Ρίγανη!

Φαρμακευτική ονομασία: Herba Origani

Αγγλικά: Wild marjoram, Oregan

Γαλλικά: Marjolaine bâtarde, Marjolaine sauvage, Origan, Pelevoué, Marazolette, Penevoué, Thé rouge, Thym de berger, Doste

Γερμανικά: Oregano, Wilder Majoram, Dost, Kostets

Ιταλικά: Erba acciuga, Origano

Τούρκικα: Kekik otu, İzmir kekiği, Güvey otu, Kekikotu

Συχνά στις χώρες της ανατολικής Μεσογείου δεν υπάρχει σαφής διαχωρισμός μεταξύ διαφόρων αρωματικών της οικογένειας της μέντας. Λέξεις όπως kekik ή η αραβική zatar/satar [زعتر, صعتر] και παρόμοιες λέξεις στα εβραϊκά και στα περσικά μπορεί να σημαίνουν ρίγανη αλλά όχι αποκλειστικά: μπορεί επίσης να σημαίνουν μαντζουράνα και θυμάρι. Το νόημα της λέξης επίσης μεταβάλλεται ανάλογα με την περιοχή και την τοπική βλάστηση. Ας πούμε στην Ιορδανία η λέξη zahtar συνήθως σημαίνει μίγμα μπαχαρικών.

Περίεργο φαινόμενο

Η ξερή ρίγανη συχνά είναι πιο αρωματική από την φρέσκια. Περίεργο όχι για μας, αλλά για όσους δεν έχουν εμπειρία με αυτό το μυρωδικό.

Γεύση

Αρωματική, ζεστή και ελαφρώς πικρή. Η ένταση της γεύσης κυμαίνεται. Η ρίγανη καλής ποιότητας είναι τόσο έντονη που σχεδόν μουδιάζει τη γλώσσα. Τα ξαδέρφια της ρίγανης που φυτρώνουν σε κρύα κλίματα έχουν λιγότερο έντονη γεύση.

Καταγωγή

Το γένος Origanum κατάγεται από τη Μεσόγειο. Η επιρροή του κλίματος, της εποχής και του εδάφους είναι μεγαλύτερη από τις διαφορές μεταξύ διαφόρων ειδών. Ένα φυτό που μοιάζει με τη ρίγανη είναι η ματζουράνα με καταγωγή από τη Μικρά Ασία που διαφέρει αρκετά σε γεύση. Η μεξικάνικη ρίγανη δεν έχει άμεση συγγένεια αλλά έχει μια παρόμοια γεύση, αν και πιο έντονη.

Ετυμολογία

Η ελληνική λέξη ὀρίγανον είναι πιθανόν συνδυασμός του ουσιαστικού ὄρος και του ρήματος γανοῦσθαι, ίσως επειδή η ρίγανη προτιμάει να φυτρώνει στα υψόμετρα της Μεσογείου. Κάποιες σκανδιναβικές λέξεις έχουν επίσης παρόμοιο νόημα: bergmynte  (νορβηγικά), bergminta (ισλανδικά), mäkimeirami (φινλανδικά). Το Oxford English Dictionary ισχυρίζεται ότι η λέξη έχει καταγωγή από κάποια άγνωστη γλώσσα της βόρειας Αφρικής.

Στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες πάντως η λέξη είναι παρόμοια, αν όχι ίδια. Το φυτό αναγνωρίζεται ως oregano στα αγγλικά, στα γερμανικά, στα δανέζικα, στα πολωνέζικα. Με μικρές παραλλαγές εμφανίζεται σε άλλες γλώσσες, όπως oregano στα τσέχικα, horegano στα ισπανικά, origano στα ιταλικά, orenga στα καταλανικά, oregao στα πορτογαλικά.

Νεανίας

ὑποστόρεσαί νυν πρῶτα τῆς ὀριγάνου 
καὶ κλήμαθ᾽ ὑπόθου συγκλάσασα τέτταρα, 
καὶ ταινίωσαι καὶ παράθου τὰς ληκύθους, 
ὕδατός τε κατάθου τοὔστρακον πρὸ τῆς θύρας.

(Αριστοφάνης, Εκκλησιάζουσες)

ΝΕΑΡΟΣ
Τότε σκόρπισε πρώτα ρίγανη,
μετά βάλε διπλωμένες τέσσερις κληματόβεργες
- στρώσε τις καλά -
και βάλε δίπλα μια σειρά στάμνες
και μπροστά κανάτες με νερό...