H σύλληψη του Εκρέμ Ιμάμογλου, δημάρχου της Κωνσταντινούπολης και ηγέτη της αντιπολίτευσης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Τουρκία, οδηγεί τη χώρα προς μια (ακόμη) δημοκρατική εκτροπή, που πολλοί «βλέπουν», χωρίς όμως ακόμη, να ομολογούν.
Η σύλληψη του Εκρέμ Ιμάμογλου έγινε μια ημέρα αφότου το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης ακύρωσε το πτυχίο του, λόγω υποτιθέμενων παρατυπιών - μια απόφαση που, εάν επικυρωθεί, θα τον εμποδίσει να είναι υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2028.
Σύμφωνα με το τουρκικό σύνταγμα, οι πρόεδροι πρέπει να έχουν ολοκληρώσει την τριτοβάθμια εκπαίδευση για να ασκήσουν τα καθήκοντά τους.
Ο Ιμάμογλου χαρακτήρισε αυτή την κίνηση «νομικά αβάσιμη», προσθέτοντας ότι τα πανεπιστήμια «πρέπει να παραμείνουν ανεξάρτητα, απαλλαγμένα από πολιτικές παρεμβάσεις και αφοσιωμένα στη γνώση».
Εκτός από τις κατηγορίες για εκβιασμό και απάτη, ο Εκρέμ Ιμάμογλου φέρεται επίσης να βοήθησε το PKK, το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν.
Μια προαναγγελθείσα εξέλιξη
Για πολλούς αποτέλεσε σοκ η είδηση με την οποία ξύπνησαν την Τετάρτη, ότι ο Εκρέμ Ιμάμογλου είχε συλληφθεί, ωστόσο, η νομική πίεση στον δημοφιλή ηγέτη της τουρκικής αντιπολίτευσης απέχει πολύ από το να είναι νέα. Ο Ιμάμιγλου αντιμετώπισε πολλαπλές έρευνες και του επιβλήθηκε πολιτική απαγόρευση τον Δεκέμβριο του 2022 για κατηγορίες για προσβολή του εκλογικού συμβουλίου της Τουρκίας το 2019 - μια ετυμηγορία για την οποία άσκησε έφεση, με την τελική απόφαση να εκκρεμεί ακόμη.
Επιπλέον, έχει αποτελέσει αντικείμενο υποθέσεων που σχετίζονται με εικαζόμενες παρατυπίες διαγωνισμών κατά τη θητεία του ως δήμαρχος της περιοχής Beylikduzu της Κωνσταντινούπολης. Πιο πρόσφατα, στις 20 Ιανουαρίου, σχηματίστηκε νέα δικογραφία εναντίον του για την κριτική του σε εισαγγελέα.
Διεθνείς αντιδράσεις κατά της σύλληψης Ιμάμογλου
Οι διεθνείς αντιδράσεις στη σύλληψη Ιμάμογλου και άλλων 100 Τούρκων, ήταν άμεσες, με αξιωματούχους της ΕΕ, της Γαλλίας και της Γερμανίας να καταδικάζουν το γεγονός. Σε ανακοίνωση του Συμβουλίου της Ευρώπης αναφέρεται ότι η κράτηση του Ιμάμογλου «φέρει όλα τα χαρακτηριστικά της πίεσης σε μια πολιτική προσωπικότητα που θεωρείται ως ένας από τους κύριους υποψηφίους στις επικείμενες προεδρικές εκλογές».
Στις Βρυξέλλες, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε τη σύλληψη «βαθιά ανησυχητική». «Η Τουρκία πρέπει να υποστηρίξει τις δημοκρατικές αξίες, ιδιαίτερα τα δικαιώματα των εκλεγμένων αξιωματούχων», είπε στους δημοσιογράφους.
Η υπουργός Εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ της Γερμανίας είπε ότι οι συλλήψεις έδειξαν ότι «ο χώρος για τους πολιτικούς της αντιπολίτευσης γίνεται όλο και μικρότερος».
Η τουρκική λίρα, εν τω μεταξύ, κατέρρευσε σε ιστορικό χαμηλό έναντι του δολαρίου ΗΠΑ την Τετάρτη, ημέρα των συλλήψεων, καθώς οι αγορές αντέδρασαν άσχημα στην πολιτική αβεβαιότητα. Οι συλλήψεις έχουν ταλαιπωρήσει τους επενδυτές σε μια περίοδο που η κυβέρνηση αγωνίζεται να τιθασεύσει τον επίμονα υψηλό πληθωρισμό που έχει πλήξει τις τουρκικές οικογένειες. Το χρηματιστήριο της χώρας έπεσε τόσο γρήγορα που οι συναλλαγές σταμάτησαν δύο φορές. Το εθνικό νόμισμα υποχώρησε περίπου 12% στο ιστορικό χαμηλό των 42 τουρκικών λιρών ανά δολάριο πριν ανακτήσει ορισμένες από τις απώλειές του.
Οι προεδρικές εκλογές του 2028 στην Τουρκία
Οι προεδρικές εκλογές στην Τουρκία έχουν προγραμματιστεί επί του παρόντος για το 2028 - αν και υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι θα μπορούσαν να έρθουν πολύ νωρίτερα. Ο Ερντογάν δεν μπορεί επί του παρόντος να διεκδικήσει ξανά το αξίωμα, καθώς διανύει τη δεύτερη θητεία του και προηγουμένως διετέλεσε πρωθυπουργός πριν από αυτήν. Ο μόνος τρόπος με τον οποίο ο Ερντογάν θα μπορούσε να διεκδικήσει άλλες εκλογές θα ήταν να αλλάξει το τουρκικό σύνταγμα ή να προκηρύξει πρόωρες εκλογές πριν λήξει η θητεία του.
Οι πρόωρες εκλογές που θα ζητούσε το κοινοβούλιο το οποίο ελέγχει, θα του επέτρεπαν να είναι υποψήφιος ξανά, με το σκεπτικό ότι δεν ολοκλήρωσε τη δεύτερη θητεία του. Πολλοί στην αντιπολίτευση θέλουν επίσης πρόωρες εκλογές επειδή πιστεύουν ότι ο χρόνιος πληθωρισμός, ο οποίος έχει επιδεινωθεί από τις πολιτικές του Ερντογάν, θα τους βοηθήσει στις κάλπες.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, 71 ετών, και στελέχη του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης δεν έχουν συζητήσει δημόσια ποιος θα είναι ο υποψήφιος τους. Αλλά ο Ερντογάν είναι ο κυρίαρχος πολιτικός της Τουρκίας για περισσότερες από δύο δεκαετίες και δεν έχει ξεκάθαρο διάδοχο. Άρα αναμένεται ευρέως να θέσει υποψηφιότητα.
Ο Σίνεμ Αντάρ, εμπειρογνώμονας για την Τουρκία στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων και Υποθέσεων Ασφάλειας, εκτίμησε ότι η κυβέρνηση είχε βάλει τις βάσεις για να αποκλείσει τον Ιμάμογλου από την κούρσα για αρκετό καιρό, δεδομένης της πρόκλησης που θα έθετε στον Ερντογάν και την κακή εμφάνιση του κυβερνώντος κόμματος στις αυτοδιοικητικές εκλογές πέρυσι.
«Υπάρχει μεγάλη δυσαρέσκεια στον πληθυσμό», είπε ο ίδιος.
Το διεθνές πλαίσιο και η στροφή στην ακροδεξιά απολυταρχία
Ωστόσο, η επικρατούσα διεθνής διάθεση, συμπεριλαμβανομένης της ανόδου των ακροδεξιών κομμάτων στην Ευρώπη και της εθνικιστικής εστίασης της κυβέρνησης Τραμπ, θα μπορούσε να διευκολύνει τον Ερντογάν να ενεργήσει εναντίον των αντιπάλων του.
«Το διεθνές πλαίσιο και η γεωπολιτική βοηθούν τον Ερντογάν να διπλασιάσει τους αντιφρονούντες, την αντιπολίτευση», είπε ο Αντάρ.
Το Κογκρέσο Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης, το οποίο προωθεί την τοπική δημοκρατία στην ήπειρο, καταδίκασε τη σύλληψη, λέγοντας ότι φαινόταν να στοχεύει στην άσκηση «πίεσης σε μια πολιτική προσωπικότητα που θεωρείται ως ένας από τους κύριους υποψηφίους στις επικείμενες προεδρικές εκλογές».
Η εισαγγελία της Κωνσταντινούπολης ανέφερε ότι ο Ιμάμογλου κατηγορήθηκε για ηγεσία εγκληματικής οργάνωσης. Οι εισαγγελείς λένε ότι συμμετείχε σε πρακτικές διαφθοράς στις δημοτικές επιχειρήσεις και τον κατηγόρησαν για δωροδοκία, απάτη, ξέπλυμα χρήματος, προσωπικό πλουτισμό και νοθεύσεις προσφορών. Τουρκικό δικαστήριο διέταξε επίσης την κατάσχεση κατασκευαστικής εταιρείας συνιδιοκτησίας του Εκρέμ Ιμάμογλου, ανέφερε το γραφείο του εισαγγελέα.
Αντιμετωπίζει επίσης κατηγορίες για βοήθεια σε τρομοκρατική οργάνωση που συνδέεται με τον συντονισμό του με ένα φιλοκουρδικό πολιτικό κόμμα κατά τις δημοτικές εκλογές του περασμένου έτους, ανέφεραν οι εισαγγελείς. Ο Ιμάμογλου κέρδισε εύκολα αυτές τις εκλογές έναντι ενός υποψηφίου που υποστηρίχθηκε από τον Ερντογάν.
Οι δημόσιες διαδηλώσεις έχουν απαγορευτεί στην Κωνσταντινούπολη για τέσσερις ημέρες και δύο σταθμοί του μετρό έκλεισαν, συμπεριλαμβανομένης της πλατείας Ταξίμ, ενός κεντρικού συγκοινωνιακού κόμβου και της μεγάλης πλατείας όπου πραγματοποιούνται συχνά συγκεντρώσεις.
Η Τουρκία περιόρισε επίσης την πρόσβαση σε πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης, συμπεριλαμβανομένων των X, YouTube, TikTok και Instagram, σύμφωνα με το NetBlocks, ένα μόνιτορ διαδικτύου.
Με πληροφορίες από BBC, New York Times
