ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΕΚΕΙΝΑ ΤΑ ΜΙΚΡΑ, κίτρινα αυτοκόλλητα που για χρόνια υπενθύμιζαν διάφορα που δεν έπρεπε να ξεχαστούν. Λέγονται και αυτά memo, όπως τα κείμενα στην εσωτερική αλληλογραφία των επιχειρήσεων ή τα κάθε λογής υπομνήματα. Τώρα τα περισσότερα έχουν μεταφερθεί στην οθόνη, σε κάποιο σύστημα ειδοποιήσεων που το ρυθμίζεις και εμφανίζεται ένα εικοσιτετράωρο ή μία ώρα πριν από το ραντεβού, την εκδήλωση ή τη συνάντηση.
Αναλογιζόμουν όμως κάποια συλλογικά σημειώματα υπόμνησης, όχι κάποιο ιδιωτικό πρόγραμμα, τι θα έγραφαν τα κίτρινα, αυτοκόλλητα χαρτάκια της συλλογικής μας ζωής και της πολιτικής μας κατάστασης. Τι δεν θα έπρεπε να ξεχάσουμε ή, αλλιώς, τι χρειάζεται διαρκή υπενθύμιση;
Θα έβαζα λοιπόν το μεγάλο, καταλυτικό συμβάν της συγκυρίας αυτής, τον πόλεμο στην Ουκρανία, και την ανάγκη να τελειώσει με τους καλύτερους όρους για τους Ουκρανούς και ένα μάθημα για τους εισβολείς και όσους υιοθετούν ανάλογα μοντέλα σκέψης και πολιτικής.
Έχουν σημασία τα μικρά χαρτάκια που θυμίζουν τα κεφαλαιώδη. Φυσικά μπορεί κανείς να τα βάλει στη μία ή άλλη σειρά προτεραιότητας, δεν αξιολογούν όλοι το ίδιο τα γεγονότα.
Θα έβαζα επίσης όλο το πακέτο κλιματικής αποσταθεροποίησης και οικολογικής καταστροφής, που δεν χωράει πια καμία αναβολή. Αν πριν από λίγα χρόνια όλη αυτή η «φιλολογία» μάς φαινόταν μέρος μιας ιδεολογικής ανάλυσης ή κάποιων θεωρητικών υποθέσεων, τώρα βλέπουμε πως είναι απρόβλεπτη, καταλυτική και φονική πραγματικότητα για όλες τις ηπείρους.
Θα έγραφα επίσης ένα memo για τον πολιτικό και κομματικό ανταγωνισμό στη χώρα. Όχι τόσο για τον εξωτερικό του ευπρεπισμό (αν και δεν υποτιμώ καθόλου τους καλούς τρόπους) αλλά για την ανάγκη να στηρίζεται περισσότερο στην κατάφαση και λιγότερο στην άρνηση του άλλου. Δεν ενδιαφέρει πλέον η υπόμνηση του πόσο «κακός» είναι ο άλλος όσο να ειπωθεί τι μπορεί να γίνει συγκεκριμένα για τη δημοκρατία, την οικονομία ή τους θεσμούς.
Να μην ξεχάσουμε όμως και τα άλλα: τη βία στην καθημερινή ζωή και στις οικογένειες. Ή την αύξηση της ανασφάλειας που παράγει πολίτες οι οποίοι δεν αισθάνονται πολίτες αλλά άτομα αποσυνδεμένα από κάθε έννοια ευθύνης.
Τα memo δεν χρειάζεται να είναι πολλά και να σκεπάζουν μια ολόκληρη επιφάνεια. Όσα δεν πρέπει με τίποτα να λησμονηθούν ή να παραπέσουν είναι λίγα και σημαντικά: πόλεμος - ολοκληρωτισμός - βία - αναξιοπρέπεια, είτε της φτώχειας είτε της ταπείνωσης και της πνευματικής αλλοίωσης.
Μπορούν όμως να στηθούν πολιτικά προγράμματα πάνω σε αυτά τα μικρά χαρτάκια υπόμνησης; Σε έναν βαθμό, ναι. Είναι όμως ο εκλογικός ανταγωνισμός και η προσπάθεια κολακείας επιμέρους κοινών που οδηγεί πάντα σε σκόπιμες αμνησίες, πονηρά σβησίματα, αποποίηση ευθυνών.
Έχει σημασία έτσι να μη γράφουμε memo μόνο για τον εχθρό, γιατί αυτό είναι εύκολο. Το δύσκολο και το ωραίο είναι όταν ένας φίλος της κυβέρνησης και του Μητσοτάκη δεν σπεύδει να μειώσει τους καλλιτέχνες ως ματαιόδοξους θεσιθήρες ή ανόητους που τους παρασέρνουν.
Και όταν ένας πολίτης που ψηφίζει ΣΥΡΙΖΑ δεν αισθάνεται καμιά ανάγκη να ταυτιστεί με την τραγελαφική άποψη ότι η 17Ν εξέφραζε απλώς μια «στρεβλή περί δημοκρατίας αντίληψη». Γιατί πολύ απλά η προκατασκευασμένη αμνησία και η βολική ακρισία συντηρούν στη ζωή κάμποσους δεξιούς πρωτογονισμούς ή αριστερές καρικατούρες, αφήνοντας ελεύθερο χώρο για τα μακελειά όλων των ειδών και τον ιό της αντιδημοκρατικής ισοπέδωσης.
Γι' αυτό έχουν σημασία τα μικρά χαρτάκια που θυμίζουν τα κεφαλαιώδη. Φυσικά μπορεί κανείς να τα βάλει στη μία ή άλλη σειρά προτεραιότητας, δεν αξιολογούν όλοι το ίδιο τα γεγονότα. Αυτή είναι όμως η ουσία της πολιτικής συζήτησης που πάει πέρα από τους τίτλους και τις λίγες λέξεις ενός σημειώματος.
