ΤΟΝ ΠΕΡΑΣΜΕΝΟ ΑΠΡΙΛΙΟ γράφαμε στην LiFO ότι αυτές οι Ευρωεκλογές ήταν πολύ πιθανό να αποτελέσουν ένα νέο ορόσημο για τις πολιτικές εξελίξεις της επόμενης περιόδου, καθώς θα κατέγραφαν τις δυνάμεις και τους συσχετισμούς ενός παράξενου και ασυνήθιστου πολιτικού τοπίου, λίγο πριν από τη διαμόρφωση του νέου πολιτικού περιβάλλοντος. Φαίνεται λοιπόν ότι το νέο πολιτικό περιβάλλον αρχίζει σιγά-σιγά να διαμορφώνεται μέσα από τις εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στα τρία κόμματα εξουσίας.
Στη Νέα Δημοκρατία, σε αντίθεση με όσα συμβαίνουν στο ΠΑΣΟΚ και στο ΣΥΡΙΖΑ, κανένας δεν αμφισβητεί στην πράξη την κυριαρχία του Κυριάκου Μητσοτάκη και κανένας δεν μπορεί να τον ρίξει. Η παντοδυναμία του όμως έχει υποστεί πλέον μία μεγάλη ρωγμή και μετά τις χθεσινές ομιλίες των δύο πρώην πρωθυπουργών και προέδρων της Νέας Δημοκρατίας η κατάσταση δεν θα είναι πια η ίδια.
Ο Αντώνης Σαμαράς και ο Κώστας Καραμανλής είχαν ασκήσει ξανά κριτική πριν από τις ευρωεκλογές, αλλά όχι τόσο σκληρή όσο χθες. Οι προθέσεις τους θα φανούν ίσως το επόμενο διάστημα, τώρα μοιάζει να αισθάνονται δικαιωμένοι από το εκλογικό αποτέλεσμα.
Η λαϊκή δεξιά και οι φιλελεύθεροι
Η καρδιά της Νέας Δημοκρατίας ανήκε πάντα στη «λαϊκή δεξιά», ενώ το φιλελεύθερο κέντρο, στο οποίο ανήκουν τα μέλη της οικογένειας Μητσοτάκη, ήταν μειοψηφία. Η υποστήριξη που έλαβε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από τον Αντώνη Σαμαρά συγκράτησε τους δεξιούς και ο φόβος που προκαλούσε το 2019 το ενδεχόμενο μίας νέας κυβερνητικής θητείας του ΣΥΡΙΖΑ συσπείρωσε και μη δεξιούς γύρω από τον πρόεδρο της ΝΔ.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δημιούργησε επίσης μια δική του δυναμική που έφερε στη Νέα Δημοκρατία ψηφοφόρους οι οποίοι την ψήφισαν για πρώτη φορά το 2019, ενώ κατάφερε να ισορροπήσει μεταξύ λαϊκής δεξιάς και φιλελευθερισμού με αρκετή επιτυχία στην πρώτη θητεία.
Χωρίς το «αντισύριζα μέτωπο»
Το κύμα που οδήγησε τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην εξουσία όμως, και μάλιστα δύο φορές, ήταν εκείνο του «αντισύριζα μετώπου», όπως το 2015 ήταν το «αντιμνημονιακό κύμα» που είχε οδηγήσει τον Αλέξη Τσίπρα στην εξουσία.
Στις ευρωεκλογές αυτές δεν υπήρχε ο «μπαμπούλας» του Τσίπρα και ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν σε καθοδική πορεία. Επομένως, δεν υπήρχε λόγος ύπαρξης του «αντισύριζα μετώπου». Η συνέπεια της απουσίας του φάνηκε στο εκλογικό αποτέλεσμα της Νέας Δημοκρατίας. Δεν ήταν όμως αυτός ο μοναδικός λόγος που προκάλεσε τις απώλειες.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης πίστεψε ότι το 41% των περσινών εκλογών του έδινε τη δύναμη για να εφαρμόσει απρόσκοπτα τη δική του πολιτική, χωρίς να κάνει συμβιβασμούς και χωρίς να τον απασχολούν και πολύ οι κομματικές ισορροπίες. Η πολιτική αυτή ικανοποίησε τους υποστηρικτές του, αλλά προκάλεσε τη δυσαρέσκεια αρκετών δεξιών και παραδοσιακών ψηφοφόρων. Είναι οι απώλειες οριστικές ή θα επιστρέψουν οι ψηφοφόροι που έφυγαν; Μπορεί να κερδίσει τις επόμενες εκλογές η Νέα Δημοκρατία, αν χάσει τους δεξιούς; Οι απαντήσεις δεν υπάρχουν για την ώρα.
Διαφωνίες και προειδοποιήσεις
Ο Αντώνης Σαμαράς και ο Κώστας Καραμανλής αποφάσισαν, για τους δικούς του λόγους ο καθένας, να μιλήσουν ανοιχτά και να καταγραφούν δημόσια οι διαφωνίες τους με την ασκούμενη κυβερνητική πολιτική. Το βιβλίο που (υποτίθεται ότι) παρουσίασαν, πάντως, έχει εκδοθεί από το 2021.
Το Μέγαρο Μαξίμου εχθές επισήμως δήλωνε ότι δεν σχολιάζει τις ομιλίες των πρώην πρωθυπουργών, ανεπισήμως όμως συνεργάτες του πρωθυπουργού δεν έκρυβαν την ενόχληση και την οργή τους. Ορισμένοι ανέφεραν με ειρωνικά σχόλια ότι στην αίθουσα του Πολεμικού Μουσείου παρευρισκόταν και η κ. Θάνου και χειροκροτούσε, ενώ σημείωναν εξίσου ειρωνικά την απουσία των Παπαγγελόπουλου και Πολάκη. Άλλοι κατηγόρησαν τον Αντώνη Σαμαρά για «ακροδεξιές αναφορές» κι άλλοι βρήκαν στις ομιλίες του «αριστερίστικα στοιχεία».
Στα εθνικά ζητήματα και στο μεταναστευτικό ο Αντώνης Σαμαράς και ο Κώστας Καραμανλής σχεδόν ταυτίστηκαν, αν και το ύφος τους ήταν διαφορετικό. Η πολιτική ουσία όμως ήταν πάνω-κάτω η ίδια, με ορισμένες διαφοροποιήσεις. Ο Αντώνης Σαμαράς έκανε κριτική ακόμα και στην οικονομική πολιτική της κυβέρνησης και ζήτησε από τον πρωθυπουργό να ξαναδιαβάσει το μήνυμα των εκλογών, το οποίο είπε ότι δεν ζητούσε επιτάχυνση της πολιτικής του, αλλά την αλλαγή της.
Ο Κώστας Καραμανλής υποστήριξε ότι «η Ευρώπη, στην οποία πιστέψαμε και για την οποία αγωνιστήκαμε για δεκαετίες, διολισθαίνει σε βαθιά κρίση». Κατηγόρησε την κυβέρνηση για «αποδοχή ενός καταχρηστικού δικαιωματισμού, στο όνομα του οποίου θίγονται δικαιώματα και ευαισθησίες των ανθρώπων που επιμένουν να σέβονται τις αξίες και τις ρίζες τους, τον θεσμό της οικογένειας, τη θρησκευτική τους πίστη και την εθνική τους ταυτότητα και υπερηφάνεια».
Μιλώντας για τα ελληνοτουρκικά ο Κώστας Καραμανλής ανέφερε ότι η όποια συγκυριακή ύφεση που υπαγορεύεται από πρόσκαιρες σκοπιμότητες δεν πρέπει να συσκοτίζει την αλήθεια, καθώς η Τουρκία «έχει ξεκάθαρο αναθεωρητικό σχέδιο για την περιοχή και απειλεί ευθέως την Ελλάδα και την Κύπρο».
Έκλεισε την ομιλία του δηλώνοντας πως «καμία ελληνική κυβέρνηση δεν θα ήταν διατεθειμένη να υποχωρήσει σε μείζονα εθνικά θέματα και να αποδεχθεί ρυθμίσεις σε βάρος των εθνικών συμφερόντων», διότι αποκλείει την πιθανότητα να το επιθυμεί και «διότι θα βρισκόταν αντιμέτωπη με την ομόθυμη και σθεναρή αντίδραση των Ελληνίδων και των Ελλήνων».
Ο Αντώνης Σαμαράς και ο Κώστας Καραμανλής είχαν ασκήσει ξανά κριτική πριν από τις ευρωεκλογές, αλλά όχι τόσο σκληρή όσο χθες. Οι προθέσεις τους θα φανούν ίσως το επόμενο διάστημα, τώρα μοιάζει να αισθάνονται δικαιωμένοι από το εκλογικό αποτέλεσμα. Η Προεδρία της Δημοκρατίας, πάντως, δεν φαίνεται να τους ενδιαφέρει, καθώς η χθεσινή επίθεση δεν ήταν μάλλον ο καταλληλότερος τρόπος για να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους.
