Οι σαρκοφάγοι του Αρχαιολογικού Μουσείου της Κωνσταντινούπολης

 

 *

 

Το 1887, ένας αγρότης στην περιοχή της Σιδώνας (Λίβανος) ανακάλυψε τυχαία ένα σκοτεινό τούνελ που οδηγούσε σε μια υπόγεια νεκρόπολη. Οι αρχές της Υψηλής Πύλης, άμεσα ειδοποιημένες, διενήργησαν μια ανασκαφή όπου ανακαλύφθηκαν μισή ντουζίνα σμιλεμένες σαρκοφάγοι που είναι σήμερα η δόξα του μουσείου της Κωνσταντινούπολης και ο αρχικός του πυρήνας. Εξακολουθούν όμως να αποτελούν ένα μυστήριο μέχρι και σήμερα: έργα Ελλήνων καλλιτεχνών, που καλύπτουν έναν αιώνα, αυτές οι σαρκοφάγοι περιείχαν τα λείψανα ηγεμόνων ενός μικρού φοινικικού βασιλείου.

 

 Φωτ. Σπύρος Στάβερης

 

 

 

Το Τσινιλί Κιοσκ, ένα κτήριο που ανεγέρθηκε το 1472 -από τα πιο παλιά οθωμανικά της πόλης- και ενσωματώθηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο όπου λειτουργεί ως Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης.
Το Τσινιλί Κιοσκ, ένα κτήριο που ανεγέρθηκε το 1472 -από τα πιο παλιά οθωμανικά της πόλης- και ενσωματώθηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο όπου λειτουργεί ως Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης.

 

Μαρμάρινη ανθρωποειδής σαρκοφάγος φοινικικού-ιωνικού τύπου. El-Baramieh (Λίβανος), 5ος αι. π. Χ.
Μαρμάρινη ανθρωποειδής σαρκοφάγος φοινικικού-ιωνικού τύπου. El-Baramieh (Λίβανος), 5ος αι. π. Χ.

 

Οι ανθρωποειδείς αυτές σαρκοφάγοι υπήρξαν ο πυρήνας του Αρχαιολογικού Μουσείου της Κωνσταντινούπολης.
Οι ανθρωποειδείς αυτές σαρκοφάγοι υπήρξαν ο πυρήνας του Αρχαιολογικού Μουσείου της Κωνσταντινούπολης.

 

Αριστ. Μαρμάρινη ανθρωποειδής σαρκοφάγος φοινικικού-ιωνικού τύπου. Σιδώνα (Λίβανος), 4ος αι. π.Χ. Δεξ. Μαρμάρινη ανθρωποειδής σαρκοφάγος αιγυπτιακού τύπου. El-Baramieh (Λίβανος), 5ος αι. π. Χ.
Αριστ. Μαρμάρινη ανθρωποειδής σαρκοφάγος φοινικικού-ιωνικού τύπου. Σιδώνα (Λίβανος), 4ος αι. π.Χ. Δεξ. Μαρμάρινη ανθρωποειδής σαρκοφάγος αιγυπτιακού τύπου. El-Baramieh (Λίβανος), 5ος αι. π. Χ.

 

Μαρμάρινη ανθρωποειδής σαρκοφάγος φοινικικού-ιωνικού τύπου. Γάζα, 5ος αι. π.Χ.
Μαρμάρινη ανθρωποειδής σαρκοφάγος φοινικικού-ιωνικού τύπου. Γάζα, 5ος αι. π.Χ.

 

 Ανθρωποειδής σαρκοφάγος φοινικικού-ιωνικού τύπου. Βηρυτός, 5ος αι. π.Χ.
Ανθρωποειδής σαρκοφάγος φοινικικού-ιωνικού τύπου. Βηρυτός, 5ος αι. π.Χ.

 

 

 

Μαρμάρινη σαρκοφάγος του γυμνασιάρχη Γερόστρατου με την επιγραφή "Γερόστρατε γυμνασιάρχε χαίρε" και παραστάσεις με τον Διόνυσο, τις Μαινάδες, τους Σάτυρους και τους Σειληνούς. Βηρυτός, ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ.Χ.
Μαρμάρινη σαρκοφάγος του γυμνασιάρχη Γερόστρατου με την επιγραφή "Γερόστρατε γυμνασιάρχε χαίρε" και παραστάσεις με τον Διόνυσο, τις Μαινάδες, τους Σάτυρους και τους Σειληνούς. Βηρυτός, ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ.Χ.

 

Μαρμάρινη σαρκοφάγος όπου απεικονίζονται η Φαίδρα και ο Υππόλυτος. Τρίπολη (Λίβανος), ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ. Χ.
Μαρμάρινη σαρκοφάγος όπου απεικονίζονται η Φαίδρα και ο Υππόλυτος. Τρίπολη (Λίβανος), ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ. Χ.

 

Αριστ. μαρμάρινη σαρκοφάγος με την Φαίδρα και τον Υππόλυτο. Τρίπολη (Λίβανος), ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ. Χ.
Αριστ. μαρμάρινη σαρκοφάγος με την Φαίδρα και τον Υππόλυτο. Τρίπολη (Λίβανος), ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ. Χ.

 

Μαρμάρινη σαρκοφάγος με την Φαίδρα και τον Υππόλυτο. Τρίπολη (Λίβανος), ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ. Χ.
Μαρμάρινη σαρκοφάγος με την Φαίδρα και τον Υππόλυτο. Τρίπολη (Λίβανος), ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ. Χ.

 

 

 

"Σαρκοφάγος της Σινταμάρας". Ρωμαϊκή περίοδος, 3ος αι. μ.Χ.
"Σαρκοφάγος της Σινταμάρας". Ρωμαϊκή περίοδος, 3ος αι. μ.Χ.

 

"Σαρκοφάγος της Σινταμάρας". Ρωμαϊκή περίοδος, 3ος αι. μ.Χ.
"Σαρκοφάγος της Σινταμάρας". Ρωμαϊκή περίοδος, 3ος αι. μ.Χ.

 

 

 

 

 

 

 

Μαρμάρινη σαρκοφάγος με καπάκι. 'Εφεσσος (Τουρκία), ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ. Χ.
Μαρμάρινη σαρκοφάγος με καπάκι. 'Εφεσσος (Τουρκία), ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ. Χ.

 

Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη. Κύζικος (Τουρκία). 'Υστερη ελληνιστική περίοδος. "Της Δήμητρας, κόρης του Αριστόδημου, του Πριέπιδου, υιού του Ολυμπιοδόρου, του Διογένη, υιού του Δημήτριου."
Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη. Κύζικος (Τουρκία). 'Υστερη ελληνιστική περίοδος. "Της Δήμητρας, κόρης του Αριστόδημου, του Πριέπιδου, υιού του Ολυμπιοδόρου, του Διογένη, υιού του Δημήτριου."

 

Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη. Κύζικος (Τουρκία). 'Ελληνιστική περίοδος. "Του Διόνυσου, υιού του Κανδίου, του Παμμένου, υιού του Νουμένιου, του Διόνυσου, υιού του Βάκχου, του Θεόκριτου, υιου του Βακχίχιου."
Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη. Κύζικος (Τουρκία). 'Ελληνιστική περίοδος. "Του Διόνυσου, υιού του Κανδίου, του Παμμένου, υιού του Νουμένιου, του Διόνυσου, υιού του Βάκχου, του Θεόκριτου, υιου του Βακχίχιου."

 

 

 

Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη. Λάμψακος, ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ.Χ. "Η Τύχη έφτιαξε τη στήλη αυτή στη μνήμη του αφέντη και συζύγου της Δημήτριου, υιού του Χρεστού."
Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη. Λάμψακος, ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ.Χ. "Η Τύχη έφτιαξε τη στήλη αυτή στη μνήμη του αφέντη και συζύγου της Δημήτριου, υιού του Χρεστού."

 

Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη. Σαμψούντα (Τουρκία). Ρωμαϊκή περίοδος, 1ος αι. μ.Χ. "Ξέρεις ότι ο θάνατος είναι ακριβώς δίπλα σε όλους τους θνητούς".
Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη. Σαμψούντα (Τουρκία). Ρωμαϊκή περίοδος, 1ος αι. μ.Χ. "Ξέρεις ότι ο θάνατος είναι ακριβώς δίπλα σε όλους τους θνητούς".

 

 

 

 

 

Τμήμα μαρμάρινης σαρκοφάγου του Publius Aelius Pompeius και της Procope. Σινώπη (Τουρκία), ρωμαϊκή περίοδος. Ο Publius Aelius Pompeius, πρώην καπετάνιος, έφτιαξε τη στήλη αυτή για την γυναίκα του Procope, την πλέον ευσεβή και αξιοπρεπή, γνωστή για τις αρετές της, η οποία έζησε 50 χρόνια σ' αυτήν τη ζωή. 'Οποιος τολμήσει να ανοίξει τη σαρκοφάγο μετά την κηδεία μας, θα πληρώσει χίλια δηνάρια στην λαμπρή κοινότητα της Σινώπης και θα καταστεί υπεύθυνος για την ιεροσυλία".
Τμήμα μαρμάρινης σαρκοφάγου του Publius Aelius Pompeius και της Procope. Σινώπη (Τουρκία), ρωμαϊκή περίοδος. Ο Publius Aelius Pompeius, πρώην καπετάνιος, έφτιαξε τη στήλη αυτή για την γυναίκα του Procope, την πλέον ευσεβή και αξιοπρεπή, γνωστή για τις αρετές της, η οποία έζησε 50 χρόνια σ' αυτήν τη ζωή. 'Οποιος τολμήσει να ανοίξει τη σαρκοφάγο μετά την κηδεία μας, θα πληρώσει χίλια δηνάρια στην λαμπρή κοινότητα της Σινώπης και θα καταστεί υπεύθυνος για την ιεροσυλία".

 

Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη. Θεσσαλονίκη, ρωμαϊκή περίοδος, 2ος-3ος αι. μ.Χ. "Η Ulpia Mysta έφτιαξε αυτήν τη στήλη στη μνήμη του Γάμου, του γιού της παραμάνας και υπηρετριάς της".
Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη. Θεσσαλονίκη, ρωμαϊκή περίοδος, 2ος-3ος αι. μ.Χ. "Η Ulpia Mysta έφτιαξε αυτήν τη στήλη στη μνήμη του Γάμου, του γιού της παραμάνας και υπηρετριάς της".

 

Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη του καπετάνιου Ιούλιου Καλλίνικου. Σινώπη, ρωμαϊκή περίοδος, 3ος αι. μ.Χ. "Χαίρε περαστικέ! Καλλίνικε, ταξίδεψες μέχρι τα όρια της Λήθης, έχοντας γλυτώσει από φοβερά κύματα. Ωστόσο, δεν είναι η θάλασσα που σε πήρε μαζί της στα βάθη της, αλλά η γη που σε πήρε στα σπλάχνα της, εσένα που ήθελες να ακολουθήσεις τον αδερφό σου Καλλίγονο, που πέθανε πολύ καιρό πριν. 'Ετσι είναι οι αποφάσεις της Μοίρας. Εδώ κείται ο καπετάνιος Ιούλιος Καλλίνικος."
Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη του καπετάνιου Ιούλιου Καλλίνικου. Σινώπη, ρωμαϊκή περίοδος, 3ος αι. μ.Χ. "Χαίρε περαστικέ! Καλλίνικε, ταξίδεψες μέχρι τα όρια της Λήθης, έχοντας γλυτώσει από φοβερά κύματα. Ωστόσο, δεν είναι η θάλασσα που σε πήρε μαζί της στα βάθη της, αλλά η γη που σε πήρε στα σπλάχνα της, εσένα που ήθελες να ακολουθήσεις τον αδερφό σου Καλλίγονο, που πέθανε πολύ καιρό πριν. 'Ετσι είναι οι αποφάσεις της Μοίρας. Εδώ κείται ο καπετάνιος Ιούλιος Καλλίνικος."

 

Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη του Severius Acceptus. ""Στα ιερά πνεύματα του θανάτου, ο στρατιώτης Severius Acceptus υπηρέτησε 6 χρόνια στην 8η Αυγούστια Λεγεώνα και έζησε 26 χρόνια. Ο κληρονόμος του Dubitatius Attianus μερίμνησε για την κατασκευή της στήλης. Η κατασκευή στοίχισε 400 δηνάρια".
Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη του Severius Acceptus. ""Στα ιερά πνεύματα του θανάτου, ο στρατιώτης Severius Acceptus υπηρέτησε 6 χρόνια στην 8η Αυγούστια Λεγεώνα και έζησε 26 χρόνια. Ο κληρονόμος του Dubitatius Attianus μερίμνησε για την κατασκευή της στήλης. Η κατασκευή στοίχισε 400 δηνάρια".

 

Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη του Titus Flavio Surillio. Beyazit (Istanbul), ρωμαϊκή περίοδος, 3ος αι. μ. Χ. "Στα ιερά πνεύματα του θανάτου, ο Titus Flavio Surillio, ο πρόθυμος, ο ευσεβής, ο τίμιος σημαιοφόρος της 2ης Λεγεώνας. Υπηρέτησε 18 χρόνια ως στρατιώτης και έζησε 40 χρόνια. Από την ίδια Λεγεώνα, ο Aurelius Zanacs του αφιερώνει τη στήλη αυτή".
Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη του Titus Flavio Surillio. Beyazit (Istanbul), ρωμαϊκή περίοδος, 3ος αι. μ. Χ. "Στα ιερά πνεύματα του θανάτου, ο Titus Flavio Surillio, ο πρόθυμος, ο ευσεβής, ο τίμιος σημαιοφόρος της 2ης Λεγεώνας. Υπηρέτησε 18 χρόνια ως στρατιώτης και έζησε 40 χρόνια. Από την ίδια Λεγεώνα, ο Aurelius Zanacs του αφιερώνει τη στήλη αυτή".

 

Τμήμα μαρμάρινης σαρκοφάγου. Κρήτη, ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ.Χ.
Τμήμα μαρμάρινης σαρκοφάγου. Κρήτη, ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ.Χ.

 

Πτυχωτή μαρμάρινη σαρκοφάγος. Ικόνιο (Τουρκία),  ρωμαϊκή περίοδος, 2ος-3ος αι. μ.Χ.
Πτυχωτή μαρμάρινη σαρκοφάγος. Ικόνιο (Τουρκία), ρωμαϊκή περίοδος, 2ος-3ος αι. μ.Χ.