Με τον δρα Παΐσιο και την Πέγκυ Ζουμπουλάκη στην έκθεση του Μόραλη

Με τον δρα Παΐσιο και την Πέγκυ Ζουμπουλάκη στην έκθεση του Μόραλη Facebook Twitter
Ξενάγηση από την γκαλερίστα Πέγκυ Ζουμπουλάκη και τον επιμελητή της έκθεσης Νίκο Παΐσιο.
0

Ουρές σε σχήμα σπείρας από το εκδοτήριο εισιτηρίων ως το πεζοδρόμιο έξω από το Μουσείο Μπενάκη στην Πειραιώς (εκεί όπου είναι αδύνατο να μπεις και να μη σκεφτείς αυτομάτως τον Άγγελο Δεληβορριά).

Μου θυμίζει την προηγούμενη φορά που πολιορκήθηκε έτσι το μουσείο, χρόνια πριν, στο «As One» της Μαρίνα Αμπράμοβιτς, τότε που ασκούμασταν στην αλφαβήτα της long duration performance και στην πειθαρχία της σιωπής, μετρώντας κόκκους ρυζιού.


Πόσο διαφορετική είναι τώρα η συνθήκη, καθώς οι Αθηναίοι σπεύδουν κατά εκατοντάδες για τις τελευταίες μέρες της έκθεσης του Γιάννη Μόραλη, του εικαστικού που ασκήθηκε στη διαρκή αφαίρεση στην τέχνη του.


Αναζητώ τον κ. Παΐσιο στο αίθριο, όσο παιδάκια τοποθετούνται από τους γονείς τους μπροστά από τα γλυπτά του Μόραλη, τα Ερωτικά του, για να φωτογραφηθούν. Μου δείχνουν τον αεικίνητο μελαχρινό άνδρα με το κασκόλ, που κρατά στο χέρι ένα ηχείο-βαλιτσάκι συνδεδεμένο με το καλώδιο ενός μικροφώνου.

Μετά από αυτή την ξενάγηση είναι προφανές ότι η πιο επιτυχημένη έκθεση της χρονιάς οφείλεται στον τρόπο με τον οποίο στήθηκε. Στον βαθιά συναισθηματικό, βιωματικό τρόπο, στην άγρια αγάπη των επιμελητών για τον Μόραλη, οι οποίοι, προφανώς, με κάθε έργο που τοποθετούσαν, προσέφευγαν και σε μια προσωπική στιγμή μαζί του.

Είναι ο «ξεναγός» σε μια ιδιαίτερη αφήγηση για τον Γιάννη Μόραλη για την επόμενη μιάμιση ώρα. Γιατρός, παθολόγος-λοιμωξιολόγος, από το γραφείο του στο Γενικό Κρατικό παρελαύνει πλήθος καλλιτεχνών, μου λένε. Είναι επιμελητής της έκθεσης για τον Γιάννη Μόραλη στο Μουσείο Μπενάκη, ο γιατρός του, όπως τον συστήνουν.

Όταν τον ρωτώ, βιάζεται να με διορθώσει, μάλλον από συστολή: «Ο Μόραλης είχε επί δεκαετίες έναν γιατρό με τον οποίο διατηρούσε στενές σχέσεις εμπιστοσύνης. Εγώ τον γνώρισα όταν δούλευα στον Χατζηκυριάκο-Γκίκα για την οργάνωση του αρχείου του. Μπορεί να πει κανείς ότι του έδινα φιλικά ιατρικές συμβουλές, όταν της ζητούσε» λέει, ενώ τσεκάρει το γκρουπ της ξενάγησης και ξεκινά.


Λίγα λεπτά αργότερα η κλασική συνθήκη μιας ξενάγησης σε εικαστική έκθεση έχει διαρραγεί, καθώς το συναισθηματικό φορτίο, οι εικόνες και οι αναμνήσεις που αναβλύζουν είναι πάρα πολλές.

Στην αρχή συγκρατημένα από τον ίδιο τον κ. Παΐσιο, εξαρχής χειμαρρωδώς από την Πέγκυ Ζουμπουλάκη – είναι προφανές ότι, αν και ο Γιάννης Μόραλης έχει φύγει από τη ζωή εδώ και δέκα χρόνια, η συνομιλία μαζί του είναι διαρκής. Εδώ έχουμε μια υπόθεση αυστηρά προσωπική – «μεγάλη τύχη», σκέφτομαι.

Ακούμε πώς, ενώ ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Παρθένης επέλεξε τον Γιάννη Μόραλη για μαθητή του, αυτός, μόλις έναν μήνα μετά, τον απέρριψε «γιατί ήταν ένας πολύ αυστηρός και δεσποτικός δάσκαλος», για να γίνει η πρώτη από τις δεκάδες διακοπές, καθώς ο ξεναγός μας αναζήτησε μέσα στο κοινό την Πέγκυ Ζουμπουλάκη.

Της μιλά και την κοιτά διαρκώς στα μάτια, συχνά για να εισπράξει ένα έκπληκτο «α, αυτό δεν το ήξερα για τον Μόραλη, το ακούω πρώτη φορά», καθώς άνοιγε διάπλατα τα μάτια και κοιτούσε με απορία.


Στεκόμαστε μπροστά στα πρώτα πορτρέτα της καριέρας του και ακούμε πόσο κομψός ήταν και πόσο ακριβής στο πρόγραμμα της καθημερινότητάς του, από τον πρώτο καφέ της ημέρας στο Brazilian ως τις ώρες που περνούσε στο εργαστήριο, αυστηρά από τις 6 το απόγευμα ως τις 10.

Οι αναφορές στο έργο του συνδέονται με στοιχεία της προσωπικής του ζωής. «Η κυρία ποια είναι;» ρωτά η Πέγκυ Ζουμπουλάκη μπροστά σε ένα έργο, για να ακούσει «είναι η ανάμνηση από τον πρώτο του παιδικό έρωτα στην Πρέβεζα, το 1922, μια Εβραιοπούλα, η Ματθίλδη». Έκπληκτη απαντά πως πρώτη φορά το ακούει, «αν και ξέρω πολλές γυναίκες στη ζωή του».

Είμαστε μάρτυρες σε κάτι βαθύτερο από την επιφανειακή ανάγνωση της τέχνης του Γιάννη Μόραλη, μάρτυρες της προσωπικής του σχέσης επί δεκαετίες με τους αφηγητές μας.

Γελάω σε κάθε τέτοια αφήγηση και παρατηρώ έκπληκτη πως είναι λίγοι αυτοί στην ομάδα που εισπράττουν τη συνωμοτική, συναισθηματική εξομολόγηση που έρχεται να εξηγήσει με ακόμα πιο βαθύ τρόπο τις θεματικές επιλογές του Μόραλη.

Με τον δρα Παΐσιο και την Πέγκυ Ζουμπουλάκη στην έκθεση του Μόραλη Facebook Twitter
Αυτές οι τελευταίες ξεναγήσεις, οργανωμένες ή αυθόρμητες, για επισκέπτες ή φίλους, που έγιναν από την Παρασκευή ως και την Κυριακή στο Μουσείο Μπενάκη, είχαν μια σαφή αίσθηση αποχωρισμού για τους διοργανωτές της έκθεσης. Σαν να ήταν μια πρόφαση των φίλων του για να τον συναντήσουν ξανά με έναν τρόπο που δεν αποκωδικοποιείται εύκολα από εμάς, τους «απ' έξω».


Μέσα στον γκρενά κύβο, στεκόμαστε μπροστά στον πίνακα που ζωγράφισε το 1946 –έναν χρόνο μετά το διαζύγιό του από την πρώτη του σύζυγο– στο εργαστήριο της Ναταλίας Μελά. Αποτυπώνει τη Μελά (μετέπειτα σύντροφο του Άρη Κωνσταντινίδη) και την Μπούμπα Λυμπεράκη, που αργότερα παντρεύτηκε.

«Προσέξτε», λέει ο κύριος Παΐσιος, «η Μελά κοιτά κατάματα τον Μόραλη. Η Μπούμπα, όμως, αποφεύγει το βλέμμα του. Έχει αρχίσει να τον ερωτεύεται».

Κοιτώ γύρω μου, η ίδια προσήλωση που συναντά κανείς σε λειτουργία. Είναι λες και το δέος για το ίδιο το έργο του Μόραλη επιβάλλει στους επισκέπτες να ζήσουν τη συνθήκη μιας τελετής. Το εκκλησίασμα. Αφήνομαι να παρακολουθήσω, λοιπόν, αυτές τις αφηγήσεις του γιατρού και της γκαλερίστας του Μόραλη, για να δω το έργο του από το παρασκήνιο.

Άλλωστε, αυτές οι τελευταίες ξεναγήσεις, οργανωμένες ή αυθόρμητες, για επισκέπτες ή φίλους, που έγιναν από την Παρασκευή ως και την Κυριακή στο Μουσείο Μπενάκη, είχαν μια σαφή αίσθηση αποχωρισμού για τους διοργανωτές της έκθεσης. Σαν να ήταν μια πρόφαση των φίλων του για να τον συναντήσουν ξανά με έναν τρόπο που δεν αποκωδικοποιείται εύκολα από εμάς, τους «απ' έξω».


Μετά από αυτή την ξενάγηση, είναι προφανές ότι η πιο επιτυχημένη έκθεση της χρονιάς –και μάλιστα για το έργο ενός δημιουργού που συχνά βλέπουμε, δεν υπήρχε η συνθήκη του πρωτόφαντου δηλαδή– οφείλεται στον τρόπο με τον οποίο στήθηκε.

Στον βαθιά συναισθηματικό, βιωματικό τρόπο, στην άγρια αγάπη των επιμελητών για τον Μόραλη, οι οποίοι, προφανώς, με κάθε έργο που τοποθετούσαν προσέφευγαν και σε μια προσωπική στιγμή μαζί του.

Είναι διαρκής η αίσθηση της απώλειας που τους διαπερνά. Το είδα στο πρόσωπο της Δάφνης Ζουμπουλάκη, τη στιγμή που φτάσαμε μπροστά στο πορτρέτο της που είχε ζωγραφίσει ο Μόραλης όταν ήταν παιδί.

Η μητέρα της, Πέγκυ, παίρνει το μικρόφωνο στο χέρι και περιγράφει εκείνη την ημέρα: πώς η Δάφνη ήταν υπερκινητική, ανήσυχη, δεν ακολουθούσε τις οδηγίες του Γιάννη Μόραλη.

Τότε αυτός της έδωσε ένα ρόδι, να το κρατήσει στα χέρια για να ηρεμήσει. Κι έτσι την ζωγράφισε. Όσο κρατούσε η αφήγηση, η Δάφνη Ζουμπουλάκη πισωπατούσε και όταν την αναζητήσαμε με το βλέμμα, η συγκίνησή της ήταν φανερή.


Σε μια Αθήνα που ασθματικά και σπασμωδικά αναζητεί τη θέση της στη σκηνή της σύγχρονης τέχνης στη μετά-documenta αμήχανη εποχή, με το ΕΜΣΤ κέλυφος, την Πινακοθήκη under construction, το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης σε διαρκή φάση προσεχών θυρανοιξίων, η έκθεση του Γιάννη Μόραλη έγινε τόπος αναφοράς.

Χάρη στην αγάπη των φίλων του που την έστησαν, σαν να επανασυνθέτουν τη φυσική του παρουσία. Την παρέδωσαν στο κοινό όχι ως κλινικό έργο, λείψανο για προσκύνημα, αλλά σαρκώδες και απτό. Και την τελευταία μέρα, στην ξενάγηση αυτή, κατανόησα γιατί αγαπήθηκε τόσο από το κοινό.

Εικαστικά
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο ζωηρόχρωμος, μυστηριώδης, πνευματικός κήπος της Ιωάννας Λημνιού

Εικαστικά / Η Ιωάννα Λημνιού μεταμορφώνει την γκαλερί The Breeder σε ιδεώδη κήπο

Στην πρώτη της ατομική έκθεση της που συζητιέται, μέσα από την πυκνή βλάστηση των έργων της αχνοφαίνεται και μια ελπίδα ότι αξίζουμε μια καλύτερη πραγματικότητα από αυτή που ζούμε στις ασφυκτικά φτιαγμένες πόλεις.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
«Για τους αγρότες δεν έχει προτεραιότητα η “οικολογική ευαισθησία” της πόλης, αλλά η πραγματικότητά τους»

Εικαστικά / «Για τους αγρότες δεν έχει προτεραιότητα η “οικολογική ευαισθησία” της πόλης, αλλά η πραγματικότητά τους»

Ανάμεσα σε εκατοντάδες έργα που υπαγορεύονται από τα «επείγοντα» της εποχής, το «Ξηρόμερο», η ελληνική συμμετοχή στην 60ή Μπιενάλε της Βενετίας, εστιάζει στην εντοπιότητα και λειτουργεί ως φόρος τιμής στα πανηγύρια της επαρχίας.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΙΑΚΟΣΑΒΒΑΣ
Η Βενετία γιορτάζει τη εικονογραφία και τον συμβολισμό του στήθους

Εικαστικά / Μια μεγάλη εικαστική έκθεση αφιερωμένη στο γυναικείο στήθος

Στη Βενετία και στο Palazzo Franchetti μια έκθεση αφηγείται την «περιπέτεια» ενός σημείου της γυναικείας ανατομίας που έχει κατανοηθεί και αναπαρασταθεί στην τέχνη, τη διαφήμιση, τη μόδα, σε όλους τους πολιτισμούς και τις παραδόσεις με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.
NEWSROOM
Το λεπτεπίλεπτο έργο του Στρατή Ταυλαρίδη που το κατέστρεψε μια γάτα στη Σμύρνη 

Εικαστικά / Το λεπτεπίλεπτο έργο του Στρατή Ταυλαρίδη που το κατέστρεψε μια γάτα στη Σμύρνη 

Ο νεαρός εικαστικός εκπροσώπησε την Ελλάδα στη Μεσογειακή Μπιενάλε της Σμύρνης με ένα έργο για την ιστορία ενός παιδιού που έχει υποστεί ενδοοικογενειακή κακοποίηση, το οποίο καταστράφηκε από μια γάτα. Και δεν βρέθηκε κανείς να τη σταματήσει! 
M. HULOT
Έντεκα μουσικοσυνθέτες μάς καλούν να τους ξανα-ανακαλύψουμε

Εικαστικά / Έντεκα μουσικοσυνθέτες μάς καλούν να τους ξανα-ανακαλύψουμε

"Νομίζω ήρθε η ώρα ν' ακούσουμε..." - Το Ινστιτούτο Ελληνικής Μουσικής Κληρονομιάς, σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη, επιχειρεί μια πρωτότυπη μουσειακή παρέμβαση στη μόνιμη έκθεση της Πινακοθήκης Γκίκα.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
ΘΗΤΕΙΑ: Μια σημαντική έκθεση στη μνήμη του Στέλιου Φαϊτάκη

Εικαστικά / Επτά σύγχρονοι εικαστικοί εκθέτουν στη μνήμη του Στέλιου Φαϊτάκη

Η «συνάντηση» επτά σύγχρονων Ελλήνων εικαστικών δημιουργών της γενιάς του ζωγράφου –κάποιοι είναι και προσωπικοί του φίλοι– στην γκαλερί Roma, με σκοπό την ανάδειξη μιας σειράς κοινών καταβολών.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
CHECK Αυτές τις μέρες, ενώ χορεύουμε στην Cantina Social στο απέναντι δωμάτιο στέκεται ένα πολύχρωμο κουνέλι

Εικαστικά / Στην Cantina Social συχνάζει ένα πολύχρωμο, «αντικοινωνικό» κουνέλι

Σε ένα διαχρονικά εναλλακτικό στέκι της Αθήνας, που έχει γράψει ιστορία με τα πάρτι και τα ξενύχτια του, επαναλειτουργεί πια ένα safe-house στο οποίο καλλιτέχνες θα μπορούν να μοιραστούν τις πιο σκοτεινές στιγμές τους, τις πιο προσωπικές τους εμπειρίες.
ΖΩΗ ΠΑΡΑΣΙΔΗ
Πρόσωπο με πρόσωπο: Μια έκθεση για τη μαγεία και τα μυστικά των Φαγιούμ

Πολιτισμός / Τα πιο καθηλωτικά πορτρέτα στην Ιστορία της Τέχνης: Μια έκθεση για τη μαγεία και τα μυστικά των Φαγιούμ

Τριάντα οκτώ μουμιοποιημένα σώματα με προσωπογραφίες στη θέση της κεφαλής που βρέθηκαν σε αρχαιολογικές ανασκαφές σε όλο τον κόσμο παρουσιάζονται σε μια μεγάλη έκθεση στο Άμστερνταμ.
NEWSROOM
Εκθέσεις εικαστικών: Απρίλιος 2024.

Εικαστικά / Ένα εικαστικός Απρίλιος γεμάτος με ενδιαφέρουσες εκθέσεις

Μία έκθεση στη μνήμη του Στέλιου Φαϊτάκη και άλλη μία με αφετηρία το «Θυμήσου, Σώμα...» του Κ. Π. Καβάφη, «Αναδυόμενες Αφροδίτες», «Διάφανοι κήποι» και άλλες 25 προτάσεις που καλύπτουν ένα ευρύ καλλιτεχνικό φάσμα.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Σωκράτης Σωκράτους

Εικαστικά / Σωκράτης Σωκράτους: «Δεν έχω αίσθηση του φόβου, δεν καταλαβαίνω Χριστό άμα είναι να κάνω κάτι»

Μετακόμισε στην Αθήνα των '90s και δεν θέλησε να μείνει πουθενά αλλού, έβαλε τα κλάματα την πρώτη φορά που είδε από κοντά έργο του Τσαρούχη. Έχει σκηνογραφήσει πολύ για το ντόπιο θέατρο του οποίου δεν ήταν φαν κάποτε, έχει εκπροσωπήσει την Κύπρο στη Μπιενάλε της Βενετίας. Βρίσκεται στη μόνιμη συλλογή του Πομπιντού, συμφώνησε να συνεργαστεί με την Hermès για έναν χρόνο και το έκανε για δεκαπέντε. Κι είναι ο Αθηναίος της εβδομάδας.
M. HULOT
Η Μαρία Λιναρδάκη πλάθει στον πηλό αναμνήσεις και φωτεινά όνειρα

Εικαστικά / Η Μαρία Λιναρδάκη πλάθει με πηλό αναμνήσεις και φωτεινά όνειρα

Η συμβολαιογράφος, η οποία πριν από δεκαπέντε χρόνια αποφάσισε να ακολουθήσει το δικό της δημιουργικό ταξίδι, αποκωδικοποιεί την αγάπη της για τη φύση ως έμπνευση για τη διακόσμηση των κεραμικών της και μας μεταφέρει σε έναν φανταστικό κήπο χρωμάτων και αναμνήσεων.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ