Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Όταν η Άλκη Ζέη αφηγήθηκε τη ζωή της στη LIFO

Συγγραφέας. Γεννήθηκε στην Κυψέλη, ζούσε στους Αμπελόκηπους.
Τώρα απορώ πώς, με τόσους βρικόλακες, τα παιδιά διαβάζουν ακόμα τα βιβλία μου. Ίσως γιατί αν κατάφερα κάτι, είναι ν' αγαπώ τους μικρούς μου ήρωες και να γίνομαι εγώ το παιδί για το οποίο γράφω. Φωτο: Σπύρος Στάβερης/LIFO

Γεννήθηκα στην Αθήνα, αλλά τα πρώτα παιδικά μου χρόνια τα πέρασα στη Σάμο, με τον παππού μου, λόγω της αρρώστιας της μητέρας μου. Εκεί, με την αδερφή μου περνούσαμε ζωή και κότα και δεν θέλαμε να γυρίσουμε καθόλου πίσω στους δικούς μας.

 

Το Μαλαγάρι, που ήταν και η έμπνευση για το Λαμαγάρι στο Καπλάνι της βιτρίνας, ήταν ένα ονειρεμένο μέρος ακριβώς απέναντι απ' το Βαθύ - αυτοί που είχαν σπίτια στην πρωτεύουσα, είχαν εκεί τα εξοχικά τους. Τότε όλα τα σπίτια τα λέγαμε πύργους - καθένα είχε τον κήπο του με τεράστια πεύκα, τα οποία έφταναν ως τη θάλασσα. Από το περιβόλι του παππού μου βγαίναμε κατευθείαν στη θάλασσα. Όταν γυρίσαμε στην Αθήνα αλλάξαμε πολλά σπίτια, από την Κυψέλη μέχρι τη Γ' Σεπτεμβρίου, αλλά τα περισσότερα χρόνια τα περάσαμε στην πλατεία Αμερικής.

 

• Όταν ήρθε η Κατοχή οργανώθηκα στην ΕΠΟΝ. Ο αδελφός της μητέρας μου είχε παντρευτεί τη Διδώ Σωτηρίου που ήταν ανακατεμένη ως τον λαιμό με αυτά κι εκείνη μας έβαλε όλους στην Αντίσταση. Ο πατέρας μου ήταν βενιζελικός και συμπαθούσε το ΕΑΜ και την Αντίσταση, αλλά μας έβαλε όρο εμείς να μην ανακατευτούμε πουθενά. Φυσικά, δεν τον ακούσαμε. Ως τις τρεις το μεσημέρι που δούλευε στην Τράπεζα Αθηνών, στο σπίτι μας γινόταν χαμός. Μέχρι και συνεδριάσεις γυναικών κάναμε.

 

Το Καπλάνι της βιτρίνας το έγραψα στη Μόσχα με μια νοσταλγία για τα παιδικά μου χρόνια. Ξεκίνησε επειδή διηγόμουν πολύ τις ιστορίες των παιδικών μου χρόνων με τον παππού μου στα παιδιά μου. Το έγραψα γρήγορα και το έστειλα στον φίλο μου, τον Δημήτρη Δεσποτίδη, που είχε τον εκδοτικό οίκο Θεμέλιο. Δεν μου απάντησε και όταν ήρθα στην Ελλάδα τον ρώτησα, «τι γίνεται με το βιβλίο;». Μου είπε, «να το, στη βιτρίνα είναι».

 

• Τότε πήγαινα στη Σχολή Αηδονοπούλου ακόμα κι ασχολιόμουν πολύ με το κουκλοθέατρο - είχα αναλάβει να γράψω το έργο που θα παίζαμε. Όταν κάναμε την παράσταση, η καθηγήτριά μας, η Ελένη Περράκη, έφερε στο σχολείο τον Ελύτη, τον Γκάτσο, τον Μάριο Πλωρίτη και τον Γιώργο Σεβαστίκογλου, που έγινε αργότερα άντρας μου.

 

Με τον Γ. Σεβαστίκογλου στη Γιάλτα
Με τον Γ. Σεβαστίκογλου στη Γιάλτα

 

• Όταν πια πλήθυναν οι ανάγκες της Αντίστασης, το άφησα το κουκλοθέατρο. Είχαμε αμοληθεί πια. Όταν έγινε η απελευθέρωση, ήρθε η Διδώ και μας είπε ότι φεύγουμε - και μάλιστα είπα στον Γιώργο Σεβαστίκογλου «μην τύχει και δεν έρθεις να με πάρεις και με αφήσεις εδώ με τον πατέρα μου» . Και, πράγματι, ήρθε ένα βράδυ μεσάνυχτα και με πήρε και φύγαμε κρυφά και βρεθήκαμε στη Λάρισα. Τώρα που το σκέφτομαι, λέω: «Μα, καλά. Δόθηκε εντολή να φύγουμε απ' την Αθήνα. Να πάμε πού; Στη Λάρισα, λες κι εκεί ήταν μια άλλη Ελλάδα;».

 

• Γυρίσαμε στην Αθήνα με τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Ο Σεβαστίκογλου έφυγε κρυφά το '48 για την Τασκένδη, αλλά εμένα με έπιασαν και πήγα εξορία στη Χίο. Πήρα ένα χαρτί απ' το Τμήμα Αλλοδαπών ότι με καλούν «διά υπόθεσή μου». Θέλανε να υπογράψω δήλωση - αν δεν την υπέγραφες, πήγαινες εξορία. Στη Χίο ήμασταν κλεισμένες σε στρατόπεδο, σαν φυλακισμένες.

 

Κοιμόμασταν δίπλα-δίπλα στα ράντζα, μέσα στους θαλάμους. Δεν μας έκαναν βασανιστήρια, απλώς ήμασταν κρυμμένες μέσα και δεν βλέπαμε ούτε έναν άνθρωπο. Ήταν η Αλέκα Παΐζη, η Καίτη Ντιριντάουα, η Νανά Καλλιανέση, που έγινε μετέπειτα η εκδότριά μου στον Κέδρο, και πάρα πολλές γυναίκες από την επαρχία.

 

• Όταν βγήκα ήθελα να φύγω, αλλά δεν μπορούσα να βγάλω διαβατήριο με τίποτα. Κατάφερα να φτάσω στην Τασκένδη μέσω Ιταλίας το 1954. Ήμουν σαν τη μύγα μέσ' στο γάλα στην Τασκένδη, όλες ήταν ανταρτοπούλες από χωριά κι είχαν ζήσει ήδη πέντε χρόνια εκεί.

 

Δεν ήταν αυτό που περίμενα, ο Γιώργος δεν μου είχε γράψει με τρόπο κάτι. Να μου πει έχει κρύο, φέρε πολλά πουλόβερ, κάτι. Τρομάξαμε να γυρίζουμε τα παζάρια να βρω ένα παλτό γιατί είχα ξυλιάσει. Μείναμε εκεί δυο χρόνια, ζήσαμε και τον εμφύλιο της Τασκένδης. Ήταν πολύ σκληρό να βλέπεις ανθρώπους που πολέμησαν δίπλα-δίπλα ν' αλληλοδέρνονται. Μετά το 20ό συνέδριο του κόμματος, το 1957, φύγαμε στη Μόσχα.

 

Στην Τασκένδη το 1956.
Στην Τασκένδη το 1956.

 

• Το Καπλάνι της βιτρίνας το έγραψα στη Μόσχα με μια νοσταλγία για τα παιδικά μου χρόνια. Ξεκίνησε επειδή διηγόμουν πολύ τις ιστορίες των παιδικών μου χρόνων με τον παππού μου στα παιδιά μου. Το έγραψα γρήγορα και το έστειλα στον φίλο μου, τον Δημήτρη Δεσποτίδη, που είχε τον εκδοτικό οίκο Θεμέλιο. Δεν μου απάντησε και όταν ήρθα στην Ελλάδα τον ρώτησα, «τι γίνεται με το βιβλίο;». Μου είπε, «να το, στη βιτρίνα είναι». Κυκλοφορούσε πολύ λίγο τότε, αλλά έκανε μεγάλη επιτυχία μετά τη Μεταπολίτευση - και οι γονείς αλλά και οι δάσκαλοι ξενίστηκαν με αυτό το βιβλίο. Σκέφτηκαν, γιατί να μιλάμε στα παιδιά για δικτατορία;

 

• Ήταν πολύ δραστήρια περίοδος: έμαθα ρωσικά, πήγαινα στο Κινηματογραφικό Ινστιτούτο και σπούδαζα κινηματογραφία. Ο Γιώργος τα πήγαινε πολύ καλά, είχε ανέβει και το θεατρικό του, Η Αγγέλα, και λίγο πριν φύγουμε τον κάνανε και καλλιτεχνικό διευθυντή στο Θέατρο Βαχτάνγκωφ. Στη Μόσχα έμεινα οκτώ χρόνια - ο νους μας ήταν πια στο πώς θα γυρίσουμε στην Ελλάδα. Νομίζαμε πως θα γυρίσουμε θριαμβευτικά, μέχρι που ήρθε ο Ηλίας Ηλιού και τον ρώτησα. «E, θα επιστρέψουν οι πρώτοι τρεις, μετά θα κάνει ενστάσεις η ΕΔΑ και σιγά-σιγά θα γυρίσουν κι οι υπόλοιποι». Και οι πρώτοι τρεις που γυρίσαμε ήμουνα εγώ με τα δυο παιδιά μου, τον Σεπτέμβριο του '64.

 

• Πριν καλά-καλά προλάβουμε να συνηθίσουμε την Αθήνα, έγινε η χούντα και φύγαμε για το Παρίσι.Ο Γιώργος δούλευε στο πανεπιστήμιο και είχε κάνει έναν θίασο με τον Αντουάν Βιτέζ στη σχολή του, στη Σορβόννη. Εγώ έκανα ελληνικά σε διάφορους ξένους. Εκεί, εκτός απ' το ότι είχαμε τις δυσκολίες μας τις οικονομικές, ήμασταν ζουρλαμένοι. Πρώτα με την Αντίσταση, μετά με τη διάσπαση του κόμματος - όλο τρέχαμε.

 

Τρέχαμε μαζί με τη Μελίνα εναντίον της χούντας. Συνδεθήκαμε πολύ με τη Μελίνα στο Παρίσι. Ήταν μια Ελληνίδα σταρ - ούτε που φανταζόμουν πως μπορούσε να είναι ένας τόσο διαφορετικός άνθρωπος. Έγινε και η διάσπαση του '69 μεταξύ ΚΚΕ εσωτερικού και εξωτερικού. Πάλι τρέχαμε, αν και με το ΚΚΕ Εσωτερικού πιστέψαμε ότι αυτός πια θα ήταν ο κομμουνισμός που ονειρευτήκαμε.

 

Με τον Γ. Σεβαστίκογλου και τα παιδιά τους το 1967, αυτοεξόριστοι στο Παρίσι.
Με τον Γ. Σεβαστίκογλου και τα παιδιά τους το 1967, αυτοεξόριστοι στο Παρίσι.

 

• Πήγαινα από καφέ σε καφέ να γράψω για να βρω την ησυχία μου. Στο σπίτι ερχόντουσαν τα παιδιά, οι φίλοι τους μπαίνανε, βγαίνανε. Στο Παρίσι έγραψα και τον Μεγάλο περίπατο του Πέτρου. Όταν πια τελείωσε η χούντα, αρχίσανε να πουλάνε τα βιβλία μου για τα καλά. Έκανα μεγάλα διαστήματα να γράψω - ώσπου να πάω σε μια χώρα και να προσαρμοστώ, μου έπαιρνε καιρό. Προσπαθούσα κι εγώ να βρω τον εαυτό μου.

 

• Έγραφα διηγήματα για ενηλίκους για την «Επιθεώρηση Τέχνης» από τη Μόσχα και μετά έγραψα και βιβλία ολόκληρα: την Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα, που έχει μέσα και πολλά αυτοβιογραφικά μου στοιχεία, τον Ψεύτη Παππού, κι ένα σωρό άλλα. Και τώρα γράφω, αλλά μη με ρωτήσεις τι, γιατί εγώ, αν δεν τελειώσω, δεν το λέω πουθενά.

 

• Όταν γυρίσαμε στην Αθήνα για τα καλά, το 1980, είχα πια συνηθίσει - δεν είχα εξιδανικεύσει τίποτα κι έτσι δεν δυσκολεύτηκα να προσαρμοστώ. Τότε πια άρχισα να γράφω πολύ πιο τακτικά, να πηγαίνω σε σχολεία, να έρχομαι σε επαφή με παιδιά. Τώρα απορώ πώς, με τόσους βρικόλακες, τα παιδιά διαβάζουν ακόμα τα βιβλία μου. Ίσως γιατί αν κατάφερα κάτι, είναι ν' αγαπώ τους μικρούς μου ήρωες και να γίνομαι εγώ το παιδί για το οποίο γράφω.

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η Άλκη Ζέη δεν μπόρεσε να ξαναμπεί στην κουζίνα όπου έγραψε «Το καπλάνι της βιτρίνας»
Όταν η συγγραφέας της "Αρραβωνιαστικιάς του Αχιλλέα" μάς υποδέχτηκε στο διαμέρισμά της στην λεωφόρο Αλεξάνδρας
 Όταν ο Μάνος Κατράκης και η Άλκη Ζέη δάνειζαν τη φωνή τους στα μεξικάνικα Πάθη του Χριστού
Λεπτομέρειες ενός χαμένου θρησκευτικού δράματος
Άλκη Ζέη (1923 - 2020): Oι φωτογραφίες της ζωής της
Η πρύτανις της παιδικής λογοτεχνίας μας παρουσιάζει το άλμπουμ της συναρπαστικής ζωής της
Τι ετοιμάζουν οι ελληνικοί εκδοτικοί οίκοι τους προσεχείς μήνες;
Ένα φθινόπωρο γεμάτο βιβλία
To «Καπλάνι της Βιτρίνας» της Άλκης Ζέη ανεβαίνει το φθινόπωρο στη Θεσσαλονίκη
Το πολυδιαβασμένο, αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Άλκης Ζέη παρουσιάζεται ξανά, σε διασκευή και σκηνοθεσία της Ανδρομάχης Χρυσομάλη.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Μπορούμε να περάσουμε ποιοτικό χρόνο με τα παιδιά μας όταν βρισκόμαστε μαζί τους 24 ώρες το 24ωρο;
Η Ζωή Κοσκινίδου, προτείνει να ασχοληθούμε με μεγαλόφωνη ανάγνωση, επιτραπέζια παιχνίδια και τις δουλειές του σπιτιού.
Το κρατικό μπορντέλο του Restif de la Bretonne. Aπό τον Πολ Πρεσιάδο
Σπέρμα, κυριαρχία και χρέος στην ουτοπική συγκρότηση της Ευρώπης κατά τον δέκατο όγδοο αιώνα.
Ξαναδιαβάζοντας το «Δεκαήμερο» του Βοκάκιου
Πιο επίκαιρο από ποτέ, το «Δεκαήμερο» περιγράφει πώς η χαρά του έρωτα και της ζωής είναι η μοναδική απάντηση στον ιό.
«Ιμπέριος και Μαργαρώνα»: Μια κομβική δημώδης μυθιστορία του 16ου αι.
Βραβεύτηκε χθες από την Ακαδημία Αθηνών ο καθηγητής Κώστας Γιαβής, για την πρώτη φιλολογική έκδοση της έμμετρης μυθιστορίας του «Ιμπερίου και της Μαργαρώνας» - ενός έργου, που πρωτοτυπώθηκε στη Βενετία το 1543 και άνοιξε νέο δρόμο στην ελληνική λογοτεχνία.
Το 1821 από την οθωμανική σκοπιά: Mια διαφωτιστική συζήτηση
Οι «Οθωμανικές αφηγήσεις για την Ελληνική Επανάσταση» των Σοφίας Λαΐου και Μαρίνου Σαρηγιάννη φωτίζουν μια άγνωστη στο ευρύ κοινό πλευρά των γεγονότων. Μιλήσαμε μαζί τους.
«Εννέα Μαρτίου Δύο Χιλιάδες Είκοσι»: Ένα ποίημα της Ιταλίδας ποιήτριας Μαριάντζελα Γκουαλτιέρι
Την ημέρα που η ιταλική κυβέρνηση ανακοίνωσε τα δραστικά μέτρα περιορισμού για την επέκταση του κορωνοϊού, η Μαριάντζελα Γκουαλτιέρι έγραψε ένα ποίημα την πρώτη ελληνική μετάφραση του οποίου δημοσιεύουμε σήμερα.
Στ. Ζουμπουλάκης: «Για την τιμιότητα στον καιρό της επιδημίας. Με οδηγό τον Καμύ»
Μαθήματα από την Πανούκλα του Αλμπέρ Καμύ
Ο Μιχάλης Μακρόπουλος έγραψε ένα σπουδαίο νέο βιβλίο
Το «Μαύρο Νερό» είναι μία συγκλονιστική νουβέλα για τον αγώνα του ανθρώπου να επιβιώσει σε μία έρημη γη, γραμμένη με μία «παπαδιαμαντική» θρησκευτικότητα.
Το πρώτο όμορφο πράγμα του Σαββάτου  21 Μαρτίου 2020
Το πρόσωπο με το οποίο μοιράζεστε αυτήν την περίοδο της απομόνωσης
Διαβάστε τα πάντα δωρεάν! Το Scribd προσφέρει απεριόριστη πρόσβαση σε όλους για 30 ημέρες
Οι άνθρωποι πίσω από τη γνωστή συνδρομητική βιβλιοθήκη, που διαθέτει πάνω από ένα εκατομμύριο ψηφιακά βιβλία (e books και audiobooks), σκέφτηκαν ότι με αυτό τον τρόπο μπορούν να βοηθήσουν όλο τον κόσμο που δοκιμάζεται αυτή τη στιγμή
«Σώσα» του Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ: Η λογοτεχνία ενάντια στον φασισμό
Πώς ο νομπελίστας Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ αποδομεί το στιβαρό οικοδόμημα του εβραϊσμού του –ή μήπως το αποθεώνει;– για χάρη της αγάπης, για χάρη ενός έρωτα ή για την ίδια λογοτεχνία.
Ακούστε την Κατίνα Παξινού να διαβάζει ολόκληρη τη «Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη (266 λεπτά)
Μια σπάνια ανάγνωση για το ραδιόφωνο από την κορυφαία ελληνίδα τραγωδό.
Το θέατρο στο ίντερνετ: Η Λαμπέτη στο μονόπρακτο του Κοκτώ "Η Ανθρώπινη Φωνή"
Η θρυλική ερμηνεία της μεγάλης ηθοποιού στο ρόλο μιας γυναίκας που τηλεφωνεί στον άντρα που την εγκαταλείπει. Και ολόκληρο το κέιμενο του Κοκτώ.
Οδυσσέας Ελύτης: Ο ποιητής της δικής μας μοίρας
24 χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τον θάνατο του μεγάλου νομπελίστα μας που έζησε και δημιούργησε με τη δύναμη του φωτός και την ανοιχτοσύνη της θάλασσας.
H διάλυση της Ευρώπης στο «Μεφίστο» του Κλάους Μαν
Το σπουδαίο μυθιστόρημα του Κλάους Μαν δείχνει πως το κραταιό όπλο ενάντια στους ναζί του Χίτλερ ήταν τελικά η λογοτεχνία.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή