Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
Η τέχνη του επηρέασε και επηρεάστηκε από την ευρωπαϊκή πραγματικότητα των αρχών του 20ού αιώνα, όταν οι εντάσεις και οι ριζικές αλλαγές σε κάθε πεδίο της ανθρώπινης έκφρασης διευκόλυναν την ανάδυση καλλιτεχνικών ρευμάτων που συγκρούστηκαν με την πραγματικότητα.
Εικαστικά

O Έντβαρντ Μουνκ πέρα από την κραυγή του

Πώς η τέχνη του σπουδαίου Νορβηγού εξπρεσιονιστή που γεννήθηκε σαν σήμερα το 1863 επηρέασε και επηρεάστηκε καθοριστικά από την ευρωπαϊκή πραγματικότητα των αρχών του 20ού αιώνα

Το αναπόδραστο χειμωνιάτικο σκότος και το καλοκαιρινό πανταχού παρόν φως του Όσλο γέννησαν την τέχνη του Έντβαρντ Μουνκ. Αυτό είναι το πρώτο συμπέρασμα που εξάγει κανείς όταν κοιτάξει τους πίνακες του ίδιου και των νεότερων Γερμανών συνοδοιπόρων του.

 

Όμως ο Μουνκ δεν ήταν μόνο προϊόν και εκφραστής της γενέτειρας του. Η τέχνη του επηρέασε και επηρεάστηκε από την ευρωπαϊκή πραγματικότητα των αρχών του 20ού αιώνα, όταν οι εντάσεις και οι ριζικές αλλαγές σε κάθε πεδίο της ανθρώπινης έκφρασης διευκόλυναν την ανάδυση καλλιτεχνικών ρευμάτων που συγκρούστηκαν με την πραγματικότητα, όπως για παράδειγμα ο γερμανικός εξπρεσιονισμός. 

 

 

Τι είδαν όμως στον Μουνκ όλοι αυτοί οι αρκετά νεότεροί του εικαστικοί; Μια σχεδόν εμμονική επιθυμία να χρησιμοποιήσει την τέχνη ως όχημα για την έκφραση των συναισθημάτων σε ακραίο βαθμό καθώς και ένα σύγχρονο περιεχόμενο, το οποίο στην αυγή ενός νέου αιώνα παρουσίαζε τις νέες αντιλήψεις σχετικά με το σεξ, τις ψυχικές διαταραχές, το απόκοσμο και μια ουτοπική πολιτική.

 

«Ο περιπατητής της νύχτας», 1923-24, αυτοπροσωπογραφία του Μουνκ σε προχωρημένη ηλικία
«Ο περιπατητής της νύχτας», 1923-24, αυτοπροσωπογραφία του Μουνκ σε προχωρημένη ηλικία

 

Ο Μουνκ γεννήθηκε το 1863 στο Όσλο από γονείς που ανήκαν στην μεσαία και ανώτερη τάξη και σπούδασε εκεί στην Σχολή Καλών Τεχνών. Ήδη από το 1886 ο ιμπρεσιονιστικής τεχνοτροπίας πίνακας του Το άρρωστο παιδί προξένησε σκάνδαλο στους συντηρητικούς καλλιτεχνικούς κύκλους της Νορβηγίας που τάσσονταν υπέρ του ακαδημαϊκού νατουραλισμού.

 

Απολαμβάνοντας την αναταραχή που προκαλούσε, έπειτα από το κλείσιμο της σόλο έκθεσης του στο Βερολίνο το 1892, αποφασίζει να εγκατασταθεί εκεί για να εκμεταλλευθεί όσο το δυνατόν περισσότερο την «Υπόθεση Μουνκ». Στην πόλη αυτή έζησε 16 χρόνια και εκεί φιλοτέχνησε κάποια από τους σπουδαιότερα έργα του, όπως τα Μαντόνα, Εφηβεία και τη διάσημη Κραυγή.

 

Ήδη από τότε λειτουργούσε ως μέντορας μιας ομάδας Γερμανών και Αυστριακών καλλιτεχνών στην οποία συμπεριλαμβάνονταν οι Έριχ Χέκελ, Ερνστ Λούντβιχ Κίρχνερ, Μαξ Μπέκμαν, Καρλ Σμιτ-Ροτλαφ, Έγκον Σίλε και Ριχαρντ Γκέρστλ.

 

Τι είδαν όμως στον Μουνκ όλοι αυτοί οι αρκετά νεότεροι του εικαστικοί; Μια σχεδόν εμμονική επιθυμία να χρησιμοποιήσει την τέχνη ως όχημα για την έκφραση των συναισθημάτων σε ακραίο βαθμό καθώς και ένα σύγχρονο περιεχόμενο, το οποίο στην αυγή ενός νέου αιώνα παρουσίαζε τις νέες αντιλήψεις σχετικά με το σεξ, τις ψυχικές διαταραχές, το απόκοσμο και μια ουτοπική πολιτική. 

 

«Κληρονόμησα δύο από τους πιο φοβερούς εχθρούς της ανθρωπότητας –την κληρονομιά της φυματίωσης και της παραφροσύνης– η ασθένεια, η τρέλα και ο θάνατος ήταν οι μαύροι άγγελοι που στάθηκαν στο λίκνο μου. Eπάνω: Η εκδοχή του 1895 του πίνακα του Έντβαρντ Μουνκ «Η Κραυγή».
«Κληρονόμησα δύο από τους πιο φοβερούς εχθρούς της ανθρωπότητας –την κληρονομιά της φυματίωσης και της παραφροσύνης– η ασθένεια, η τρέλα και ο θάνατος ήταν οι μαύροι άγγελοι που στάθηκαν στο λίκνο μου. Eπάνω: Η εκδοχή του 1895 του πίνακα του Έντβαρντ Μουνκ «Η Κραυγή».
«Λουόμενος άνδρας», 1918, Έντβαρντ Μουνκ
«Λουόμενος άνδρας», 1918, Έντβαρντ Μουνκ

 

Ο Μουνκ επίσης ήταν αρκετά μεγάλος ώστε να διαθέτει μια βιωματική εμπειρία του Ρομαντισμού του 19ου αιώνα, κάτι που δεν ίσχυε για τους νεότερους του, και συνάμα μια μανία με τη θνησιμότητα και τη νοσηρότητα, αποκυήματα της παιδικής του ηλικίας. Εξάλλου, ο ίδιος είχε δηλώσει: «Κληρονόμησα δύο από τους πιο φοβερούς εχθρούς της ανθρωπότητας –την κληρονομιά της φυματίωσης και της παραφροσύνης– η ασθένεια, η τρέλα και ο θάνατος ήταν οι μαύροι άγγελοι που στάθηκαν στο λίκνο μου».

 

Οι νέοι καλλιτέχνες διδάχθηκαν από εκείνον κι αυτό είναι εμφανές σε έργα όπως ο Άνδρας σε πεδιάδα, μια ξυλογραφία του Χέκελ του 1917 και μια αυτοπροσωπογραφία του Έγκον Σίλε του 1910, που αντλούν έμπνευση από την Κραυγη. Η διαμονή του στη Γερμανία όμως άλλαξε και την δική του δημιουργία.

 

Όταν έφυγε από το Βερολίνο, έπειτα από ένα ψυχωτικό επεισόδιο που εικάζεται πως προκλήθηκε από την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, πήρε στις βαλίτσες του και την έκθεσή του στον εξπρεσιονισμό, το στυλ του άλλαξε, χαλάρωσε κάπως. Η χρωματική του παλέτα φωτίστηκε, σαν να ανέτειλε ο ήλιος, ενώ πρόσθεσε στην εκφραστική του φαρέτρα και τη χαρακτική.

 

Τα χαρακτικά του έργα προδίδουν μια καινοτόμο ματιά. Ο Μουνκ δημιουργούσε έγχρωμα χαρακτικά έργα με το να κόβει ξύλινους κύβους, να τους χρωματίζει και να τους συνθέτει σαν ένα παζλ. Χρησιμοποιούσε τα φυσικά νερά του ξύλου ως εκφραστικό μέσο.

 

Σε μια σειρά ξυλογραφιών με τίτλο Προς το δάσος βλέπουμε τη διερευνητική ματιά του τρελού επιστήμονα που με κάποιον τρόπο παραθέτει διαφανή πέπλα χρώματος για να δημιουργήσει μαγευτικά φευγαλέες εικόνες. 

 

«Προς το Δάσος», σειρά ξυλοτυπιών του Μουνκ
«Προς το Δάσος», σειρά ξυλοτυπιών του Μουνκ

 

Με την έλευση του Γ' Ράιχ, τα έργα του ίδιου του Μουνκ αλλά και των Γερμανών συνοδοιπόρων του θεωρήθηκαν εκφυλισμένη τέχνη και εξαφανίσθηκαν από τις γερμανικές εκθέσεις, γκαλερί και συλλογές. Με τη γερμανική εισβολή στη Νορβηγία τα έργα του κατασχέθηκαν και εκείνος έζησε στο στούντιο του ζωγραφίζοντας, ως το θάνατο του το 1944.  

 

Οι πίνακες στα τελευταία χρόνια της ζωής του είναι ένα παράξενο μείγμα τεχνικών και θεμάτων. Θυμίζουν οράματα μιας νεότερης ηλικίας, σαν φωτισμένα αμυδρά από το μούχρωμα. 

 

«Κορίτσι με κούκλα», 1910, Έριχ Χέκελ
«Κορίτσι με κούκλα», 1910, Έριχ Χέκελ

 

«Αυτοπροσωπογραφία με ανασηκωμένο γυμνό ώμο», Έγκον Σίλε.
«Αυτοπροσωπογραφία με ανασηκωμένο γυμνό ώμο», Έγκον Σίλε.

 

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Γιατί η άηχη «Κραυγή» του Έντβαρτ Μουνκ συγκλονίζει ακόμη
Σαν σήμερα γεννιέται ο καλλιτέχνης που τόλμησε να αποτυπώσει στους πίνακες του την απόγνωση του νου και την ψυχική διαταραχή, χωρίς ντροπή και περιστροφές
Ήταν ο Τζάκσον Πόλοκ το μυστικό όπλο της CIA;
Άρθρα, έρευνες, βιβλία ισχυρίζονται ότι oι αφηρημένοι εξπρεσιονιστές ενδέχεται να υπήρξαν για καιρό πιόνια των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών και ερήμην τους καλοθελητές του Ψυχρού Πολέμου
Γερμανός στην Ελλάδα, Έλληνας στη Γερμανία ο Μπουζιάνης υπήρξε η ψυχή του ελληνικού εξπρεσιονισμού
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μουσείου Μπουζιάνη, Φοίβος Κυπραίος, και ο ιστορικός τέχνης Γιώργος Μυλωνάς μιλούν στο LIFO.gr για τον μεγάλο εξπρεσιονιστή που πεθαίνει σαν σήμερα το 1959

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Οι εκθέσεις που θα παρουσιάσουν προσεχώς τα αθηναϊκά μουσεία και οι γκαλερί
Μια περιήγηση σε σημαντικές εικαστικές εκθέσεις που θα δούμε μέσα στους τρεις πρώτους μήνες του νέου έτους.
Η παρεξήγηση με τη Μέδουσα του Garbati
Πώς ένα γλυπτό που ξεκίνησε να φιλοτεχνείται το 2008 έφτασε να θεωρείται σύμβολο δικαιοσύνης για θύματα βιασμού και μια αλληγορία για την εποχή του #MeToo
Γιάννης Τσαρούχης: «Είμαι μαθητής του αττικού φωτός»
Αποσπάσματα από τρεις ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις του μεγάλου ζωγράφου και σκηνογράφου που γεννήθηκε σαν σήμερα, το 1910.
Μια έκθεση τέχνης ως βιντεο-αποτύπωμα στο YouTube
Η έκθεση «Αδράνεια» δίνει μια ενδιαφέρουσα εικόνα του τι σημαίνει να μην παραμένεις αδρανής εν μέσω της επιβεβλημένης από τον κορωνοϊό αδράνειας.
Στο κατεχόμενο Βαρώσι, τα έργα ενός καλλιτέχνη για ένα night club αποκαλύπτονται 46 χρόνια μετά
Η φωτογράφος και δημοσιογράφος Ελένη Παπαδοπούλου και η ιστορικός τέχνης Μαρίνα Χριστοδουλίδου φέρνουν στο φως τις τσιμεντογραφίες του επιφανούς Κύπριου καλλιτέχνη Χριστόφορου Σάββα από το εσωτερικό του διάσημου κέντρου διασκέδασης «Perroquet» στο Βαρώσι.
Ένα γιγάντιο τσιμεντένιο γλυπτό αιδοίου διχάζει ολόκληρη τη Βραζιλία
Πώς ένα γλυπτό εντυπωσιακών διαστάσεων γελοιοποίησε την ακροδεξιά φανφάρα των υποστηρικτών του Μπολσονάρου στην Βραζιλία.
Έτος Δάντη: Η Ιταλία ξεκινά τους εορτασμούς για τον μεγάλο δημιουργό της με μία ψηφιακή έκθεση στην Πινακοθήκη Uffizi
Νικόλαος Γύζης: «Λοιπόν ας ελπίζωμεν και ας ζητούμεν να είμεθα εύθυμοι!»
Σαν σήμερα, στις 4 Ιανουαρίου 1901, πεθαίνει στο Μόναχο ο Νικόλαος Γύζης, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ζωγράφους του 19ου αιώνα και εκπρόσωπος της «Σχολής του Μονάχου».
2 αθηναϊκές γκαλερί, 17 έργα τέχνης που φιλοτεχνήθηκαν μέσα στο 2020, 1 συλλεκτικό τεύχος της LiFO
Δείτε τα 17 έργα με τα οποία οι γκαλερί The Breeder και Kalfayan εικονογράφησαν το τελευταίο τεύχος της LiFO. Δημιουργήθηκαν όλα μέσα στο παράξενο 2020, για το οποίο οι υπεύθυνοι των γκαλερί, Νάντια Γεραζούνη και Αρσέν Καλφαγιάν, κάνουν τον δικό τους απολογισμό.
Η μοναξιά και η απομόνωση του 2020 μέσα από τα έργα του Marcel Alcalá
Η ατομική έκθεση «Solita» του Μεξικανο-αμερικανού καλλιτέχνη στη Night Gallery του Λος Άντζελες περιλαμβάνει έργα που δημιουργήθηκαν τη χρονιά που φεύγει.
10 εικαστικές εκθέσεις θα θυμόμαστε από το 2020
Παρά τη γενική απορρύθμιση που προκάλεσε η πανδημία, το 2020 υπήρξε μία χρονιά πλούσια σε ενδιαφέροντα εικαστικά ερεθίσματα.
Ο Γιάννης Μόραλης πέταγε στα σκουπίδια ό,τι δεν του έβγαινε καλό, κυνηγώντας πάντα την τελειότητα
Αναδρομή στην πορεία του νεότερου ζωγράφου της γενιάς του '30, που πέθανε σαν σήμερα το 2009
Πάουλ Κλέε. Ένας από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες των αρχών του εικοστού αιώνα
Σαν σήμερα γεννήθηκε το 1879 ο Ελβετός ζωγράφος
Ο Ραέντ Γιασίν στη Στέγη με ένα ροκ μιούζικαλ για τη Μεσόγειο
Η ιδιότυπη πολυαισθητηριακή παράσταση του Λιβανέζου εικαστικού καλλιτέχνη, μουσικού και σκηνοθέτη, με τίτλο «The sea between my soul», που ήταν προγραμματισμένη για πρεμιέρα τον Μάρτιο στη Στέγη, κάνει τελικά πρεμιέρα στο ψηφιακό κανάλι του Ιδρύματος Ωνάση.
«1821 πριν και μετά»: Πρώτη ματιά στη μεγάλη επετειακή έκθεση του Μουσείου Μπενάκη
Οι υπεύθυνοι των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, Τάσος Σακελλαρόπουλος και Μαρία Δημητριάδου, μιλούν στη LiFO για την προετοιμασία της μεγάλης έκθεσης για την επέτειο των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821, που ανοίγει τον Μάρτιο.
1 σχόλιο
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Haifischnet Haifischnet 23.1.2018 | 13:09
"Το Άρρωστο Παιδί" είναι το συγκλονιστικότερο από τα έργα του, γιατί συνοδεύεται από μία ιστορία και μία εμμονή.
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή