Η ημικρανία είναι μια χρόνια νευρολογική κατάσταση που επηρεάζει πάνω από 1,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και αποτελεί τη δεύτερη πιο διαδεδομένη αιτία αναπηρίας στον κόσμο.
Ωστόσο, παρά τη σοβαρή επίδρασή της ημικρανίας στην καθημερινότητα ενός ατόμου, η αιτία και η λειτουργία της παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες.
Για πολλούς, οι κρίσεις ημικρανίας εκδηλώνονται με έντονο, παλλόμενο πόνο στη μία πλευρά του κεφαλιού, που συχνά εκτείνεται πίσω από το μάτι και μέχρι τη γνάθο. Μπορεί να συνοδεύεται από ευαισθησία στο φως και στους ήχους, ναυτία, κόπωση ή ακόμη και αλλαγές στην όρεξη.
Η διάρκεια και η ένταση των κρίσεων αυξάνονται αν ο ασθενής καθυστερήσει να πάρει φάρμακο, ενώ οι επαναλαμβανόμενες κρίσεις μπορούν να διαταράξουν σοβαρά την εργασία, την κοινωνική ζωή και την ψυχική υγεία.
Για αιώνες, η ημικρανία θεωρούνταν γυναικείος «υστερικός» πόνος και η έρευνα περιοριζόταν. Σήμερα, η επιστημονική κοινότητα αναγνωρίζει ότι η ημικρανία είναι μια σύνθετη κατάσταση με γενετική βάση. Μελέτες δείχνουν ότι αν γονείς ή παππούδες είχαν ημικρανίες, είναι πολύ πιθανό να εμφανιστούν και στα παιδιά. Παράλληλα, η ανάλυση χιλιάδων γονιδίων έχει εντοπίσει δεκάδες γενετικά «σημεία κινδύνου» που επηρεάζουν τη λειτουργία των νεύρων και των αιμοφόρων αγγείων, ενώ συνδέονται με άλλες καταστάσεις όπως η κατάθλιψη και ο διαβήτης.
Οι νευρολόγοι τονίζουν ότι η ημικρανία δεν περιορίζεται μόνο στον πόνο: πρόκειται για ένα ολόκληρο σύμπλεγμα νευρολογικών και σωματικών φαινομένων. Κύματα αργής, ανώμαλης ηλεκτρικής δραστηριότητας στον φλοιό του εγκεφάλου, γνωστά ως cortical spreading depression, ενεργοποιούν νεύρα πόνου και πυροδοτούν φλεγμονή.
Επιπλέον, οι μήνιγγες, τα προστατευτικά στρώματα γύρω από τον εγκέφαλο, εμπλέκονται στην αντίδραση αυτή, με τα κύτταρα του ανοσοποιητικού να απελευθερώνουν μόρια που προκαλούν φλεγμονή και πόνο.
Ημικρανία: Συμπτώματα, εκλυτικοί παράγοντες και παρερμηνείες
Τα συμπτώματα της ημικρανίας είναι ευρεία και ποικίλα: ναυτία, ζάλη, ευαισθησία στο φως και στον ήχο, κούραση, υπερβολικό χασμουρητό, ακόμα και επιθυμία για συγκεκριμένες τροφές.
Παράγοντες, όπως έλλειψη ύπνου, στρες, ορμονικές αλλαγές ή ορισμένες τροφές, δεν είναι πάντα η αιτία της κρίσης, αλλά συχνά πρώιμα συμπτώματα που παρερμηνεύουμε ως triggers. Για παράδειγμα, η επιθυμία για σοκολάτα ή τυρί μπορεί να είναι μια πρώιμη φάση της κρίσης και όχι η αφορμή της.
Η ανακάλυψη υψηλών επιπέδων της πρωτεΐνης CGRP κατά τη διάρκεια κρίσεων ημικρανίας έχει οδηγήσει σε νέα φάρμακα που στοχεύουν την πρωτεΐνη αυτή, μειώνοντας σημαντικά τη συχνότητα και την ένταση των κρίσεων. Μελέτες δείχνουν ότι το 70% των ασθενών μπορεί να μειώσει τις κρίσεις τους κατά 75%, ενώ περίπου το 23% απαλλάσσεται εντελώς από αυτές.
Παρά τις προόδους, η ημικρανία παραμένει μια πολυπαραγοντική, χρόνια κατάσταση που επηρεάζει την καθημερινότητα των ασθενών. Ωστόσο, η συνεχής επιστημονική έρευνα στις γενετικές αιτίες, τον ρόλο των νεύρων, των αιμοφόρων αγγείων και των μηνίγγων φέρνει ελπίδα για εξατομικευμένες θεραπείες και καλύτερη διαχείριση της νόσου.
Με πληροφορίες από BBC
