ΠOΛΥ ΣΠΑΝΙΑ ΕΧΩ καλό λόγο για τις προηγούμενες γενιές. Το ageism είναι κακό πράγμα, ξέρω. Αλλά είναι δύσκολο να μη σκέφτομαι διαρκώς τι μας κληροδότησαν, αρχίζοντας απ’ το ότι κατασπάραξαν το περιβάλλον σαν πιράνχας.
Όμως οι απλοί άνθρωποι, όχι οι ηγέτες, των προηγούμενων γενεών έχουν αφεθεί αβοήθητοι στο χάος ενός τεχνολογικά προσανατολισμένου κόσμου, ενός κόσμου που μπορεί να τους χειραγωγεί με εμπεριστατωμένους τρόπους, χωρίς να το φαντάζονται καν. Οι τεχνολογίες αλλάζουν τις ιεραρχίες στην κοινωνία, τον τρόπο που σκεφτόμαστε και αλληλεπιδρούμε. Αλλά μια μερίδα του πληθυσμού δεν έχει τα εργαλεία για να καταλάβει πώς γίνεται αυτό.
Πολύ δύσκολα συνεννοείται κανείς με boomers ‒ χρησιμοποιώ τη φράση για να δηλώσω τους τεχνολογικά αναλφάβητους ανθρώπους που πλησιάζουν την τρίτη ηλικία και όχι για να ακριβολογήσω ως προς το σε ποια γενιά ακριβώς ανήκουν. Φταίνε οι ίδιοι; Ειδικά όσοι δεν εργάζονται σε περιβάλλοντα με νέους, ώστε να έχουν την ευκαιρία μιας εξοικείωσης, ή αυτοί που δεν εργάζονται καθόλου πώς περιμένουμε να μάθουν σε τι κόσμο ζούμε όσοι μεγαλώσαμε με πρόσβαση στο ίντερνετ;
Οι μεγαλύτερες γενιές πρέπει επειγόντως να εκπαιδευτούν και να συνεχίσουν να εκπαιδεύονται στη διάρκεια της ζωής τους. Δεν είναι ταλέντο η καλά εστιασμένη προσοχή, ούτε αποτέλεσμα τυχαιότητας.
Το χάος διευρύνεται. Από τη μια υπάρχουν άνθρωποι που, ανεξαρτήτως της αφετηρίας τους, διαμορφώθηκαν online. Και από την άλλη υπάρχει η έλλειψη εξοικείωσης με την τεχνολογία σε έναν τεχνολογικά ρυθμιζόμενο κόσμο.
Το διαδίκτυο είναι για τους boomers χαμένη ευκαιρία. Παρά τα μονοπώλια των τεχνολογικών κολοσσών, τον έλεγχο της κίνησης του διαδικτύου και τη διοχέτευση της προσοχής εκεί όπου είναι εμπορικά μόνο ωφέλιμο (π.χ. σε διαφημίσεις ή σαχλαμάρες με γάτες και σελέμπριτις), το διαδίκτυο είναι επανάσταση στον χώρο της γνώσης. Η προσφερόμενη πληροφορία άλλοτε θα ήταν πανάκριβη. Τώρα διακινείται ελεύθερα και αποκαλύπτει σε όλους αυτό που παλιά προοριζόταν για μια αμφίβολης νομιμοποίησης ελίτ. Η πρόσβαση σε τέχνες και πολιτισμό που δίνεται σε όποιον/-α έχει την ικανότητα να ψάχνει σωστά, συγκλονίζει.
Όπως είπε κι ένας σημαντικός πιανίστας, ο Olafsson, αυτό που παλιά απολάμβαναν μερικοί πλούσιοι μεθυσμένοι Βιεννέζοι τώρα φτάνει σε όλους. Έτσι είναι. Δεν είναι κρίμα που τόσοι άνθρωποι πιστεύουν ότι το ίντερνετ είναι για να αγοράζεις/πουλάς σκουφάκια και καλτσάκια και για να μαλώνεις με την υπόλοιπη μίζερη μπουμεραρία στα σχόλια;
Το χάσμα θα διευρύνεται όσο η τεχνολογικά ενήμερη νεολαία θα καλπάζει με παραφουσκωμένα τα προσόντα της από το διαδίκτυο και τα τυχόν προνόμιά της (π.χ. μια ακριβή εκπαίδευση). Αυτό σημαίνει ότι σε χώρες όπου οι αγορές κάπως λειτουργούν οι μεγαλύτεροι θα εκτοπίζονται όχι μόνο από τις ενδιαφέρουσες δουλειές, για να γίνουν π.χ. φτωχοϋπάλληλοι και διανομείς στα πενήντα και στα εξήντα τους, αλλά και από τα ενδιαφέροντα πράγματα που συμβαίνουν μέσα στην κοινωνία. Θα εκτοπίζονται από τον κόσμο που προχωράει, με ό,τι ψυχολογικές και κοινωνικές συνέπειες μπορεί να έχει αυτό.
Παράλληλα, αυτό θα δημιουργεί θέματα για τις δημοκρατίες, αφού θα θρυμματίζεται κι άλλο η δημόσια συζήτηση και θα απομακρύνεται ακόμα πιο πολύ η πιθανότητα συνεννόησης μεταξύ των πολιτών. Εμείς θα τους μοιάζουμε υπερευαίσθητα κακομαθημένα που νοιαζόμαστε υπερβολικά πολύ για τα τρανς άτομα και το περιβάλλον κι αυτοί θα φαντάζουν σ’ εμάς σαν χασομέρηδες, εθισμένοι στις συνωμοσίες.
Οι μεγαλύτερες γενιές πρέπει επειγόντως να εκπαιδευτούν και να συνεχίσουν να εκπαιδεύονται στη διάρκεια της ζωής τους. Δεν είναι ταλέντο η καλά εστιασμένη προσοχή, ούτε αποτέλεσμα τυχαιότητας. Είναι κάτι που διδάσκεται μαζί με άλλες δεξιότητες που σου επιτρέπουν να ψάχνεις τα εκθέματα του Λούβρου στο ίντερνετ αντί το τελευταίο update στο προφίλ του τοξικού τρολ ή του αγαπημένου σου συνωμοσιολόγου που ακολουθείς online. Η πρόσβαση στη διά βίου εκπαίδευση έχει αργήσει.
Ουσιαστικά δεν γίνεται να ζει κανείς και να συμμετέχει στο σύγχρονο κόσμο χωρίς να επανεκπαιδεύεται διαρκώς. Οι επιλογές μας, ο τρόπος που μιλάμε και ο τρόπος που αντιδρούμε στα πράγματα εντάσσονται σε δομές που ελέγχονται απ’ την τεχνολογία, συχνά με όχι προφανή τρόπο. Δεν μπορούμε να βγούμε από το δίχτυ της τεχνολογίας χωρίς τεράστιο κόστος κι ούτε θα το ήθελε κανείς αυτό. Όμως πρέπει ο καθένας/η καθεμιά μας να βρει τη θέση του/της μέσα σε ένα τεχνολογικά διαμορφωμένο περιβάλλον. Αυτό προϋποθέτει πως το συγκεκριμένο περιβάλλον, λίγο πολύ, το αντιλαμβάνεται.
