ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ BBC με τον τίτλο «Al Fayed: Predator at Harrods» («Αλ Φαγέντ: Ένα αρπακτικό στα Harrods») έφερε νέες αποκαλύψεις στο φως την προηγουμένη εβδομάδα σχετικά με τις καταγγελίες για βιασμούς και συστηματική σεξουαλική παρενόχληση εις βάρος γυναικών από τον Αιγύπτιο δισεκατομμυριούχο Μοχάμεντ Αλ Φαγέντ, πρώην ιδιοκτήτη του διάσημου πολυκαταστήματος Harrods, που πέθανε πέρυσι στα 94 του χρόνια. Η έρευνα του BBC κατέγραψε μαρτυρίες από περισσότερες από 20 γυναίκες, πέντε από τις οποίες δήλωσαν πως βιάστηκαν, και σκιαγραφεί το προφίλ ενός «τέρατος» που δεν δίσταζε να κακοποιεί οποιαδήποτε γυναίκα επιθυμούσε και βρισκόταν στο πεδίο δράσης του. Και το πιο ανατριχιαστικό, όλα δείχνουν πως επρόκειτο για ένα κοινό μυστικό για το προσωπικό των Harrods και όλοι γνώριζαν τι δράμα βίωναν τόσες γυναίκες πίσω από τις κλειστές πόρτες.
Πρώην εργαζόμενος των πολυκαταστημάτων ανέφερε στο BBC πως ο Αλ Φαγέντ επέλεγε νεαρές γυναίκες που δούλευαν στα διάφορα τμήματα του πολυκαταστήματος και τους έδινε προαγωγή στο γραφείο του με σκοπό να τις παρενοχλήσει. Γυναίκες που είχαν ξεκινήσει να εργάζονται απευθείας για τον Αλ Φαγέντ υποβάλλονταν σε ιατρικές εξετάσεις, μεταξύ άλλων και για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, κάτι εξόχως εξευτελιστικό. Εκτός από τα Harrods, γυναίκες που εργάζονταν ως προσωπικοί βοηθοί του δέχτηκαν επιθέσεις και στο διαμέρισμά του στο Λονδίνο ή σε επαγγελματικά ταξίδια στο εξωτερικό και σε άλλες κατοικίες που διατηρούσε. Τα θύματα των επιθέσεών του έδωσαν σοκαριστικές λεπτομέρειες για το πώς δρούσε. Δεν δίσταζε να τους επιτεθεί ακόμα και μέσα στα δωμάτιά τους, ενώ αυτές προσπαθούσαν να κλειδαμπαρωθούν για να προστατευτούν από τη σεξουαλική μανία του.
Οι σύγχρονοι Κυανοπώγωνες είναι εξίσου πολύ δυνατοί, πολύ πλούσιοι και τέρατα στην όψη, ακόμα και όταν είναι νέοι, όμορφοι και λαμπεροί. Μπορούμε εύλογα να αναρωτηθούμε πόσοι άλλοι να έμειναν για πάντα ατιμώρητοι, ενώ ένα δίχτυ σιωπής και κάλυψης τους στήριζε.
Το πλέον εξοργιστικό όμως είναι το γεγονός ότι η δράση του Αλ Φαγέντ δεν ήταν και τόσο κρυφή. Πρώην μέλη του προσωπικού δήλωσαν στο BBC πως ήταν ξεκάθαρο το τι συνέβαινε: «Όλοι βλέπαμε τις γυναίκες τη μία μετά την άλλη να περνάνε εκείνη την πόρτα και σκεπτόμασταν, “εσύ, καημένη, είναι η σειρά σου σήμερα” και νιώθαμε εντελώς ανίσχυροι να το σταματήσουμε».
Οι φήμες για σεξουαλικές παρενοχλήσεις και τα βρόμικα μυστικά στις σουίτες του Harrods είναι πολύ παλιά υπόθεση. Ήδη από το 1995 το «Vanity Fair» είχε αφήσει αιχμές σε ένα άρθρο του σχετικά με τον πάμπλουτο μεγιστάνα. Το πώς κατάφερνε ο Αλ Φαγέντ να ξεφεύγει από την τσιμπίδα του νόμου για τόσες δεκαετίες δεν είναι δύσκολο να το φανταστούμε. Πέρα από την απεριόριστη εξουσία και τα δισεκατομμύρια που θα τον βοηθούσαν να παραμείνει στο απυρόβλητο, πέρα από πιθανά νομικά τερτίπια και κινήσεις κάτω από το τραπέζι, όλο το σύστημα που προστατεύει τους ισχυρούς και πλούσιους, ο νόμος της σιωπής, ένα κλίμα εκφοβισμού και απειλών και η σχεδόν θεσμική κουλτούρα του βιασμού τον στήριζε. Το ίδιο σύστημα που ήξερε, αλλά δεν αντιδρούσε για χρόνια στις εγκληματικές δραστηριότητες του Γουάινστιν στο Χόλιγουντ ή επέτρεπε στον Έπστιν να προμηθεύει άλλους πλούσιους και ισχυρούς με νεαρά άτομα σε ένα φρικιαστικό εμπόριο λευκής σαρκός.
«Al Fayed Predator at Harrods» (full documentary, English 2024), Erica Gornall
Οι περιπτώσεις του χρηματιστή Τζέφρι Έπστιν που κατηγορήθηκε για σεξουαλική εκμετάλλευση και διακίνηση ανηλίκων και αυτοκτόνησε στη φυλακή και του μεγαλοπαραγωγού Χάρβεϊ Γουάινστιν που κακοποιούσε μέχρι και διάσημες ηθοποιούς και έφερε στο φως το κίνημα του MeΤoo το 2017 είναι χαρακτηριστικές για το πώς ένα δίκτυο σιωπής και συνενοχής από τη μια υποστηρίζει διάφορα σεξουαλικά αρπακτικά που κινούνται σε ελίτ στρώματα και από την άλλη εμποδίζει τα θύματα να μιλήσουν και να αντιδράσουν.
Χειριστικές συμπεριφορές, εκβιασμοί, απειλές, διεφθαρμένα πρόσωπα σε θέσεις εξουσίας και ένα κλίμα τρομοκρατίας κλείνουν τα στόματα και τοποθετούν ανυπέρβλητα εμπόδια στην προσπάθεια να ξεσκεπαστούν, χώρια η ντροπή που συνοδεύει τα θύματα σε κάθε περίπτωση κακοποίησης. Πώς να τολμήσεις να μιλήσεις για τόσο ισχυρά πρόσωπα όταν ξέρεις πως ίσως κινδυνεύει μέχρι και η ζωή σου και ότι νομικά θα γίνουν όλες οι απαραίτητες ενέργειες εναντίον σου;
Οι σύγχρονοι Κυανοπώγωνες είναι εξίσου πολύ δυνατοί πολύ πλούσιοι και τέρατα στην όψη, ακόμα και όταν είναι νέοι, όμορφοι και λαμπεροί. Μπορούμε εύλογα να αναρωτηθούμε πόσοι άλλοι να έμειναν για πάντα ατιμώρητοι, ενώ ένα δίχτυ σιωπής και κάλυψης τους στήριζε. Πόσα MeΤoo ακόμα χρειαζόμαστε για να πάρουν κι άλλων οι εγκληματικές πρακτικές τον δρόμο για τη δικαιοσύνη και να βρουν κάποια ελάχιστη δικαίωση τα θύματά τους;
Η εξουσία μεθά και διαφθείρει, δεν είναι δα και κάτι πρωτότυπο. Ένας διακριτός σαδισμός γεννιέται από το αίσθημα παντοδυναμίας και απόλυτης εξουσίας πάνω στους άλλους. Τα έχεις όλα και σκοπεύεις να διεκδικήσεις ακόμα περισσότερα, καμιά φορά ακόμα και το δικαίωμα ζωής και θανάτου πάνω τους. Τίποτα και κανείς δεν μπορεί να σου σταθεί εμπόδιο και δεν θα διστάσεις να αρπάξεις αυτό που θες με τη βία. Η αντίφαση εδώ είναι πως αν και έχεις βρεθεί ψηλά στην κοινωνική κλίμακα, επικρατούν ο νόμος του ισχυρού και οι πρωτόγονοι κώδικες. Και η πατριαρχία, ασφαλώς, σου δίνει ακόμα περισσότερα όπλα.
Οι γυναίκες δεν είναι παρά υποχείρια, παίγνια που χειρίζεσαι όπως θέλεις και θεωρείς κτήματά σου. Καταπιεσμένες σύζυγοι, εξαγορασμένες ερωμένες και εργαζόμενες που υφίστανται παρενόχληση είναι κρίκοι στην ίδια αλυσίδα. Πόση χυδαιότητα, εξάλλου, δεν αντανακλά στο βάθος ο όρος «trophy wife» με τον τρόπο που χρησιμοποιείται. Γυναίκες-τρόπαια για τη συλλογή σου, γυναίκες πoυ έχουν πάντα συγκεκριμένη θέση σε μια κλίμακα και αντιστοιχούν σε μετρήσιμα μεγέθη. Όσο πιο νέες και ωραίες, τόσο πιο ελκυστικά θηράματα, όσο πιο αδύναμες κοινωνικά και οικονομικά, τόσο πιο εύκολο να τις πείσεις πως αν τολμήσουν να σε ξεμπροστιάσουν, θα είναι το χειρότερο λάθος της ζωής τους.
Βέβαια, ο σεξισμός, ο μισογυνισμός και η κουλτούρα του βιασμού δεν γνωρίζουν από κοινωνικές τάξεις. Ωστόσο, μόνο σε ανώτερα κοινωνικο-οικονομικά στρώματα και σε τομείς που απολαμβάνουν μιας παραπάνω λάμψης συναντάς εκείνη την αχαλίνωτη αυταρέσκεια του υπερ-πετυχημένου, την παντελή απουσία ορίων και κανόνων, την αλόγιστη κατάχρηση εξουσίας, τον ναρκισσισμό του κοινωνιοπαθούς, την αδηφάγα διάθεση να κατακτήσεις όλο και περισσότερα, λες κι αυτός ο κόσμος σού ανήκει, φυσικά και οι γυναίκες. Επιτέλους, ανήκεις σε εκείνους τους λίγους που κατάφεραν να πετύχουν όλα όσα τους έταξε η πατριαρχία: χρήμα, δύναμη, πλούτο, και εισιτήριο για ένα άτυπο (ή και κυριολεκτικό πολλές φορές) κλειστό αντρικό club όπου μπορούν να εισέλθουν μόνο ελάχιστοι, οι πραγματικά εκλεκτοί που νιώθουν ήδη αρκετά πανίσχυροι για να μην τους αγγίζει κανείς και έχουν κατακτήσει την ολοκληρωτική ασυδοσία.
Αλλά ούτε η συνενοχή του περιβάλλοντος που γνωρίζει και δεν αντιδρά στο έγκλημα είναι αμελητέα. Σκιώδεις συνένοχοι καλύπτουν τα ισχυρά αρπακτικά είτε επειδή επωφελούνται και οι ίδιοι με διάφορους τρόπους, είτε λόγω αδυναμίας και φόβου, είτε –γιατί όχι– ως θύματα και οι ίδιοι της σαγήνης της εξουσίας που τους περιβάλλει.
Ευτυχώς, το μόνιμο καθεστώς ατιμωρησίας έχει υποστεί ρήγματα και η σχεδόν θεσμική κουλτούρα του βιασμού έχει διαρραγεί σε κάποιο βαθμό, αν κι έχουμε πολύ δρόμο ακόμα. Τεράστια η συμβολή του κινήματος MeΤoo σ’ αυτό και των γυναικών που με απίστευτη γενναιότητα αποφάσισαν να κοιτάξουν ίσια στα μάτια τα τέρατα και να τα αντιμετωπίσουν. Κανείς δεν αμφιβάλλει πως οι υποθέσεις διάσημων και ισχυρών που αφορούν σεξουαλικά εγκλήματα και βγαίνουν στη δημοσιότητα δεν είναι παρά μόνο ένα μέρος από αυτόν τον βούρκο, αλλά τουλάχιστον κανένα από τα τέρατα δεν μπορεί πια να κοιμάται σίγουρο πως ποτέ δεν θα αποκαλυφθεί το φριχτό πρόσωπό του.
