— Πώς βλέπετε την κατάσταση που διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή;
Αναμφίβολα, εκρηκτική. Το ζήτημα είναι ποιους κινδύνους εγκυμονεί και το αν θα προσλάβει ακόμα πιο αιματηρές διαστάσεις, όπως όλα δείχνουν. Να θυμίσουμε ότι η βία και οι ένοπλες συγκρούσεις σ’ αυτή την περιοχή είναι ενδημικό φαινόμενο, από την ίδρυση του Ισραήλ το 1948. Είναι ξεκάθαρο ότι η άρνηση του Ισραήλ να αποδεχθεί την ίδρυση ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους, σε συνδυασμό με τη δημιουργία εβραϊκών οικισμών στη Δυτική Όχθη και τις επιθετικές πρακτικές του, διατηρεί ανοιχτό εδώ και πολλά χρόνια ένα πολλαπλό μέτωπο με τη Χαμάς στη Γάζα, τη Χεζμπολάχ στο Λίβανο, ισλαμικές ένοπλες οργανώσεις στο Ιράκ, με τη Συρία και κυρίως με το Ιράν.
— Πώς αξιολογείτε τη στρατηγική του Ισραήλ;
Άραγε, έχει κάποια στρατηγική το Ισραήλ; Αυτό είναι το κρίσιμο ερώτημα. Κατά μία έννοια υπάρχει, αλλά δεν έχει στοιχεία ρεαλισμού. Ειδικότερα, φαίνεται ότι το Ισραήλ επιδιώκει να υποχρεώσει τους Παλαιστίνιους να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες από τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη ούτως ώστε αυτές οι περιοχές λειτουργικά και θεσμικά να είναι περιοχές του. Δεν διαφαίνεται όμως κάποιο επιτυχές αποτέλεσμα ως προς αυτή του την επιδίωξη. Αρχικά, οι Παλαιστίνιοι έχουν δείξει πρωτοφανή θέληση να παραμείνουν στις εστίες τους. Ωστόσο και να ήθελαν να φύγουν, δεν έχουν τη δυνατότητα να το κάνουν.
«Η στρατηγική του Νετανιάχου μπορεί να καταφέρνει πλήγματα στους εχθρούς του Ισραήλ, αλλά δεν φέρνει –ούτε και μελλοντικά– στους Ισραηλινούς ειρήνη και κανονική ζωή».
Η Γάζα είναι μια περίκλειστη πόλη. Συνεπώς, όπως έγραψα και πρόσφατα, η στρατηγική του Ισραήλ επικεντρώνεται στο να μη λύνει το πρόβλημα με ίδρυση παλαιστινιακού κράτους αλλά σταδιακά και συστηματικά καταπατώντας και σφετεριζόμενο παλαιστινιακή γη, επεκτείνοντας την εβραϊκή κυριαρχία. Παράλληλα διαχειρίζεται τις παλαιστινιακές αντιδράσεις «κουρεύοντας το γρασίδι», όπως αποκαλεί την τακτική του, δηλαδή με δολοφονίες, βομβαρδισμούς και κατά καιρούς στρατιωτικές επιχειρήσεις, προκειμένου να διατηρεί υπό κάποιον έλεγχο τους Παλαιστίνιους και όσους ενεργά τους υποστηρίζουν.
δημοσιογράφος, συγγραφέας και διευθυντής του ιστότοπου SLpress.gr
— Τι πιστεύετε ότι θέλει να πετύχει το Ισραήλ με αυτές τις τελευταίες επιθέσεις;
Η έννοια της απάντησης, το «οφθαλμός αντί οφθαλμού», υπάρχει πάντα στην κουλτούρα αυτής της χώρας. Η πριν από έναν χρόνο τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς ήταν μια ανώμαλη προσγείωση για το Ισραήλ όχι μόνο επειδή αιφνιδιάστηκε, σκοτώθηκε μεγάλος αριθμός Ισραηλινών, κυρίως άμαχοι και η ύπαρξη ομήρων ασκεί έντονη ψυχολογική πίεση, αλλά πρωτίστως επειδή η στρατηγική του Τελ Αβίβ έπεσε στο κενό. Όμως, η ισραηλινή απάντηση έναν χρόνο τώρα είναι δυσανάλογη σε αίμα.
Αναλογιστείτε ότι περισσότεροι από 30.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί, πάνω από 10.000 είναι αγνοούμενοι (προφανώς είναι νεκροί κάτω από τα χαλάσματα που έχουν προκαλέσει οι καταιγιστικοί βομβαρδισμοί) και πάνω από 90.000 είναι σοβαρά τραυματίες, για να μην αναφερθούμε στις απίστευτες ταλαιπωρίες που υφίστανται όσοι έχουν επιβιώσει. Και, βεβαίως, η πλειονότητα των θυμάτων είναι άμαχοι.
Προφανώς, όλο αυτό το διάστημα η Χαμάς έχει υποστεί συντριπτικά πλήγματα, αλλά, σύμφωνα με Ισραηλινούς, δεν έχει, τουλάχιστον ακόμα, εξουδετερωθεί στρατιωτικά, αν και βρίσκεται σε μια αποκλεισμένη έκταση μικρότερη από την Άνδρο. Η γενοκτονική πρακτική των Ισραηλινών στη Γάζα δεν έχει επιτύχει ούτε την πλήρη στρατιωτική εξουδετέρωση της Χαμάς ούτε την εθνοκάθαρση της Λωρίδας. Όσα έχουν συμβεί τον τελευταίο χρόνο, ωστόσο, έχουν πολλαπλές επιπτώσεις σε όλα τα επίπεδα.
— Θα θέλατε να μας περιγράψετε κάποιες από αυτές;
Αρχικά, όπως είδαμε το τελευταίο χρονικό διάστημα, ενεργοποιήθηκε πλήρως το ευρισκόμενο σε σχετική ύφεση μέτωπο με τη Χεζμπολάχ. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, λόγω των ρουκετών που εκτοξεύονται από τον νότιο Λίβανο, ο πληθυσμός στο βόρειο Ισραήλ να εγκαταλείψει τις εστίες του και να μεταφερθεί νοτιότερα για λόγους ασφάλειας. Και μόνο αυτό το γεγονός συνεπάγεται τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό κόστος.
Επιπρόσθετα, η γενοκτονική πρακτική του Ισραήλ στη Γάζα έχει προκαλέσει μεγάλη αγανάκτηση στις μουσουλμανικές κοινωνίες, υποχρεώνοντας τις μοναρχίες του Κόλπου να παγώσουν επ’ αόριστον τις υπογεγραμμένες ή προς υπογραφή «Συμφωνίες του Αβραάμ» και να διαταράξουν τις σχέσεις του Ισραήλ και τις άλλες μουσουλμανικές χώρες. Αυτό σημαίνει ότι διπλωματικά το Τελ Αβίβ πήγε πολύ πίσω, επαναφέροντας ένα είδος απομόνωσής του στη Μέση Ανατολή.
Και μην ξεχνάτε ότι μετά το πρώτο κύμα συμπάθειας έχει πλέον τραυματιστεί καίρια η εικόνα του Ισραήλ στα μάτια της δυτικής κοινής γνώμης, προκαλώντας, μάλιστα, ειδικά στα αμερικανικά πανεπιστήμια, κινητοποιήσεις που δεν έχουν προηγούμενο. Η στρατηγική του Νετανιάχου μπορεί να καταφέρνει πλήγματα στους εχθρούς του Ισραήλ, αλλά δεν φέρνει –ούτε και μελλοντικά– στους Ισραηλινούς ειρήνη και κανονική ζωή.
— Η Χεζμπολάχ μπορεί να αποτελέσει απειλή για το Ισραήλ;
Η κλιμάκωση που έχει επέλθει από τις 7 Οκτωβρίου 2023 μέχρι σήμερα δεν καθιστά βιώσιμη τη στρατηγική «κουρεύουμε το γρασίδι». Αυτό φαίνεται και από την εκκένωση του βόρειου Ισραήλ από τον φόβο των ρουκετών της Χεζμπολάχ. Ακόμα και αν ο ισραηλινός στρατός εισβάλλει στο νότιο Λίβανο, όπως το 2006, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα καταφέρει να συντρίψει τη Χεζμπολάχ και σίγουρα δεν θα καταφέρει να δημιουργήσει μια ασφαλή ζώνη προστασίας του βόρειου Ισραήλ. Τα τελευταία γεγονότα καθιστούν πολύ πιθανό, εάν όχι αναπόφευκτο, το Ιράν να τροφοδοτήσει τους «αντιπροσώπους» του με εξελιγμένα πυραυλικά συστήματα που το ίδιο διαθέτει σε μεγάλες ποσότητες.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το Ισραήλ πλέον δεν θα απειλείται από ρουκέτες που το αντιπυραυλικό σύστημα IronDome μπορεί σε μεγάλο βαθμό να αντιμετωπίσει. Όμως, το να δεχθεί το Ισραήλ μαζική επίθεση από εξελιγμένα drones και πυραύλους που θα έχουν εκτοξευθεί από τον Λίβανο ή και το Ιράκ θα είναι πολύ λιγότερο αποτελεσματικό. Και επειδή έχει μικρή έκταση και μεγάλη πληθυσμιακή πυκνότητα, σε μια τέτοια περίπτωση το κόστος θα είναι πολύ βαρύ.
— Τι είναι αυτό που σας ανησυχεί περισσότερο;
Όπως έχουμε δει ιστορικά, για να πράξει κάποιος ένα μαζικό έγκλημα προηγείται πάντα η απανθρωποποίηση. Στην περίπτωση των τελευταίων γεγονότων αποδεικνύεται ότι η κρατική ιδεολογία στο Ισραήλ έχει «απανθρωποποιήσει» τους Παλαιστίνιους. Ο παρατεταμένος αυτός ημι-πόλεμος μπορεί να έχει αυξήσει τη στρατιωτική αποτελεσματικότητα του Ισραήλ, αλλά ταυτοχρόνως έχει βελτιώσει δραστικά και την αποτελεσματικότητα των αντιπάλων του, όπως έδειξε και η επίθεση της Χαμάς πριν από έναν χρόνο και όπως δείχνει το γεγονός ότι ακόμα αντιστέκεται. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι αυτή η κατάσταση έχει δηλητηριάσει βαθιά την ισραηλινή κοινωνία.
Μια μεγάλη αλυσίδα από κραυγαλέες βαρβαρότητες εκ μέρους Ισραηλινών στρατιωτών καταδεικνύει ότι το κλίμα ανασφάλειας και ημι-πολέμου μετατρέπει συχνά μορφωμένους και καλλιεργημένους νέους στρατιώτες σε εγκληματίες πολέμου. Αυτό, λοιπόν, που με ανησυχεί είναι ότι η ισραηλινή κοινωνία, συνεχίζοντας αυτόν τον πόλεμο, χάνει ολοένα περισσότερο την ψυχή της. Κάτι παρόμοιο είχε συμβεί στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν χιλιάδες μέλη των φυλών Χερέρο και Νάμα στη Ναμίμπια της Αφρικής εξοντώθηκαν με μεθόδους που αργότερα θα γίνονταν προσφιλείς στο ναζιστικό καθεστώς. Οι Χερέρο και οι Νάμα ήταν λαός βασικά κτηνοτρόφων και οι Γερμανοί αποικιοκράτες προσπάθησαν να τους «εκσυγχρονίσουν», μετατρέποντάς τους σε γεωργούς και εργάτες των επιχειρήσεών των.
Μάλιστα, τριακόσια κρανία κρατουμένων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης είχαν σταλεί στη Γερμανία για περαιτέρω έρευνες προκειμένου να «αποδείξουν την ανωτερότητα της λευκής φυλής και την κατωτερότητα της μαύρης». Αυτή είναι η διαδικασία της απανθρωποποίησης και ανοίγει τον δρόμο για μαζικά εγκλήματα. Αυτό συμβαίνει σήμερα στο Ισραήλ. Σκεφτείτε ότι πάνω από χίλιες επιχειρήσεις στο Ισραήλ έχουν κλείσει επειδή οι εργαζόμενοι σε αυτές έχουν στρατευθεί.
— Ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες για την Ελλάδα και την Κύπρο;
Η Ελλάδα ξαναμπήκε στο παιχνίδι στην Ανατολική Μεσόγειο με πρωτοβουλία των Ισραηλινών, λόγω του ρήγματος που είχε προκληθεί στις σχέσεις τους με την Τουρκία του Ερντογάν. Ταυτόχρονα, η παραδοσιακή στάση που είχε η Ελλάδα στο παλαιστινιακό έχει ανατραπεί πλέον. Έτσι προέκυψαν οι τριγωνικές συνεργασίες Ελλάδα - Κύπρος - Ισραήλ και Ελλάδα - Κύπρος - Αίγυπτος και στη συνέχεια η συνεργασία Ελλάδα - Κύπρος - Ιορδανία. Και τα τρία αυτά γεωπολιτικά τρίγωνα είχαν διευκολυνθεί από την εχθρότητα του καθεστώτος Ερντογάν με το Ισραήλ και το καθεστώς Σίσι στην Αίγυπτο.
Δεν θα είχαν, ωστόσο, ευδοκιμήσει εάν δεν είχε μεσολαβήσει το αμερικανοτουρκικό ρήγμα. Δυστυχώς, τα εν λόγω γεωπολιτικά τρίγωνα έχουν σχεδόν αφυδατωθεί. Το κρίσιμο ζητούμενο για τον ελληνισμό (Ελλάδα και Κύπρο) είναι να αξιοποιηθεί η σύγκλιση συμφερόντων και κατ’ επέκταση οι γεωστρατηγικές και γεωοικονομικές συνεργασίες ώστε να λειτουργήσουν ως εγγύηση για την εθνική ασφάλεια. Ο τρόπος, όμως, που το πολιτικό μας σύστημα αντιλαμβάνεται τις διεθνείς σχέσεις και τον ρόλο της Ελλάδας δεν βοηθάει. Επομένως, αυτό που θέλω να τονίσω είναι ότι η Ελλάδα και η Κύπρος γίνονται εκ των πραγμάτων σκαλοπάτια του Ισραήλ προς τη Δύση και αυτό πιθανό να μας κάνει στόχο.
Είναι μια πολιτική η οποία έχει κόστος για την Ελλάδα και σε άλλο επίπεδο. Γιατί πιστεύετε ότι η Τουρκία τα βρίσκει με την Αίγυπτο και έχει υψώσει τη σημαία υπεράσπισης των Παλαιστινίων; Όλο αυτό έχει ένα διπλωματικό κόστος. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα και η Κύπρος μέχρι στιγμής εμπλέκονται έμμεσα. Ευελπιστώ ότι αυτό δεν θα γίνει άμεσα, αν και τίποτα δεν αποκλείεται αν τελικά υπάρξει γενικότερη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
