Τα σμήνη drones με τεχνητή νοημοσύνη πρόκειται να αλλάξουν δραματικά το πεδίο της μάχης, με εταιρείες να λανσάρουν εξελιγμένο λογισμικό ικανό να κάνει πιο επικίνδυνες τις επιθέσεις από μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Σε αυτή την επόμενη φάση του πολέμου με drones, ομάδες μη επανδρωμένων οπλικών συστημάτων συνεργάζονται αξιοποιώντας την τεχνητή νοημοσύνη, συντονιζόμενα μεταξύ τους για να επιτεθούν σε εχθρικές θέσεις. Η εμφάνιση αυτής της στρατηγικής, γνωστής ως «swarming», χαρακτηρίστηκε ως μια «πολύ σημαντική στιγμή» από τον Lorenz Meier, διευθύνοντα σύμβουλο της Auterion, μιας start-up ΗΠΑ-Γερμανίας που πρόσφατα παρουσίασε το «drone swarm strike engine» με την ονομασία Nemyx.
Η τεχνολογία αυτή μετατρέπει τα μεμονωμένα drones σε μια ενιαία, συντονισμένη δύναμη. Λειτουργεί μέσω του λειτουργικού συστήματος της Auterion και διατίθεται ως εφαρμογή, επιτρέποντας οποιοδήποτε drone που είναι συμβατό να ενταχθεί απλά με μια αναβάθμιση λογισμικού. Αν και το λογισμικό αυτό δεν έχει ακόμα χρησιμοποιηθεί σε πεδία μάχης, η Auterion πρόκειται να παραδώσει έως το τέλος του έτους 33.000 «strike kits» με τεχνητή νοημοσύνη στην Ουκρανία, στο πλαίσιο συμβολαίου με το Πεντάγωνο. Με αναβάθμιση σε Nemyx, τα συστήματα αυτά θα είναι ικανά για επιχειρήσεις με συντονισμένα σμήνη.
«Τα στρατεύματα γνωρίζουν ότι αυτή η τεχνολογία θα νικήσει τις άμυνές τους», αναφέρει ο Meier, προσθέτοντας πως όλοι «μιλούν και φοβούνται τα σμήνη drones». Τα σμήνη επιτρέπουν σε έναν μόνο στρατιώτη να ελέγχει πολλαπλά drones, υιοθετώντας τακτικές επίθεσης που αυτομάτως προσπαθούν να ξεγελάσουν και να κατακλύσουν τις γραμμές άμυνας του εχθρού.
«Η βασική ιδέα των swarm είναι ο πολλαπλασιασμός της δύναμης», εξηγεί ο Gundbert Scherf, συνιδρυτής της Helsing, που ανακοίνωσε πρόσφατα τη δική της AI-driven τεχνολογία swarm σε συνεργασία με τη γερμανική εταιρεία Systematic. Η πρώτη μεγάλη δοκιμή τέτοιων τακτικών ξεκίνησε το 2016 με το αμερικανικό Ναυτικό να ρίχνει μικροdrones από μαχητικά F-18, ενώ η Κίνα έχει παρουσιάσει παρόμοια σμήνη από το 2017.
Από την εισβολή της Ρωσίας το 2022, ουκρανικές εταιρείες έχουν πειραματιστεί με σμήνη drones, ιδίως η εταιρεία Swarmer από το Κίεβο, που υποστηρίζει ότι η τεχνολογία της έχει χρησιμοποιηθεί σε 82.000 επιχειρήσεις μάχης. Ο διευθύνων σύμβουλος της Swarmer, Serhii Kupriienko, παρομοιάζει το «ευφυές» σμήνος με έναν ζωντανό οργανισμό, όπου τα drones επικοινωνούν μεταξύ τους, αποφασίζουν αυτόνομα πώς θα πετάξουν και θα εκτελέσουν αποστολές.
Σε μια δοκιμαστική επιχείρηση πέρυσι, ο ουκρανικός στρατός χρησιμοποίησε το λογισμικό της Swarmer με σμήνος drones που πλησίασαν ρωσικές θέσεις και αποφάσισαν ανεξάρτητα τη στιγμή της επίθεσης. «Η αυτονομία και η αυτοματοποίηση είναι ο κανόνας», τονίζει ο Kupriienko. Η τεχνολογία swarm «αντιδρά σε πραγματικό χρόνο σε νέες εντολές, αλλαγές προτεραιοτήτων, μεταβαλλόμενες συνθήκες και νέα πληροφόρηση».
Οι στρατοί ήδη αξιοποιούν αυτές τις τακτικές με επιτυχία. Η Ρωσία, για παράδειγμα, χρησιμοποιεί τα φθηνά, μακρινής εμβέλειας drones Shahed συνδυάζοντας επιθέσεις σε ουκρανικές πόλεις, ξεπερνώντας τις γραμμές άμυνας και αυξάνοντας τα χτυπήματα.
Πώς η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τις τακτικές επίθεσης των drones
Το νέο λογισμικό επιτρέπει ακόμη πιο επικίνδυνες τακτικές swarming, με τα drones να μαθαίνουν και να βελτιώνονται. Παλαιότερα, η «ευφυΐα» περιοριζόταν στην απλή ασύρματη επικοινωνία μεταξύ των drones που ελέγχονταν από μεγαλύτερα μηχανήματα, σύμφωνα με τον Scherf.
Οι ουκρανικές εταιρείες αμυντικής τεχνολογίας πιστεύουν ότι έχουν το κρίσιμο πλεονέκτημα, καθώς διαθέτουν τεράστιο αρχείο από πλάνα drone που χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση μοντέλων AI. Μόνο αυτές έχουν πρόσβαση σε μια απόρρητη βάση δεδομένων μάχης των drones, το Universal Military Dataset.
Η Eveline Buchatskiy, managing partner της επενδυτικής εταιρείας D3 στο Κίεβο, επισημαίνει πως η μεγάλη ποσότητα επιχειρησιακών δεδομένων από τη μάχη στην Ουκρανία «αποτελεί ουσιαστικό θεμέλιο για την ανάπτυξη της αυτονομίας και των swarm».
Ο Michael Holm της Systematic δήλωσε πως η τάση στους κατασκευαστές drones είναι η χρήση ανοιχτών λογισμικών, τα οποία μπορούν να ενσωματωθούν γρήγορα και να λειτουργήσουν σε συνεργασία μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Ωστόσο, οι επικριτές των AI συστημάτων προειδοποιούν πως οι αλγόριθμοι που ελέγχουν τα σμήνη μπορεί να φέρουν σε κίνδυνο τον ανθρώπινο έλεγχο, παραχωρώντας σημαντικό μέγεθος των αποφάσεων για τη μάχη σε μηχανές.
Τα πλήρως αυτόνομα όπλα χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση απαγορεύονται από το διεθνές δίκαιο. «Έχουμε ενσωματώσει αυτονομία, αλλά πάντα διασφαλίζουμε ότι ο άνθρωπος παραμένει μέσα στη διαδικασία», αναφέρει ο Scherf, επισημαίνοντας τον ηθικό προσανατολισμό των ευρωπαϊκών εταιρειών.
Ένα από τα σημαντικότερα τεχνολογικά προβλήματα της swarm είναι η ανάγκη συνεχούς επικοινωνίας μεταξύ drones, όπου τα συστήματα πλοήγησης και επικοινωνιών παρεμβαίνουν και μπλοκάρουν τα σήματα.
Εκτός στρατιωτικής χρήσης, οι αλγόριθμοι swarm έχουν εφαρμογές σε τομείς όπως η γεωργία και η αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών. Πολλαπλά drones μπορούν να επιθεωρούν αγωγούς, να φυτεύουν καλλιέργειες ή να επιχειρούν σε ζώνες καταστροφών πολύ πιο αποτελεσματικά από μεμονωμένες μονάδες.
Start-ups στην Silicon Valley, το Shenzhen και το Τελ Αβίβ ήδη πειραματίζονται με τεχνολογίες swarm για αυτοματοποίηση αποθηκών, κατάσβεση πυρκαγιών και παρακολούθηση πλήθους, αν και το εμπορικό δυναμικό εξαρτάται από τη ρύθμιση προτύπων ασφάλειας και διαχείρισης δεδομένων.
Με πληροφορίες από Financial Times
