Τα αντηλιακά με φυσικά φίλτρα (mineral sunscreens) έχουν αποκτήσει δημοτικότητα τα τελευταία χρόνια, εν μέρει λόγω ισχυρισμών ότι είναι πιο ήπια ή πιο ασφαλή από εκείνα που διαθέτουν χημικά φίλτρα.
Ωστόσο, οι πραγματικές διαφορές μεταξύ αυτών των δύο τύπων προστασίας από τον ήλιο είναι πιο τεχνικής φύσης απ’ όσο συνειδητοποιούν οι περισσότεροι καταναλωτές, γεγονός που οδηγεί εύκολα σε παρερμηνείες σχετικά με το τι γνωρίζουν οι επιστήμονες για τις επιπτώσεις τους στην υγεία.
Οι κύριες διαφορές μεταξύ τους αφορούν τα ενεργά συστατικά και τον τρόπο με τον οποίο φιλτράρουν τις υπεριώδεις (UV) ακτίνες.
- Τα αντηλιακά με χημικά φίλτρα απορροφούν την υπεριώδη ακτινοβολία, τη μετατρέπουν σε θερμότητα και την απελευθερώνουν από το δέρμα.
- Τα αντηλιακά με φυσικά φίλτρα, που συχνά αποκαλούνται και φυσικά αντηλιακά, δημιουργούν ένα λεπτό φιλμ που κυρίως αντανακλά ή διασκορπίζει τις ακτίνες UV μακριά από το δέρμα.
Ωστόσο, ακόμη και οι όροι «φυσικό» και «χημικό» μπορούν να είναι παραπλανητικοί, καθώς όλα τα αντηλιακά περιέχουν χημικές ενώσεις. Πολλές συνθέσεις με βάση φυσικά φίλτρα περιέχουν επίσης και άλλες ουσίες, γνωστές ως «ενισχυτικά» (boosters), για να ενισχύσουν τη δράση των φίλτρων.
Ο Christian Surber, δερματοφαρμακολόγος στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης και της Βασιλείας, δήλωσε ότι ένας πιο ακριβής διαχωρισμός θα ήταν σε «διαλυτά φίλτρα» (που μπορούν να απορροφηθούν από το δέρμα) και «αδιάλυτα φίλτρα» (που παραμένουν στην επιφάνεια του δέρματος).
«Ουσιαστικά, η διαφορά είναι στον μηχανισμό δράσης: απορρόφηση ή διασπορά/αντανάκλαση του φωτός», ανέφερε.
Αντηλιακά και υγεία
Οι ανησυχίες για το πώς τα αντηλιακά επηρεάζουν την υγεία δεν είναι καινούργιες. Το 2021, η Επιστημονική Επιτροπή για την Ασφάλεια των Καταναλωτών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (SCCS) αξιολόγησε την ασφάλεια τριών χημικών φίλτρων λόγω φόβων ότι μπορεί να έχουν ενδοκρινικές επιδράσεις (π.χ. να επηρεάζουν τις ορμόνες):
- Oxybenzone,
- Homosalate,
- Octocrylene,
Τα συμπεράσματα της SCCS ήταν:
- Το homosalate και το oxybenzone δεν θεωρήθηκαν ασφαλή στις συγκεντρώσεις που χρησιμοποιούνταν τότε.
- Το octocrylene κρίθηκε ασφαλές μέχρι 10% συγκέντρωση, αλλά σημειώθηκε ότι τα δεδομένα ήταν ανεπαρκή.
Παρόλα αυτά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε νέους περιορισμούς το 2022, μειώνοντας τα επιτρεπόμενα όρια αυτών των φίλτρων στα αντηλιακά.
«Πλέον σχεδόν δεν τα βλέπουμε στην αγορά», είπε η Λόρα Κλέις από την οργάνωση Euroconsumers και την βελγική ομάδα καταναλωτών Test-Achats, εξηγώντας ότι οι παραγωγοί γνωρίζουν τους κινδύνους και ότι τα συστατικά αυτά πιθανόν να απαγορευτούν στην ευρωπαϊκή αγορά τα επόμενα χρόνια.
Πέρα από αυτούς τους πιθανούς κινδύνους, ορισμένα άτομα με ευαίσθητο δέρμα προτιμούν τα φυσικά φίλτρα, όπως οξείδιο του ψευδαργύρου (zinc oxide) και διοξείδιο του τιτανίου (titanium dioxide), επειδή είναι λιγότερο ερεθιστικά.
Ωστόσο, σε δοκιμές που έκανε η ομάδα της Κλέις σε καταναλωτικά προϊόντα, αρκετά αντηλιακά μόνο με φυσικά φίλτρα προσέφεραν χαμηλότερη προστασία SPF από αυτήν που ανέφεραν στην ετικέτα.
«Αυτά που περιέχουν μόνο φυσικά φίλτρα δεν σας προστατεύουν επαρκώς», δήλωσε.
Επειδή τα φυσικά φίλτρα δεν απορροφώνται στο δέρμα, είναι σημαντικό να καλύπτεται πλήρως κάθε σημείο του σώματος.
Ωστόσο, όπως προέκυψε από τις δοκιμές, πολλοί καταναλωτές τα ανανεώνουν λιγότερο συχνά, επειδή τους ενοχλεί το λευκό στρώμα που αφήνουν στο δέρμα.
Αντηλιακά: Η κατάλληλη χρήση το «κλειδί» για την ασφάλεια
Όταν τα αντηλιακά χρησιμοποιούνται σωστά, τόσο αυτά με τα χημικά φίλτρα όσο και εκείνα με τα φυσικά θεωρούνται ασφαλή και αποτελεσματικά από δερματολόγους και υγειονομικές αρχές.
«Καταρχήν, όλα τα αντηλιακά φίλτρα έχουν περάσει από αξιολόγηση ασφάλειας και θεωρούνται ασφαλή», επιβεβαιώνει ο Surber.
Τελικά, οι ειδικοί συμφωνούν στο εξής: Το καλύτερο αντηλιακό είναι αυτό που χρησιμοποιείται τακτικά.
«Δεν υπάρχει ουσιαστική διαφορά ως προς την επίδραση στην υγεία μεταξύ των δύο τύπων», καταλήγει η Κλέις.
Με πληροφορίες από euronews.com
