούς κορσέδες της με έναν τρόπο που αγκάλιαζε τόσο την κουλτούρα της όσο και τη θηλυκότητά της.

  

Προκολομβιανές χάντρες νεφρίτη

Frida Kahlo, Self-portrait with necklace, 1933, Art Gallery of New South Wales
Frida Kahlo, Self-portrait with necklace, 1933, Art Gallery of New South Wales
Courtesy of the Victoria & Albert Museum, “Frida Kahlo: Making Her Self Up”
Courtesy of the Victoria & Albert Museum, “Frida Kahlo: Making Her Self Up”

 

Η Wilcox σχολιάζει πως η Κάλο «είχε το δικό της ξεχωριστό στυλ, ένα μείγμα παραδοσιακής μεξικανικής και ευρωπαϊκής μόδας». Άλλος ένας λόγος για τον οποίο ήταν μπροστά από την εποχή της. 

 

Παρόλο που δεν υπάρχει καταγραφή σχετικά με το πώς απέκτησε αυτές τις χάντρες νεφρίτη, αυτές αποδεικνύουν το ενδιαφέρον της για την προκολομβιανή τέχνη. Ο σύζυγός της Ντιέγο Ριβέρα που ήταν επίσης συλλέκτης τέτοιων αντικειμένων, μπορεί να της τις προμήθευσε. Αυτό το πολύ βαρύ κολιέ εμφανίζεται σε πολλές φωτογραφίες της.

  

Σκιά, ρουζ, κραγιόν και μολύβι φρυδιών από την εταιρεία Revlon

 © Diego Riviera and Frida Kahlo Archives. Photo by Javier Hinojosa. Courtesy of the Victoria & Albert Museum, “Frida Kahlo: Making Her Self Up”
© Diego Riviera and Frida Kahlo Archives. Photo by Javier Hinojosa. Courtesy of the Victoria & Albert Museum, “Frida Kahlo: Making Her Self Up”
Nickolas Muray, Frida Kahlo in Blue Blouse, 1939, Bentley Gallery
Nickolas Muray, Frida Kahlo in Blue Blouse, 1939, Bentley Gallery

 

Βασικό στοιχείο στο εμβληματικό λουκ της Κάλο, που απέδιδε η ίδια στα αυτοπορτρέτα της, ήταν το μακιγιάζ της. Τα έντονα φρύδια της, τα τονισμένα ζυγωματικά, τα χείλη και τα νύχια της ήταν σημαντικά για εκείνη, ως σύμβολα ζωντάνιας. Η Revlon ήταν η αγαπημένη της μάρκα, καθώς η εταιρεία καλλυντικών είχε ανοίξει εργοστάσιο στο Μεξικό το 1948.

 

«Ο Ντιέγο Ριβέρα θυμόταν την πρώτη του συνάντηση με την Κάλο: Σκούρα, έντονα φρύδια που έσμιγαν πάνω από τη μύτη της, σαν φτερά από μαυροπούλι, πλαισίωναν δύο υπέροχα καστανά μάτια. Σήμα κατατεθέν της από τότε» περιγράφει η Wilcox.

 

Ex-votos

Courtesy of the Victoria & Albert Museum, “Frida Kahlo: Making Her Self Up,” 16 June – 14 November 2018. Sponsored by Grosvenor Britain & Ireland.
Courtesy of the Victoria & Albert Museum, “Frida Kahlo: Making Her Self Up,” 16 June – 14 November 2018. Sponsored by Grosvenor Britain & Ireland.

 

Ένα από τα πιο σημαντικά εκθέματα της συλλογής είναι οι λατρευτικές ζωγραφιές που είναι γνωστές ως ex-votos. Ένας τοίχος του V&A αναβιώνει το εσωτερικό της Casa Azul όπου βρισκόταν η συλλογή της Κάλο και του Ριβέρα, εκθέτοντας αυτές τις δημιουργίες με τον ίδιο τρόπο που θα βρίσκονταν σε μια παραδοσιακή εκκλησία.

 

«Αυτά τα αντικείμενα συχνά χρησιμοποιούνταν για να αποδώσουν φόρο τιμής στην Παναγία ή τους αγίους, έπειτα από ένα ατύχημα ή μια αρρώστια. Η Κάλο μιμήθηκε το στυλ τους σε κάποια από τα δικά της έργα, αλλά ποτέ σε αυτά για το δικό της ατύχημα» εξηγεί η Wilcox. Κρατούσε στη συλλογή της όμως ζωγραφιές από τροχαία, μεταξύ των οποίων και μία με έναν άνδρα του οποίου τα πόδια είναι παγιδευμένα κάτω από ένα αυτοκίνητο, στοιχείο που παραπέμπει στη δική της τραυματική εμπειρία.

 

Με στοιχεία από BBC και artsy