Αν υπάρχει ένας παράγοντας που εξισώνει όλους μας σε παγκόσμιο επίπεδο, αυτός είναι τα όνειρα, αυτά που βλέπουμε στον ύπνο μας, όχι τα άλλα που αφορούν τα κοινωνικά και επαγγελματικά μας σχέδια. Όποιος κι αν είσαι, όταν κοιμάσαι είσαι ελεύθερος από κάθε λογική, από τη λογική που διέπει τις ώρες της ημέρας που είσαι ξυπνητός. Μπορείς να ονειρεύεσαι ότι πετάς, ότι διατηρείς μια παράνομη σχέση χωρίς τις συνέπειες της πραγματικής ζωής ή ότι περνάς υπέροχα σε ένα πάρτι με ανθρώπους που δεν γνωρίζεις.
Κατά τον ίδιο τρόπο και γνωρίζοντας ότι τα όνειρα έχουν τους δικούς τους κανόνες, μπορείς να βρεθείς γυμνός και τρομαγμένος στη μέση του δρόμου ή να βλέπεις ότι μόλις ξέφυγες -ή μήπως όχι;- από μία δολοφονική επίθεση. Στα όνειρα και στους εφιάλτες όλα μπορούν να συμβούν, έχουν τη δική τους δικαιοσύνη και τις δικές τους ισορροπίες αυτά που "βιώνουμε" εκεί.
Έχουμε, όμως, απορίες για όσα συμβαίνουν εκεί και δεν είμαστε οι μόνοι. Και ο Chris Ufere, ιδρυτής και CEO της uDreamed, μίας εταιρείας (και σχετικής εφαρμογής στα κινητά) που έχει αναλάβει να «μεταφράζει» τα όνειρα που βλέπουμε, να χαρτογραφήσει όλα τα παράξενα μέρη στα οποία βολτάρει το υποσυνείδητο μας. Και όπως αποκάλυψε πριν από λίγο καιρό, όνειρα που εμφανίζονται ως κοινός τόπος σε όλους τους ανθρώπους, από κάθε σημείο του πλανήτη, έχουν απολύτως διαφορετική ερμηνεία και δεν εξηγούνται με έναν κοινό παγκόσμιο ονειροκρίτη ή έστω έναν κοινό ψυχαναλυτικό χάρτη.
Είναι η προαιώνια, πανανθρώπινη απαίτηση για ερμηνεία, εξήγηση και γνώση αυτού που βλέπει κανείς στον ύπνο τους, έχοντας σε πολλούς πολιτισμούς την τάση να το εκλαμβάνει ως προειδοποίηση, ως κάποιου είδους μήνυμα που ζητά την αποκωδικοποίησή του.
«Πάνω κάτω οι άνθρωποι ονειρεύονται τα ίδια πράγματα: ότι πέφτουν, ότι τερματίζουν μία σχέση που τους ταλαιπωρεί, ότι είναι γυμνοί μπροστά σε κόσμο, ότι πετούν, ότι κάποιος τους κυνηγάει, ότι απατούν τον σύντροφό τους, ότι έχουν ανάγκη να πάνε τουαλέτα και κάτι/κάποιος τους εμποδίζει, ότι τσακώνονται με φίλους ή συναδέλφους, ότι τους συμβαίνει κάποιο ατύχημα ή ότι τους επιτίθενται, ότι βρίσκεται η ζωή τους σε κίνδυνο ή ότι πεθαίνουν. Όλα αυτά είναι κοινοί τόποι στα όνειρα και μάλλον αναμενόμενοι», λέει.
Ο στόχος του uDreamed —που επιτρέπει στους χρήστες την καταγραφή, τον συσχετισμό, την ανάλυση και το μοίρασμα των ασυνείδητων εμπειριών τους- δεν είναι καινούριος. Είναι η προαιώνια, πανανθρώπινη απαίτηση για ερμηνεία, εξήγηση και γνώση αυτού που βλέπει κανείς στον ύπνο τους, έχοντας σε πολλούς πολιτισμούς την τάση να το εκλαμβάνει ως προειδοποίηση, ως κάποιου είδους μήνυμα που ζητά την αποκωδικοποίησή του. Τις τελευταίες δεκαετίες έχουν εκδοθεί και κυκλοφορήσει με επιτυχία πολλά λεξικά ονείρων, σε μία προσπάθεια να υπάρξουν απλές, βατές εξηγήσεις σύνθετων και απλών συμβόλων για τα όνειρα μας. Όμως, τα όνειρα, ειδικά τα πιο κοινά από αυτά, συνήθως επηρεάζονται από ένα μείγμα καθημερινότητας, πολιτισμού, ψυχολογίας και περιπτωσιολογίας, δηλαδή ακριβώς όπως και η ερμηνεία τους.
«Από τη στιγμή που μοιραζόμαστε πολλά σύμβολα και μεταφορές, υπάρχουν κάποια γενικά θέματα που επαναλαμβάνονται στα όνειρα πολλών ανθρώπων», εξηγεί η καθηγήτρια ψυχολογίας στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, Deirdre Barrett, η οποία και συνεχίζει: «Για παράδειγμα ένα όνειρο που σχετίζεται με το άγχος είναι πολύ λογικό να περιέχει εικόνες της καθημερινότητας του ατόμου, συναισθήματα όπως αυτά που δημιουργούνται σε κάποιον όταν κρίνεται ή όταν νιώθει ότι δεν κατάφερε να αντεπεξέλθει σε προσδοκίες ανωτέρων του».
Σύμφωνα με την Barrett, δεν υπάρχει κάτι που να μπορεί να χρησιμεύσει σαν παγκόσμιος οδηγός ερμηνείας ονείρων. «Αν κάποιος ονειρεύεται έναν σκύλο, υποθέτει κανείς ότι πρόκειται για άνθρωπο που έχει σχέση με σκυλιά στην πραγματική ζωή, κάποιον που μπορεί να σου πει ότι ένας σκύλος είναι πιστός, ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου. Μπορεί όμως να το ονειρεύεται και κάποιος που τρέμει τα σκυλιά, που την εικόνα τους την εισπράττει ως ένδειξη κινδύνου. Το ίδιο όνειρο, λοιπόν, πρακτικά μπορεί να συμβολίζει διαφορετικά πράγματα για όποιον το βλέπει».
Επίσης, μια απόπειρα ερμηνείας των ονείρων μας σχετίζεται άμεσα και με τον κοινωνικό και πολιτισμικό περίγυρό μας. Δοξασίες, λαογραφικά στοιχεία, παραδόσεις και θρύλοι μπλέκονται στην ερμηνεία των ονείρων των ανθρώπων από περιοχή σε περιοχή, από έθνος σε έθνος, από φυλή σε φυλή. Για άλλους το αίμα -για παράδειγμα- είναι σύμβολο γρήγορων ειδήσεων, για άλλους ερμηνεύεται ως οιωνός δυστυχίας ή έστω πρόσκαιρων ταλαιπωριών.
O Ufere επισημαίνει ότι «χρειάζονται ακόμη πολλές πληροφορίες και δεδομένα από διάφορους πολιτισμούς κι απ' όλον τον κόσμο, για να μπορέσει κανείς με ασφάλεια να γενικεύει και να κάνει προβλέψεις». Σύμφωνα με τον ίδιο, μέχρι στιγμής η εφαρμογή διαθέτει καταγραφές από τα όνειρα πολιτών των ΗΠΑ, της Αφρικής, της Ινδίας, αλλά ακόμη και έτσι είναι πολύ νωρίς ακόμη για να υπάρξει κάποιο ασφαλές συμπέρασμα που να αφορά τους πάντες αναφορικά με την ερμηνεία αυτού που ονειρευόμαστε. Σε αυτό το σημείο συμφωνεί και η Barrett, εξηγώντας ότι τα δημογραφικά στοιχεία είναι εξαιρετικά σημαντικός παράγοντας στη δημιουργία μιας τέτοιας πλατφόρμας ονείρων απ' όλον τον κόσμο, η οποία προσθέτει σε όλη αυτή την κουβέντα και τον παράγοντα της ηλικίας, ότι δηλαδή, άλλα όνειρα βλέπουν τα παιδιά, διαμορφώνοντας "κοινούς τόπους" και άλλου είδους όνειρα οι ενήλικες ή οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας.
Το καλύτερο, όμως, μάλλον το κράτησαν για το τέλος και οι δύο. Όπως επισημαίνουν, επειδή ένα όνειρο απαντάται ως κοινός τόπος σε διάφορες εθνότητες, ηλικιακές ομάδες ή φυλές, δεν σημαίνει ότι πρέπει να έχει και εξήγηση. Μπορεί απλώς να πρόκειται για λογικά και αναμενόμενα όνειρα, μπορεί και όχι. Ακριβώς και γι' αυτό στην πλατφόρμα συγκέντρωσης υλικού και στη σχετική εφαρμογή ο Ufer έχει κατηγοριοποιήσει τα όνειρα σε λογικά και παράλογα. Πρόκειται για έναν πρώτο τρόπο κατηγοριοποίησης που επιτρέπει πιο εύκολα την ανάλυση, όπως λέει. Όσο για την ερμηνεία, μάλλον έχουμε δρόμο ακόμη.
Με στοιχεία από το TheCut.com
