META ΤΟΥΣ ΘΡΙΑΜΒΟΥΣ της δεκαετίας του ’70 («Νονός», «Annie Hall», «Looking for Mr.Goodbar») που φτάνουν μέχρι την αρχή της επόμενης (με τους «Κόκκινους» του 1981), η Νταϊάν Κίτον βρέθηκε σε ένα αμήχανο και μεταβατικό στάδιο της καριέρας της, δοκιμάζοντας διάφορα δημιουργικά πράγματα πίσω από την κάμερα και πέρα από την οθόνη.
Δύο από τα πρότζεκτ αυτά κυκλοφόρησαν σε έντυπη μορφή: ένα φωτογραφικό λεύκωμα με τίτλο «Reservations», το οποίο αποτελείτο από εικόνες που είχε τραβήξει σε διάφορα ερημικά λόμπι ξενοδοχείων, και το «Still Life», μια συλλογή από κιτς διαφημιστικό υλικό ταινιών της δεκαετίας του ’50 που με ειρωνικά αποστασιοποιημένο βλέμμα η ίδια επιμελήθηκε.
Το πιο ιδιαίτερο όμως επίτευγμα αυτής της παράξενης περιόδου ήταν το σκηνοθετικό της ντεμπούτο: η ταινία «Heaven» του 1987 (καμία σχέση με το βίντεο κλιπ για το σουξέ της Belinda Carlisle «Heaven is a Place on Earth» που επίσης είχε σκηνοθετήσει η Ντάιαν Κίτον και είχε κυκλοφορήσει την ίδια χρονιά), η οποία μάλιστα είχε προβληθεί εκείνα τα χρόνια από την τηλεοπτική συχνότητα του αλλόκοτου θερμοκηπίου που ήταν το κανάλι Seven X (το είχα αντιγράψει σε βιντεοκασέτα που χάθηκε στο καθαρτήριο μεταξύ μετακομίσεων), πλέον μπορεί όμως να το δει ο καθένας, όποτε θέλει, καθώς υπάρχει ελεύθερο στο YouTube.
Τα ερωτήματα που τίθενται είναι κοινά για όλους (και οι απαντήσεις ένα πολύβουο περιβόλι ιδιοσυγκρασίας, πάντα ενδιαφέρον, συχνά πολύ αστείο και κάποιες φορές, ειδικά στα τελευταία από τα 80 λεπτά της ταινίας, γνήσια και βαθιά συγκινητικό): Τι είναι ο παράδεισος;
Το «Heaven» συνάντησε την αδιαφορία ή και την εχθρότητα κοινού και κριτικών (με κάποιες επιφανείς εξαιρέσεις) την εποχή που βγήκε, με τα χρόνια όμως απέκτησε μια cult διάσταση και τη φήμη που έχουν οι ταινίες εκείνες οι οποίες αρχικά εμφανίζονται ως εκκεντρικές χειρονομίες που για κάποιο λόγο όμως σου μένουν αξέχαστες. Τεχνικά, πρόκειται για ένα «ντοκιμαντέρ» που συνδυάζει «επουράνιες» σκηνές από κλασικές ταινίες (η Φαλκονέτι στο «Πάθος της Ζαν ντ’ Άρκ», ο Σπένσερ Τρέισι στο «A Guy Named Joe», ο Ντέιβιντ Νίβεν στο «A Matter of Life and Death», μεταξύ διάφορων άλλων), με συνεντεύξεις από άγνωστους ως επί το πλείστον πολίτες του Λος Άντζελες – από τηλε-ευαγγελιστές και πιστούς πάσης συνομοταξίας, μέχρι περιθωριακούς εστέτ και παράξενους ταξιδιώτες – οι οποίοι κινηματογραφούνται μπροστά από ένα εξπρεσιονιστικό φόντο.
Ανάμεσα τους, η 93χρονη όταν γυρίστηκαν οι σκηνές της (πέθανε λίγο μετά από την ολοκλήρωση της ταινίας), Γκράμι Χολ, η γιαγιά της Ντάιαν Κίτον, η οποία απαντά στο ερώτημα αν πιστεύει ότι υπάρχει ο παράδεισος με ένα στεγνό «όχι».
Τα ερωτήματα που τίθενται είναι κοινά για όλους (και οι απαντήσεις ένα πολύβουο περιβόλι ιδιοσυγκρασίας, πάντα ενδιαφέρον, συχνά πολύ αστείο και κάποιες φορές, ειδικά στα τελευταία από τα 80 λεπτά της ταινίας, γνήσια και βαθιά συγκινητικό): Τι είναι ο παράδεισος; Οι «επουράνιες επαύλεις» που περιμένουν να κατοικηθούν από τους πιστούς Χριστιανούς, «ένα αχανές πεδίο διαρκούς μνήμης», «ένα μέρος από το οποίο έχει εξοβελιστεί ο πόνος» (αλλά και η ηλικία και το πάχος), «η προαγωγή στην αιώνια δόξα»… Πιστεύετε στον παράδεισο; «Δεν ξέρω πού θα είμαι αύριο, ξέρω όμως πού θα είμαι σε 10.000 χρόνια», λέει ένας πάστορας. Φοβάσαι τον θάνατο; «Θα ήθελα να φύγω αύριο», λέει ένας νεαρός, «δεν το λέω απαραίτητα ως αυτοκτονία, αλλά αν παίζει όντως κάτι καλύτερο γιατί να περιμένω μια ολόκληρη ζωή δουλεύοντας σαν το σκυλί…». Πώς νομίζετε ότι μοιάζει ο Θεός; «Σαν τον Γκράουτσο Μαρξ», λέει κάποιος, «που μας κάνει διαρκώς φάρσες… Ο Θεός είναι ο μέγας διασκεδαστής, η αρχή και το τέλος της ψυχαγωγίας». Υπάρχει αγάπη στον παράδεισο; Υπάρχει σεξ; Και πώς φτάνει κανείς εκεί; Όσο πιο συγκεκριμένα γίνονται, τα ερωτήματα τόσο πιο εξωφρενικές γίνονται οι απαντήσεις. «Στον παράδεισο μπορείς να επικοινωνείς για ένα χρόνο μόνο με ένα δέντρο και να μην βαρεθείς ποτέ», λέει μια γυναίκα, ενώ μια άλλη, πολύ μεγαλύτερη, πέρα από τα ογδόντα, λέει ότι στην ηλικία της ένας ολόκληρος χρόνος έχει φτάσει να διαρκεί μόλις πέντε λεπτά.
Heaven (1987) Documentary | History | Pop Culture | Diane Keaton
