Μια άγνωστη μέχρι σήμερα μορφή λοιμώδους νόσου, συγγενική με τη σύφιλη, εντοπίστηκε σε ανθρώπινα λείψανα ηλικίας 5.500 ετών στην Κολομβία, μεταθέτοντας κατά χιλιετίες πίσω την ιστορία των λεγόμενων τρεπονεμικών ασθενειών στην αμερικανική ήπειρο.
Σύμφωνα με νέα γενετική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science και υπογράφεται από ερευνητές του πανεπιστημίου της Λωζάνης (University of Lausanne), οι επιστήμονες κατάφεραν να ανασυνθέσουν το αρχαιότερο γνωστό γονιδίωμα του βακτηρίου Treponema pallidum, του παθογόνου που σήμερα προκαλεί τη σύφιλη, τη φραμβασία και την ενδημική σύφιλη.
Ο σκελετός βρέθηκε στη γεωγραφική περιοχή Sabana de Bogotá, κοντά στη σημερινή Μπογκοτά, και χρονολογείται περίπου στο 3.500 π.Χ. Η γενετική ανάλυση έδειξε ότι το αρχαίο στέλεχος του βακτηρίου δεν αντιστοιχεί σε καμία από τις σύγχρονες μορφές της νόσου, υποδηλώνοντας την ύπαρξη μιας «χαμένης» γραμμής που αποσχίστηκε πολύ νωρίς στην εξελικτική ιστορία του παθογόνου.
Αναπτύσσονταν επί χιλιάδες χρόνια οι τρεπονημικές ασθένειες
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το συγκεκριμένο στέλεχος διαχωρίστηκε από τα υπόλοιπα πριν από περίπου 13.700 χρόνια, ενώ οι γνωστές σήμερα υποομάδες του Treponema pallidum φαίνεται να διαφοροποιήθηκαν πολύ αργότερα, περίπου πριν από 6.000 χρόνια. Το εύρημα ενισχύει τη θεωρία ότι οι τρεπονημικές ασθένειες εξελίσσονταν ήδη στην Αμερική χιλιάδες χρόνια πριν από την ευρωπαϊκή αποίκιση, πολύ πριν υπάρξουν γραπτές πηγές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο σκελετός δεν έφερε εμφανή οστικά σημάδια μόλυνσης, κάτι που δείχνει ότι τέτοιες ασθένειες μπορεί να διέφευγαν για αιώνες από την αρχαιολογική καταγραφή. Το DNA εξήχθη από κνήμη -οστό που σπάνια χρησιμοποιείται σε τέτοιες μελέτες- αποδεικνύοντας ότι πολύτιμο γενετικό υλικό μπορεί να διασωθεί ακόμη και εκεί όπου δεν υπάρχουν ορατές ενδείξεις νόσου.
Οι επιστήμονες δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο το αρχαίο αυτό στέλεχος να σχετίζεται με την pinta, μια λιγότερο γνωστή τρεπονημική νόσο που προσβάλλει κυρίως το δέρμα και ενδημεί στην Κεντρική και Νότια Αμερική, χωρίς ωστόσο να υπάρχει μέχρι σήμερα πλήρες γονιδίωμά της για σύγκριση.
Πέρα από το ιστορικό ενδιαφέρον, οι ερευνητές τονίζουν ότι η κατανόηση της μακρόχρονης εξέλιξης τέτοιων παθογόνων μπορεί να βοηθήσει και στη σύγχρονη δημόσια υγεία, καθώς προσφέρει στοιχεία για το πώς οι λοιμώδεις ασθένειες προσαρμόζονται και μεταλλάσσονται με την πάροδο του χρόνου.
Πριν από τη δημοσίευση της μελέτης, η ερευνητική ομάδα παρουσίασε τα ευρήματα σε επιστημονικές και τοπικές κοινότητες στην Κολομβία, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ηθικής διαχείρισης και της τοπικής συμμετοχής σε ανακαλύψεις που αφορούν άμεσα την ιστορία και την υγεία της χώρας.
Το εύρημα έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά ανακαλύψεων που δείχνουν ότι πολλές ασθένειες, τις οποίες θεωρούσαμε «σύγχρονες» ή μεταγενέστερες, έχουν βαθιές ρίζες στην προϊστορία της ανθρωπότητας, και ίσως περισσότερα μυστικά απ’ όσα πιστεύαμε.
Με πληροφορίες από University of Lausanne, Science Daily, Science
