Ένας κοινός παιδικός ιός φαίνεται πως είναι ο παράγοντας που πυροδοτεί την αυτοάνοση νόσο του λύκου, σύμφωνα με πρωτοποριακή επιστημονική έρευνα.
Η μελέτη δείχνει ότι ο ιός Epstein-Barr (EBV), ο οποίος για τους περισσότερους ανθρώπους είναι αβλαβής, μπορεί να κάνει τα κύτταρα του ανοσοποιητικού να «ξεφεύγουν» και να επιτίθενται λανθασμένα στους ίδιους τους ιστούς του οργανισμού.
Η ερευνητική ομάδα υποστηρίζει ότι η ανακάλυψη της αιτίας του Συστηματικού Ερυθηματώδη Λύκου θα μπορούσε να φέρει επανάσταση στις θεραπείες της νόσου.
«Πιστεύουμε ότι αυτό ισχύει στο 100% των περιπτώσεων λύκου», δήλωσε ο καθηγητής Ανοσολογίας και Ρευματολογίας William Robinson από το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, επικεφαλής της μελέτης. «Πρόκειται για ένα εύρημα που ανοίγει τον δρόμο για μια νέα γενιά θεραπειών, ικανών να αντιμετωπίσουν ουσιαστικά τη νόσο και να προσφέρουν πραγματικό όφελος στους ασθενείς».
Ο λύκος είναι μια χρόνια αυτοάνοση πάθηση στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα παράγει αντισώματα που επιτίθενται στους ίδιους τους ιστούς του σώματος. Τα αίτια μέχρι σήμερα δεν ήταν σαφώς γνωστά και δεν υπάρχει οριστική θεραπεία, ενώ τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο στις αρθρώσεις και τους μύες, έντονη κόπωση και δερματικά εξανθήματα.
Προηγούμενες επιδημιολογικές έρευνες είχαν υποψιαστεί σύνδεση του EBV με τον λύκο, υπόθεση που ενισχύθηκε μετά την πρόσφατη απόδειξη της σχέσης του EBV με τη σκλήρυνση κατά πλάκας, μια άλλη αυτοάνοση νόσο.
Η νέα μελέτη αποκαλύπτει, σε κυτταρικό επίπεδο, πώς ο EBV φαίνεται να πυροδοτεί την εμφάνιση του λύκου, προκαλώντας απορρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος.
«Η έρευνα αυτή λύνει ένα μυστήριο δεκαετιών», ανέφερε ο Shady Younis, ανοσολόγος του Στάνφορντ και πρώτος συγγραφέας της δημοσίευσης.
Ο EBV προκαλεί συνήθως μια ήπια λοίμωξη, με πονόλαιμο, πυρετό και αμυγδαλίτιδα. Μέχρι την ενηλικίωση, 19 στους 20 ανθρώπους έχουν μολυνθεί και – επειδή ο ιός ενσωματώνει το γενετικό του υλικό στο DNA – παραμένει ανενεργός στα κύτταρα του οργανισμού.
«Το εντυπωσιακό», λέει ο Robinson, «είναι ότι πρόκειται για έναν πολύ κοινό ιό, που οι περισσότεροι κολλάμε ως παιδιά στο οικογενειακό τραπέζι ή ως έφηβοι με ένα φιλί. Στην ουσία, ο μόνος τρόπος να μην κολλήσεις EBV είναι να ζήσεις σε φούσκα».
Ανάμεσα στα κύτταρα στα οποία εγκαθίσταται μόνιμα ο EBV είναι τα Β κύτταρα, μέρος του ανοσοποιητικού. Αυτά αναγνωρίζουν πρωτεΐνες στις επιφάνειες ιών (αντιγόνα). Περίπου το 20% των Β κυττάρων μπορούν να δεσμεύουν και μόρια του ίδιου του οργανισμού, όμως σε υγιείς ανθρώπους τα κύτταρα αυτά παραμένουν αδρανή.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τεχνολογία ακριβούς γενετικής ανάλυσης για να συγκρίνουν τα Β κύτταρα 11 ασθενών με λύκο και 10 υγιών ατόμων.
Στην ομάδα ελέγχου, λιγότερο από 1 στα 10.000 Β κύτταρα έφερε τον ιό, ενώ στους ασθενείς με λύκο το ποσοστό ήταν 1 στα 400 — δηλαδή 25 φορές υψηλότερο. Ο EBV εντοπίστηκε συχνότερα στα «αυτοαντιδραστικά» Β κύτταρα.
Η παρουσία του ανενεργού ιού φαίνεται να ενεργοποιεί υπερβολικά αυτά τα κύτταρα, τα οποία επιτίθενται στους ίδιους τους ιστούς και στρατολογούν άλλα κύτταρα του ανοσοποιητικού, όπως τα Τ-κύτταρα, για να ενισχύσουν την επίθεση.
«Πιστεύουμε ότι αυτή είναι η κρίσιμη ανακάλυψη: ότι ο EBV ενεργοποιεί τα Β κύτταρα και έτσι πυροδοτεί την αυτοάνοση αντίδραση που προκαλεί τον λύκο», τόνισε ο Robinson.
Υπάρχουν βέβαια και άλλοι παράγοντες κινδύνου, πέρα από τον ιό. Για παράδειγμα, ο λύκος πλήττει κυρίως γυναίκες, κάτι που πιθανώς οφείλεται στα οιστρογόνα, τα οποία ενισχύουν τη δραστηριότητα των Β κυττάρων. Επιπλέον, άτομα με καταγωγή από την Αφρική, την Ασία ή την Καραϊβική έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Ο καθηγητής Guy Gorochov της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Σορβόννης χαρακτήρισε τη μελέτη «εντυπωσιακή».
«Δεν είναι η οριστική απάντηση για τον λύκο», είπε, «αλλά έχουν προχωρήσει πολύ και παρουσίασαν μια πολύ ενδιαφέρουσα νέα προσέγγιση».
Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν, θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις προσπάθειες ανάπτυξης εμβολίου κατά του EBV, για το οποίο ήδη διεξάγονται κλινικές δοκιμές. Παράλληλα, αρκετές ερευνητικές ομάδες εξετάζουν τη χρήση θεραπειών κατά του καρκίνου που στοχεύουν στην εξάλειψη των Β κυττάρων, για σοβαρές περιπτώσεις λύκου.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Translational Medicine.
Με πληροφορίες από Guardian
